Redlining haritaları ile opioid ölümleri arasında bağ

Boston Medical Center'dan araştırmacıların yaptığı yeni bir çalışma, geçmişteki ayrımcı konut kredisi haritalarının izinin bugün hâlâ sürdüğüne işaret ediyor. Massachusetts'te tarihsel redlining haritalarında en düşük notu alan mahallelerde, yıllık opioid kaynaklı aşırı doz ölüm oranı en yüksek notu alan mahallelere göre yüzde 86 daha yüksek bulundu. Çalışma Journal of Health Care for the Poor and Underserved dergisinde yayımlandı.

Araştırma nasıl yapıldı?

Ekip, geçmişte Home Owners' Loan Corporation tarafından hazırlanan haritaları temel aldı. Bu haritalarda mahalleler "en iyi" kategorisinden "tehlikeli" kategorisine uzanan notlarla derecelendirilmişti. Notlar, Siyahi ve göçmen toplulukları dezavantajlı duruma sokan ayrımcı kredi değerlendirmelerini yansıtıyordu ve bu bölgelerde uzun vadeli yatırım eksikliğine katkıda bulundu.

Araştırmacılar bu haritaları kullanarak Massachusetts'teki 326 nüfus sayım bölgesinin her birine tarihsel bir redlining notu verdi. İncelenen bölgelerde 2015-2019 arasında opioid kaynaklı aşırı dozdan 1.829 yetişkin yaşamını yitirmişti. Ölüm oranları bu notlara göre karşılaştırıldı.

Bulgular ne gösteriyor?

Fark yalnızca en uçtaki iki grupla sınırlı kalmadı. "En iyi" olarak sınıflanan bölgelerle kıyaslandığında, düzeltilmiş opioid kaynaklı aşırı doz ölüm oranı "hâlâ arzu edilir" bölgelerde yüzde 53, "gerileyen" bölgelerde ise yüzde 61 daha yüksekti. Yani notlar düştükçe risk de genel olarak artıyordu.

Bu farklar; ırk ve etnik köken, mahallenin yaş dağılımı ve sosyal ekonomik koşulları ölçen sosyal kırılganlık göstergesi hesaba katıldıktan sonra da istatistiksel olarak anlamlı kalmaya devam etti. Çalışmanın ilk yazarı, Güney Kaliforniya Üniversitesi'nde doktora öğrencisi Rebecca Smeltzer, bulguların aşırı doz riskinin yalnızca bireysel etkenlerle değil, mekâna ve topluluk yatırımına bağlı uzun süreli yapısal eşitsizliklerle de şekillendiğini düşündürdüğünü söylüyor.

Genel tablo iyileşiyor, ama eşit mi?

Massachusetts Halk Sağlığı Departmanı verilerine göre eyalette opioid kaynaklı aşırı doz ölümleri 2022'den 2025'e kadar yaklaşık yüzde 60 geriledi ve on yılı aşkın sürenin ardından ilk kez 1.000'in altına indi. Araştırmacılar, bu ilerlemenin topluluklar arasında eşit paylaşılmayabileceği uyarısını yapıyor. Çalışmanın kıdemli yazarı ve BMC'de bağımlılık uzmanı olan Dr. Avik Chatterjee, insanların yaşadığı yerin, topluluklarının kaynaklarının ve geçmişteki yatırım yoksunluğunun kalıcı etkilerinin önemli olduğunu belirtiyor.

Arka plan

Redlining, bankaların ve kredi kuruluşlarının belirli mahalleleri riskli sayarak oradaki konut sahiplerine kredi vermekten kaçınması veya zor koşullar sunması anlamına geliyor. Haritalarda riskli görülen alanlar çoğu zaman azınlıkların ve göçmenlerin yaşadığı yerlerdi. Kredi ve yatırımdan yoksun kalan mahallelerde konut bakımı, işyeri çeşitliliği, kamusal hizmetler ve servet birikimi zayıfladı. Uygulama resmen sona erdi, ancak bu eşitsizliklerin birçoğu mekânsal olarak kalıcı hâle geldi.

Halk sağlığı literatüründe konut kalitesi, gelir, sağlık hizmetlerine erişim ve çevresel koşullar gibi unsurlar "sağlığın sosyal belirleyicileri" olarak adlandırılıyor. Bağımlılık ve aşırı doz riski de bu belirleyicilerle yakından ilişkili. Tedaviye ulaşmanın zorluğu, ekonomik güvencesizlik ve sosyal desteğin zayıflığı riski artırabiliyor. Bu çalışma, tarihsel politikaların bugünkü sağlık sonuçlarıyla bağlantısını mahalle ölçeğinde ortaya koyan araştırmalara yeni bir halka ekliyor.

Sonuçlar nasıl okunmalı?

Araştırmacılar çalışmanın bir ilişkiyi gösterdiğini, redlining'in ölüm oranlarındaki farkların doğrudan nedeni olduğunu kanıtlamadığını vurguluyor. Analiz, yeterli tarihsel harita kapsamına sahip nüfus sayım bölgeleriyle sınırlı kaldı. Redlining notu verilmemiş kentsel olmayan topluluklar kapsam dışında bırakıldı. Dolayısıyla bulgular, eyaletin tamamına doğrudan genellenmemeli.

Neden önemli?

Aşırı doz ölümlerindeki genel düşüş sevindirici, ancak ortalamalar mahalleler arasındaki farkları gizleyebilir. Riskin yoğunlaştığı yerleri belirlemek, tedavi, zarar azaltma ve önleme kaynaklarının nereye yönlendirileceği konusunda yol gösterebilir. Chatterjee, tarihsel yatırım eksikliğini telafi edecek ek yatırımların bu mahallelerde aşırı doz ölüm riskini azaltma fırsatı sunduğunu söylüyor. Ona göre konut, ekonomik fırsat, sağlık hizmetlerine erişim ve topluluk kaynaklarını güçlendiren politikalar tüm topluluklarda aşırı dozları azaltmada önemli rol oynayabilir.