Teknoloji

Hera uzay aracı Didymos'un bilinmeyen yüzünü görüntüledi

Avrupa'nın Hera aracı, Didymos'un daha önce görülmeyen yüzünü yakından görüntüledi; yüzey kraterler, kayalar ve oluklarla dolu.

16 Kasım 20263 dk okuma
Hera uzay aracı Didymos'un bilinmeyen yüzünü görüntüledi

Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) Hera aracı, ikili asteroid sistemi Didymos'un ilk yakın çekim fotoğrafını Dünya'ya gönderdi. Görüntü, NASA'nın tarihi asteroit saptırma deneyinin yapıldığı bölgeye dair bilim insanlarına beklenmedik bir bakış açısı sunuyor. Didymos'un bu yüzü, çarpışmadan hemen önce DART'ın kamerasının gördüğü yüzün tam tersinde kalıyor.

Görüntüde neler var?

Fotoğraf, Hera'nın siyah-beyaz çekim yapan Asteroid Framing Camera kamerasıyla 60 kilometre mesafeden alındı. Sistemin küçük üyesi Dimorphos'un büyük bölümü gölgede kalıyor. Çapı 151 metre olan bu cismin ayrıntıları seçilemiyor. Buna karşılık 780 metre çapındaki Didymos karede açıkça görülüyor.

Reklam

Yüzeyde ekvator boyunca uzanan merkezi sırt, DART'ın daha önce görüntülediği yüzde de bulunuyordu. Bunun dışında bu taraf oldukça farklı görünüyor. Çok sayıda kaya parçası, krater ve oluk ya da çizgi desenlerini andıran yapılar dikkat çekiyor.

Bilim insanları ne diyor?

Hera'nın baş araştırmacısı Patrick Michel, ekibin ilk tepkisinin "vay canına" olduğunu söylüyor. Michel'e göre bu görüntü, DART'ın çarpmadan kısa süre önce gösterdiği yüzün öbür tarafı. Yani sanki bütünüyle yeni bir dünyaya bakılıyor. Michel, CNRS ve Côte d'Azur Gözlemevi'nde araştırma direktörü olarak görev yapıyor.

Hera görev bilimcisi Michael Kueppers ise çarpmayla fırlayan malzemenin önemli bir kısmının Dimorphos'tan Didymos'a doğru yaklaşık 1 kilometrelik boşluğu aşmış olabileceğini belirtiyor. Bu nedenle yüzeydeki bazı özelliklerin, bu malzeme transferinden kaynaklanması mümkün. Kueppers, bunu ayrıştırmanın önlerindeki heyecan verici işlerden biri olduğunu ifade ediyor. Ekip her iki cismi de çok daha ayrıntılı görmeyi ve saptadığı tüm değişiklikleri sistematik biçimde haritalamayı hedefliyor.

DART'ın bıraktığı miras

NASA'nın DART aracı 26 Eylül 2022'de Dimorphos'a bilerek çarpmıştı. Yaklaşık 580 kilogramlık araç, saniyede yaklaşık 6,1 kilometre hızla hedefe ulaştı. Çarpışma, küçük asteroidin Didymos çevresindeki dolanım süresini yaklaşık 33 dakika kısalttı; bu değerde bir dakikalık sapma payı var. Fark, bilim insanlarının beklentisinin belirgin biçimde üzerindeydi.

Böylece Dimorphos, yörüngesi insan eliyle ölçülebilir biçimde değiştirilen ilk Güneş Sistemi cismi oldu. Bir uzay aracıyla çarpmanın asteroidin hareketini değiştirebileceği gösterildi. Bu yöntem, "kinetik çarpma ile saptırma" adıyla biliniyor.

Arka plan: Hera neden orada?

DART bir çarpma deneyiydi ve sonucu başlıca yörünge süresindeki değişimle ölçüldü. Ancak deneyin ardından çarpma noktasında tam olarak ne olduğu, malzemenin nasıl davrandığı ve cismin iç yapısının sonucu nasıl etkilediği gibi sorular açık kaldı. Hera bu soruları yerinde incelemek için tasarlandı.

Araç iki yıllık bir yolculuğun ardından Dünya'dan 196,8 milyon kilometre uzaktaki ikili sisteme ulaştı. Şimdi "çarpma yeri incelemesi" olarak tanımlanan ayrıntılı çalışmaya hazırlanıyor. Genel olarak bu tür görevlerde asteroidin kütlesi, yüzey dokusu ve çarpma sonrası değişimler, farklı aletlerle ayrı ayrı belgelenir. Hera'nın görevi de DART'ın bıraktığı verileri tamamlamak.

Neden önemli?

DART, bir asteroidin yörüngesinin bilinçli çarpmayla değişebileceğini kanıtladı. Hera ise bu sonucun arkasındaki fiziksel süreçleri anlamaya çalışacak. Her iki asteroidi inceleyip özelliklerini kayda geçiren araştırmacılar, gelecekteki saptırma girişimlerinin nasıl işleyeceğini daha iyi öngörmeyi umuyor.

Bulguların, kinetik çarpmayı tek seferlik başarılı bir gösteriden güvenilir ve tekrarlanabilir bir gezegen savunma tekniğine dönüştürmesi bekleniyor. Dünya'ya doğru ilerleyen tehlikeli bir asteroid keşfedilirse böyle bir yetenek kritik olabilir. Yüzeyin ne kadar farklı çıktığı da, her asteroidin aynı şekilde tepki vermeyeceğini hatırlatıyor. Bu yüzden her ayrıntı ileride yapılacak planlar için değerli.

Sırada ne var?

Hera görev yöneticisi Ian Carnelli, görüntüyü görmenin tüm Hera ekibi için son derece heyecan verici bir an olduğunu söylüyor. Yıllarca süren emeğin bu noktaya getirdiğini belirten Carnelli, maceranın daha yeni başladığını vurguluyor.

Görevin bir sonraki önemli adımı 25 Kasım'da atılacak. O gün hem Didymos'un hem de Dimorphos'un ayrıntılı görüntüleri paylaşılacak. Bilim insanları ve kamuoyu, insanlığın ilk başarılı asteroit saptırma deneyine konu olan cisimleri çok daha yakından görme fırsatı bulacak.

Haberi beğendin mi?
PaylaşWhatsAppXFacebook
Teknoloji Masası

Bu içerik, Yudum Teknoloji Masası editör ekibi tarafından derlenip yayına hazırlanmıştır. Güncel gelişmeler için haber akışını takip edebilirsiniz.

Reklam
50,3955,5066,63İstanbul12°

Yudum Dünyası

Kaf Dağı'nın eteğinde bir köy var.

Karakterini yarat, meydanda dolaş, buradakilerle yüz yüze tanış. Tarayıcında, ücretsiz.

  • 🧑 Karakterini yarat
  • 🎲 Kahvede bir el at
  • 🏠 Grubunla ev kur
Günün testiDijital güvenlik refleksin ne kadar iyi?Sahte SMS, kimlik avı, şifre alışkanlıkları… Sekiz soruda dijital reflekslerini ölçüyoruz. Zayıf noktan…
Günün burcuAkrepBugün Akrep burcu olarak içsel gücünün farkına varacağın, sezgilerinin her zamankinden daha keskin…

Günün sorusu

Basketbolda bir takım sahada kaç oyuncuyla oynar?

Haftanın düellosu
Yudum DünyasıKaf Dağı'nın eteğinde bir köy seni bekliyor.Ücretsiz katıl →