NASA, Uzayda Özerk Mühendislik İçin Yeni Nesil Yapay Zeka Çipi Geliştiriyor

28.06.2026 – Uzay araştırmalarının yeni dönemi, NASA’nın yüksek performanslı uzay bilgisayarları projesiyle başlıyor. Şirket, uzayda uzun süreli görevler için “radyasyon‑dayanıklı” bir çip geliştirdi. Çip, mevcut uzay bilgisayarlarının 100 katına kadar hesaplama gücü sunarken, uzayın zorlu koşullarına dayanacak şekilde tasarlandı. JPL (Jet Propulsion Laboratory) mühendisleri, bu çipi radyasyon, termal ve şok testleriyle “wringer”dan geçirerek, gerçek uzay ortamını taklit ediyor.

Programın başlatılmasından bu yana, JPL’deki Jim Butler, “Çipleri radyasyon, termal ve şok testleriyle birlikte, yüksek‑fidelite iniş senaryoları üzerinden de değerlendiriyoruz. Bu, gerçek dünyadaki performansı simüle etmemize ve NASA’nın gelecek büyük adımlarını desteklememize olanak tanıyor” dedi. Çip, Güneş'ten ve derin uzaydan gelen yüksek enerjili parçacıkların yarattığı elektromanyetik radyasyonla başa çıkabilmeli ve sıcaklık dalgalanmalarına karşı dayanıklı olmalı. Bu koşullar, elektronik hatalara yol açarak uzay aracı “güvenli mod”a geçmesine sebep olabilir.

Çipin testleri, 2. ayda başlatıldı ve birkaç ay sürecek. Erken sonuçlar, çipin beklenen performansı gösterdiğini ve mevcut radyasyon‑dayanıklı çiplerin yaklaşık 500 katı performans sunduğunu gösterdi. NASA, çipin “Hello Universe” başlıklı bir e-posta göndererek test sürecine sembolik bir başlangıç yaptığını duyurdu. Bu e-posta, erken bilgisayar programlama döneminde kullanılan tanıtıcı mesajları anımsatıyor.

Bu çip, JPL ve Chandler, Arizona’daki Microchip Technology Inc. ortaklığıyla geliştiriliyor. Microchip, NASA ile ticari bir ortaklık içinde çalışıyor ve örnek çipleri savunma ve ticari havacılık ortaklarıyla paylaşıyor. Çip, AI destekli uzay araçlarının beklenmedik durumlara anında tepki vermesini sağlayarak, insan kontrolünün gecikmeli olduğu derin uzay görevlerinde kritik bir rol oynayabilir. Aynı zamanda, derin uzay görevlerinin büyük miktarda bilimsel veriyi işleyip, depolayıp, Dünya’ya daha verimli bir şekilde iletmesine yardımcı olabilir. NASA, çipin gelecek ayaklı görevlerde, Ay ve Mars’a yönelik insanlı misyonlarda da kullanılabileceğini belirtiyor.

Çip, tek bir kompakt birim içinde CPU, hesaplama yükü, gelişmiş ağ sistemleri, hafıza ve giriş/çıkış arabirimlerini birleştiren bir sistem‑on‑a‑chip (SoC) olarak tanımlanıyor. SoC’ler akıllı telefon ve tabletlerde yaygın olarak kullanılırken, NASA’nın versiyonu yıllarca derin uzayda sürdürülmek üzere tasarlandı. Uzayda onaylandığında, NASA bu çipi Dünya yörünge araçları, gezegen roverleri, derin uzay sondaları ve insanlı habitatlar gibi çeşitli görevlerde entegre etmeyi planlıyor. Ayrıca, Microchip, çipin yer yüzeyinde de endüstriyel uygulamalara uyarlanmasını hedefliyor.