Elektrikli araç sahipleri için tahliye planı nasıl olmalı?

Orman yangını ya da sel gibi bir afette binlerce kişiden eşyalarını arabalarına yükleyip bölgeyi terk etmesi istenebilir. Tahliye planları ise çoğunlukla herkesin her benzinlikte yakıt alabilen benzinli araçlarla yola çıktığı varsayımına dayanıyor. Elektrikli araç sayısı arttıkça bu varsayım eksik kalıyor. Kaliforniya Üniversitesi'nin Santa Cruz, Berkeley, Davis ve Merced kampüslerinden araştırmacılar, bu boşluğu ele alan bir çalışmayı IEEE Electrification Magazine'de yayımladı.

Araştırmacıların tespit ettiği sorunlar

Çalışmaya göre en önemli engellerden biri şarj altyapısının yetersizliği ve şarj sürelerinin uzunluğu. Bazı yerleşimlerde hızlı şarj cihazı çok az, hatta hiç yok. Şarj istasyonlarındaki elektrik kesintileri de ayrı bir zayıf nokta. Yangın riski yükseldiğinde bazı elektrik şirketleri kamu güvenliği için planlı kesintiye gidiyor ve bu durum istasyonları devre dışı bırakabiliyor.

Geride bırakılan elektrikli araçlar da risk taşıyor. Lityum bataryalar tutuşursa ortaya çıkan yangın şiddetli ve zehirli olabiliyor.

Şebeke ve trafik analizleri ne gösterdi?

Santa Cruz ekibi, tahliye sırasında istasyonlarda ani bir enerji talebi oluşabileceğini ve çok sayıda aracın yalnızca birkaç yolu kullanabileceğini dikkate aldı. Araçların enerji verimliliği, şarj noktalarının konumu ve tahliye mesafesi birlikte değerlendirildi. Standart bir güç sistemi örnek alınarak, sistemin bir noktasında karartma gibi bir arıza olursa enerji akışının hasarı en aza indirecek biçimde nasıl düzenlenebileceği incelendi.

Analizin ilk sonucu, yoğun talep dönemlerinde mobil şarj istasyonlarının mevcut altyapıyı destekleyebileceği oldu. Ekibin güç akışı analizi, bu istasyonlardan kaç tanesine ihtiyaç olduğunu ve nereye konulması gerektiğini belirlemeye yardımcı olabiliyor.

Trafik benzetimlerini yürüten Berkeley ve Davis ekipleri ise binlerce kişinin şarj istasyonu bulunan birkaç ana güzergâha yönelmesi halinde bazı topluluklarda ciddi sıkışıklık yaşanabileceğini saptadı. Bazı durumlarda planlamacıların, anlık koşullara ve araçların ihtiyaçlarına göre farklı kişilere farklı, hatta daha uzun rotalar önermesi gerekebiliyor.

Hazırlık nasıl ölçülecek?

Araştırmacılar Sierra Nevada eteklerindeki Mariposa İlçesi ile iş birliği yaptı; acil durum planlamacıları, şarj cihazı üreticileri ve elektrik şirketi temsilcileriyle görüştü. Keith Corzine, ilk hedeflerinin topluluklara batarya, şarj cihazı ya da yenilenebilir enerji gibi hangi yatırımların tahliyede işe yarayacağı konusunda öneri sunmak olduğunu söyledi.

Ekip ayrıca bir hazırlık puanlama yöntemi geliştirdi. Yöntem; mevcut şarj altyapısına, olası mobil yedek güce, ulaşım yollarının durumuna ve acil müdahale yetkilileriyle halk arasındaki iletişime bakıyor. Konuyla ilgili yeni bir çalışma hazırlanıyor ve kent planlamacılarının kendi bölgelerinde kullanabilmesi hedefleniyor.

Neden önemli?

Elektrikli araçlar dünya genelinde yaygınlaştıkça afet planlamasının yakıt ve enerji varsayımlarını güncellemesi gerekiyor. Benzinli araçta yakıt ikmali birkaç dakika sürerken, şarj hem daha uzun zaman alıyor hem de elektrik şebekesinin ayakta olmasına bağlı. Kesintinin yaşandığı bir afet anında bu fark, yol üzerinde mahsur kalma riskini artırabilir.

Bu nedenle çalışma, yalnızca yangın bölgeleri için değil, deprem ve sel gibi tehlikelerle karşı karşıya olan her yerleşim için bir çerçeve sunuyor. Tahliye rotalarının araç türüne göre esnek planlanması, mobil şarj ünitelerinin önceden yerleştirilmesi ve şebeke dayanıklılığının artırılması, elektrikli araç kullanan nüfusun büyüdüğü her yerde tartışılması gereken başlıklar arasında yer alıyor.