Kenya’nın kuzeyinde, eski bir göl kenarında ortaya çıkan olağanüstü bir ayak izi dizisi, bilim insanlarına 1,4 milyon yıl önce yaşamış bir insan akrabası hakkında benzersiz bir pencere sunuyor. Sekiz Paranthropus boisei bireyinin aynı anda aynı alanda yürüdüğünü gösteren bu izler, fosil davranışının nadir bir anlık kaydı olarak nitelendiriliyor; çünkü kemik kalıntıları uzun bir zaman diliminde birikebilirken, ayak izleri bireylerin o anki hareketlerini doğrudan yansıtıyor.
Uluslararası bir ekip—ABD ve Kenya’dan araştırmacılar—izlerin tümünün yetişkin bireylere ait olduğunu belirledi. İzlerin boyutları, Paranthropus boisei’nin vücut ölçüleri hakkındaki önceki varsayımları sarsıyor. Çalışmanın baş yazarı Kevin Hatala (Chatham University ve Max Planck Evolutionary Anthropology Enstitüsü) "Ayak izlerinin büyüklüğü, 1,8 metreye kadar boy ve yaklaşık 75 kilogram ağırlığa ulaşan insan benzeri vücut ölçülerini işaret ediyor" dedi. Bu bulgu, daha çok kafatası ve çene kalıntılarıyla bilinen türün, boyun altındaki anatomik yapısı hakkında çok sınırlı bilgi olduğundan, yeni bir perspektif sunuyor.
Ayak izleri aynı zamanda sosyal davranışa dair ipuçları da taşıyor. İzlerin düzeni, sekiz bireyin büyük ölçüde yetişkin erkeklerden oluştuğunu ve kadın ya da çocuk izine rastlanmadığını gösteriyor. Harvard Üniversitesi'nden Neil Roach, "Sekiz yetişkin erkek Paranthropus boisei'nin bir grup halinde hareket etmesi, bu türde karmaşık bir sosyal yapının varlığına işaret ediyor. Erkekler eşleşme için rekabet ederken, tehlikeli ortamda güvenlik amacıyla birbirlerine tolerans gösterebilirler" şeklinde yorumladı. Bu durum, aynı dönemde var olan Homo erectus gibi diğer homininlerle aynı ekosistemde yaşamalarına rağmen, farklı bir evrimsel yol izlediklerini vurguluyor.
Bu ayak izleri, Doğu Turkana bölgesindeki eski göl kenarı ortamlarının homininler için kritik bir yaşam alanı olduğunu da destekliyor. Smithsonian Enstitüsü'nden Kay Behrensmeyer, "İki farklı alanda, yaklaşık 40 kilometre mesafede ve aynı yaşta göl kenarı tortularının bulunması, bu bölgelerin uzun vadeli kaynak sağlayıcıları olduğunu gösteriyor" dedi. Bölgedeki diğer sitelerde de yüzlerce hominin ayak izi belgelenmiş; bu da 100.000 yıldan fazla bir sürede homininlerin göl kenarına sürekli geri dönmelerinin jeolojik koşullarla ilişkili olabileceğini işaret ediyor.
Ekibin planları arasında, bu yıl Kenya’ya geri dönerek yeni ayak izi alanlarını incelemek yer alıyor. Hatala, "Her yeni keşif, erken Pleistosen dönemine dair anatomi, locomotion, davranış ve çevre koşullarını gösteren bir fotoğraf albümü oluşturuyor" diyerek, bu tür izlerin geleneksel fosil kalıntılarının sağlayamadığı dinamik bilgileri sunduğunu vurguluyor. Paranthropus boisei’nin insan benzeri boyutları ve grup halinde hareket etmesi, Lake Turkana bölgesinin insan evrimi araştırmalarındaki önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
