ABD'de 2026'da kızamık vakaları 35 yılın en yüksek düzeyine çıktı

Amerika Birleşik Devletleri'nde kızamık vakaları son 35 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi'nin (CDC) cuma günü yayımladığı resmi sayıma göre ülkede bu yıl 5 binden fazla vaka kayıt altına alındı. Aşıyla büyük ölçüde önlenebilen, buna rağmen çok bulaşıcı olan hastalığın yeniden güç kazanması, halk sağlığı uzmanlarını ciddi biçimde kaygılandırıyor.

Rakamlar ne gösteriyor?

CDC verilerine göre 2026'nın başından bu yana ülke genelinde 5.182 doğrulanmış kızamık vakası bildirildi. Bu sayı, 2025'in tamamında kaydedilen 2.289 vakanın çok üzerinde. Yani henüz yıl bitmeden vaka sayısı, geçen yılın toplamının iki katından fazlasına çıktı. CDC'nin 1991'den beri kaydettiği en yüksek yıllık düzey de bu oldu.

Eyalet sağlık yetkilileri ise kızamıkla bağlantılı en az sekiz ölüm bildirdi. Ölenler arasında çok küçük çocukların bulunması durumu daha da ağırlaştırıyor.

Uzmanlardan sert değerlendirme

Bulaşıcı hastalıklar alanında çalışan çocuk doktoru Adam Ratner, AFP'ye yaptığı açıklamada bu ölümleri "trajik" olarak niteledi ve bunların "tamamen önlenebilir" olduğunu söyledi. Ratner'a göre bu hastalıkların yükü, kararları kendilerinin vermediği çocukların omuzlarına binecek.

Ratner, Sağlık Bakanı Robert Kennedy Jr.'ı da eleştirdi. Başkan Donald Trump'ın bakanı olan Kennedy'nin, kızamığı büyük bir sorun olarak görmediğini ve hastalıktan ölümlerin yaşandığına inanmak istemediğini öne sürdü. Kennedy, aşı karşıtı görüşleriyle tanınıyor. Kızamık aşısı hakkında defalarca yanlış bilgi yaydığı ve hastalığın tehlikelerini küçümsediği belirtiliyor. Bu iddialar, kamuoyunda sağlık otoritelerine duyulan güvensizliği körüklemekle suçlanmasına yol açıyor.

Arka plan

Kızamık, 2000 yılında aşılama sayesinde ABD'de eradike edilmiş, yani ülke içinde sürekli bulaşın kalmadığı bir hastalık olarak ilan edilmişti. Son yıllarda ise aşılama oranlarındaki düşüş ve sağlık kurumlarına yönelik artan şüphe nedeniyle hastalık güçlü biçimde geri döndü.

Kızamık ateş, solunum yolu belirtileri ve döküntüyle seyreder. Bazı hastalarda zatürre ve beyin iltihabı gibi daha ağır komplikasyonlar görülebilir. Bunlar kalıcı ve ciddi sağlık sorunlarına, hatta ölüme yol açabilir. Virüs havayoluyla çok kolay yayıldığı için toplumda aşılı olmayan kişilerin oranı arttığında salgınlar hızla büyüyebilir. Bu nedenle uzmanlar, hastalığın yayılmasını önlemede yüksek aşı kapsayıcılığını belirleyici görüyor.

Aşı geliştirilmeden önce kızamık, ABD'de her yıl yüzlerce çocuğun ölümüne neden oluyordu. Dünya genelinde ise hastalık bugün hâlâ on binlerce can alıyor. Gelişmiş sağlık sistemlerine sahip ülkelerde bile aşı oranlarının gevşemesi, yıllar önce kontrol altına alınmış bir hastalığın yeniden ölümcül bir tehdide dönüşebileceğini gösteriyor.

Neden önemli?

Bu tablo, tek bir ülkenin istatistiğinden fazlasını anlatıyor. Kızamık, toplumdaki aşı kapsayıcılığının en duyarlı göstergelerinden biri sayılır. Çünkü çok bulaşıcıdır ve koruma düzeyindeki küçük bir gevşeme bile kısa sürede kendini gösterebilir. Vaka sayısının üç on yılı aşkın sürenin zirvesine çıkması, aşılamaya güvenin zayıflamasının somut bir bedeli olduğuna işaret ediyor.

Ölümlerin çocuklar arasında yaşanması, tartışmanın etik boyutunu da öne çıkarıyor. Aşı kararlarını yetişkinler veriyor, ancak sonuçlarından en çok küçük çocuklar etkileniyor. Sağlık yetkililerinin ve siyasi liderlerin aşılar hakkında kullandığı dil de bu nedenle büyük önem taşıyor. Yanlış bilgi, güvenin zayıfladığı ortamda hızla yayılıyor ve ailelerin kararlarını etkileyebiliyor.

Önümüzdeki dönemde sağlık otoritelerinin güveni nasıl yeniden inşa edeceği ve aşılama oranlarını nasıl artıracağı belirleyici olacak. Uzmanların çağrısı net: önlenebilir bir hastalık yüzünden daha fazla çocuğun yaşamını yitirmemesi için bilimsel verilere dayalı aşı iletişimi güçlendirilmeli.