Kök hücre nakli hastalarında kan yoluyla yayılan enfeksiyonlara karşı bakteri hapı umut verdi

Kan kanserleri nedeniyle donör kök hücre nakli olan hastalarda, hayatı tehdit eden kan dolaşımı enfeksiyonlarını önlemeye yönelik yeni bir yöntem erken denemede olumlu sonuç verdi. City of Hope, Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi ve Seres Therapeutics'ten bilim insanlarının yürüttüğü çalışmada, bilinçli biçimde seçilmiş 16 yararlı bakteriyi içeren SER-155 adlı tedavi denendi. Sonuçlar Nature Medicine dergisinde yayımlandı.

Denemede neler bulundu?

Birden fazla merkezde yürütülen birinci aşama klinik çalışmada tedavinin iyi tolere edildiği bildirildi. Tedaviyle ilişkilendirilen bir yan etki görülmedi. SER-155 alan hastalarda kan dolaşımı enfeksiyonları daha az görüldü; enfeksiyonla bağlantılı zararlı bakterilerin düzeyi de daha düşüktü.

Çalışmanın son yazarı, City of Hope'un baş hekim yöneticisi Dr. Marcel van den Brink, sonuçları alan için dönüm noktası olarak niteledi. Ona göre doğrudan kazanım enfeksiyonların azalması, asıl önemli nokta ise belirli bir klinik amaç için tasarlanmış bir bakteri topluluğunun çok hassas hastalara güvenle verilebildiğinin gösterilmesi. Van den Brink bunun yepyeni bir tedavi sınıfının kapısını araladığını söyledi.

Tedavi nasıl uygulandı?

Araştırmacılar önce hastalara, mevcut mikrobiyomu temizlemek ve verilecek bakterilerin yerleşmesini kolaylaştırmak için bir antibiyotik verdi. Ardından seçilmiş bakterileri içeren haplar kullanıldı. Tedavi nakilden önce başladı ve nakilden sonra en az bir kez tekrarlandı.

Bakteri türleri rastgele toplanmadı. Seçilen suşlar arasında zararlı bakterilerin kullandığı besinleri tüketenler, patojenleri öldüren bileşikler salgılayanlar ve vücudun bağışıklık yanıtını düzenleyenler vardı. Van den Brink'in ifadesiyle, hastalara geniş bir bakteri karışımı vermek yerine belirli görevler için belirli suşlar seçilip tek bir hapta birleştirildi. Mikrobiyomu yalnızca gözlemlemekten, onu belirli tedavi hedefleri için tasarlamaya geçildiğini vurguladı.

Canlı bakterilerin bağışıklığı ciddi biçimde baskılanmış hastalara verilmesi, güvenlik açısından en kritik sorulardan biriydi. Van den Brink, güvenlik profilinin mükemmel olduğunu, enfeksiyonla ilgili bir komplikasyon görmediklerini belirtti.

Arka plan

Mikrobiyom, vücudun içinde ve üzerinde yaşayan trilyonlarca bakteri ve diğer mikroorganizmadan oluşuyor. Kanser bakımında giderek daha önemli bir etken olarak görülüyor; tedaviye yanıtı, tedaviden sonraki iyileşmeyi ve yan etkilerin ortaya çıkmasını etkileyebildiği düşünülüyor.

Allojenik kök hücre nakli, lösemi ve diğer kan kanserlerinde etkili ama riski yüksek bir yöntem. Hayat kurtarabiliyor, fakat bağışıklık sistemi toparlanırken hastayı enfeksiyonlara karşı çok savunmasız bırakıyor. Kan dolaşımı enfeksiyonları en ciddi komplikasyonlar arasında; sepsise, yani yaşamı tehdit eden bir tabloya yol açabiliyor.

Bugün nakil hastalarına enfeksiyonu önlemek için antibiyotik veriliyor. Ancak hastaları enfeksiyona açık hale getiren mikrobiyom bozulmasını asıl kaynağında düzeltecek bir tedavi bulunmuyor. Dışkı nakli, C. difficile enfeksiyonu gibi mikrobiyomu bozan başka durumlarda sağlıklı bağırsak bakterilerini yerine koymak için kullanıldı. Ancak bu yöntem bir tür sürpriz torbası gibi; içinde hangi suşların bulunduğunu bilmek zor. Bu belirsizlik, bağışıklığı baskılanmış hastalar için potansiyel olarak tehlikeli.

Neden önemli?

Canlı biyoterapötikler, yani yararlı bakterilerden elde edilen ilaçlar, bu çalışmayla çok kırılgan hastalarda güvenle kullanılabileceğine dair ilk kanıtlardan birini sundu. İçeriği tam olarak bilinen ve standartlaştırılmış bir bakteri karışımı, dışkı naklindeki içerik belirsizliği sorununu aşma potansiyeli taşıyor.

Bununla birlikte temkinli olmak gerekiyor. Bu, erken aşama bir deneme; asıl amaç güvenliği değerlendirmekti ve enfeksiyon azalması yönündeki bulgular ilk işaret niteliğinde. Etkinliğin doğrulanması için daha geniş hasta gruplarını kapsayan ve karşılaştırmalı sonraki çalışmalar gerekecek. Çalışmanın Seres Therapeutics tarafından finanse edildiği de değerlendirilirken akılda tutulmalı.

Yine de yaklaşım, mikrobiyomun yalnızca bir gözlem konusu olmaktan çıkıp tedavide kullanılabilir bir araca dönüşebileceğini gösteriyor. Sonraki çalışmalarda sonuçlar doğrulanırsa, nakil hastalarında enfeksiyon korumasının antibiyotiklerin ötesine geçmesi mümkün olabilir.