Birleşik Krallık pazarında satılan 212 bitki bazlı et alternatifi (PMBA) ve bitki bazlı içecek (PBB) üzerinde yapılan kapsamlı bir araştırma, tüm ürünlerde en az bir mykotoksin bulunduğunu ortaya koydu. Bu bulgu, vegan ve vejetaryen gıdaların giderek artan popülaritesine rağmen, doğal olarak oluşan fungal toksinlerin gıda zincirine ne kadar sıkı bir şekilde nüfuz ettiğini gösteriyor.
İtalya'daki Parma Üniversitesi öncülüğünde yürütülen ve Cranfield Üniversitesi'nin ortak yazarlık yaptığı çalışma, İngiltere mağazalarından temin edilen burger, vejetaryen tavuk parçaları, vegan sosisler ve yulaf, badem, soya bazlı sütler gibi geniş bir ürün yelpazesini inceledi. Toplamda 19 farklı mykotoksin tarandı; her bir ürün en az bir tanesini içerirken, bazıları birden fazla toksin taşıyordu. Mykotoksinlerin bitki bazlı ürünlerde sıkça görülmesinin temel nedeni, bu ürünlerin temel bileşenleri olan tahıllar, baklagiller ve tohumların yetiştirilme ve depolanma süreçlerinde küf ile temas etme olasılığının yüksek olmasıdır.
İlginç bir şekilde, ölçülen mykotoksin konsantrasyonları AB'nin belirlediği güvenlik limitlerinin altında kaldı. Araştırmacılar, bu durumun Birleşik Krallık gıda sektörünün yüksek kalite standartlarını korumasının bir yansıması olduğunu vurguladı. Ancak tek bir ürünün toksin seviyesinin düşük olması, uzun vadeli ve yüksek miktarda tüketimin potansiyel risklerini ortadan kaldırmaz. Önceki bilimsel çalışmalar, düşük dozlarda bile mykotoksinlere sürekli maruz kalmanın zamanla birikerek karaciğer ve böbrek hasarı, bağışıklık sistemi baskılanması ve kanser gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini göstermiştir.
Bu bağlamda, araştırmacılar bireysel bir bitki bazlı ürünün tek başına sağlık sorununa neden olma ihtimalinin düşük olduğunu, fakat tamamen bitki temelli bir diyete yönelen bireylerin mykotoksin maruziyetini dikkatle yönetmeleri gerektiğini belirtiyor. Cranfield Üniversitesi Mikoloji Anabilim Dalı kıdemli öğretim üyesi Andrea Patriarca, "Mykotoksinler doğal olarak gıdalarda bulunur ve tamamen önlenemez; tüketicilerin çeşitlilikten kaçınması gerekmez. Ancak yeni gıdalar piyasaya sürüldüğünde, mykotoksinleri izleyen düzenlemeler henüz yoktur. Bu yüzden gıda güvenliği standartları içinde etkili bir yönetim sistemi geliştirmek kritik" şeklinde konuştu.
Çalışmanın sonuçları, Birleşik Krallık'taki tüketicilerin diyet maruziyetini daha doğru tahmin etmek ve risk değerlendirmelerini iyileştirmek için yeni veri seti sunuyor. Araştırma, Horizon Europe FunShield4Med projesi kapsamında AB fonlarıyla desteklenerek Food Control dergisinde yayımlandı. Gelecek aşamada, farklı diyet alışkanlıklarına göre nüfusun maruziyet riskini modellemek ve politika yapıcılarıyla iş birliği içinde hassas tüketicileri bilinçlendirmek hedefleniyor.
