Antarktika Deniz Buzunun Kış Zirvesi 2026’da Üçüncü En Düşük Seviyeye Geriledi
Antarktika deniz buzunun yıllık kış maksimumu, 2026’da 17,59 milyon km² ile tarihsel kayıtlarda üçüncü en düşük seviyeye geriledi; bu durum, kıtanın buz örtüsündeki uzun vadeli bir dönüşümün sinyali olabilir.
Antarktika’nın kış mevsiminde deniz buzunun en geniş haline ulaştığı Eylül 2026, buzun kapladığı alanın neredeyse tüm yıllar içinde en düşük üçüncü seviyeye gerilemesiyle bilim dünyasını şaşkına çevirdi. NASA ve Ulusal Kar ve Buz Veri Merkezi (NSIDC) verilerine göre, 14 Eylül’de ulaşılan maksimum buz örtüsü yaklaşık 17,59 milyon kilometrekare (6,79 milyon mil kare) olarak ölçüldü. Bu rakam, uydu gözlemlerinin başladığı 1979’dan bu yana kaydedilen en düşük üçüncü kış maksimumu anlamına geliyor.
Antarktika, çevresindeki devasa okyanus sayesinde kış aylarında buzun çok geniş alanlara yayılmasına imkan tanır; bu durum, kuzey kutbundaki kara ile çevrili okyanus havzasından tamamen farklı bir coğrafi dinamiğe işaret eder. Buz, güney yarımküredeki kışın Eylül ayına kadar genişleyip, ardından Şubat ayında en düşük seviyesine geriler. Ancak bu genişleme, buzun daha sıcak enlemlere taşınması riskini de beraberinde getirir; bu da yaz aylarında erime oranını artırır.
Geçmiş yıllara bakıldığında, Antarktika deniz buzunun artan bir trend izlediği görülmüştür. 1979‑2014 döneminde, kıta çevresindeki buz örtüsü yaklaşık yüzde 1 oranında on yılda bir artış göstermişti. Özellikle 2012‑2014 yılları arasında, kış buzunun üç ardışık yıl boyunca rekor seviyelere ulaşması, kuzey kutbundeki buz kaybının tam tersine bir tablo çizmişti. Ancak bu yükseliş 2015’te son buldu; 2016’dan itibaren buz kapsamında belirgin bir gerileme gözlemlenmeye başlandı ve bazı yıllarda hafif toparlanmalar yaşansa da ortalama seviyenin altında kalındı.
2023 yılı, Antarktika’nın hem yaz minimumu hem de kış maksimumu açısından en düşük değerleri kaydettiği bir dönüm noktası oldu. 2026’daki düşük maksimum, bu gerilemenin devam ettiğini gösteren yeni bir ölçüt olarak öne çıkıyor. Bilim insanları, bu düşüşlerin uzun vadeli bir iklim değişikliği mi yoksa doğal istatistiksel dalgalanma mı olduğunu anlamak için her yıl verileri titizlikle izliyor.
Deniz buzunun takibi, pasif mikrodalga sensörleri taşıyan uydular sayesinde mümkün oluyor. Bu sensörler, buzun suya göre daha güçlü mikrodalga sinyalleri yayması prensibiyle buzlu ve buzsuz alanları ayırıyor; ayrıca bulutların mikrodalgaları geçirmesi sayesinde, kalın bulut örtüsü altında bile sürekli gözlem sağlanabiliyor. Uydu kaydı, 1978’in sonlarında NASA’nın Nimbus‑7 uydusuyla başladı; 1987’den itibaren Savunma Meteoroloji Uydu Programı (DMSP) ve 2002‑2011 yılları arasında NASA’nın Aqua uydusu gibi platformlar veri akışını destekledi. 2025 yılında ise Japonya Uzay Araştırma Ajansı’nın (JAXA) GCOM‑W uydusundan gelen gözlemler, uzun vadeli kayıtların güncellenmesinde önemli bir rol üstlendi.
Antarktika deniz buzunun bu ani ve keskin gerilemesi, küresel iklim sisteminin karmaşık geri bildirim mekanizmalarını yeniden değerlendirmeyi zorunlu kılıyor. Buzun geniş alanlara yayılması, okyanus yüzeyindeki albedo (yansıtma) etkisini artırarak bölgesel soğumaya katkı sağlarken, aynı zamanda eriyen buzun deniz seviyesine eklenmesi ve okyanus sirkülasyonundaki değişiklikler gibi daha geniş çaplı etkileri de beraberinde getirebilir. Bilim camiası, bu eğilimlerin sürdürülebilir olup olmadığını ve gelecekteki iklim modellerine nasıl entegre edileceğini belirlemek için veri toplama ve analiz çalışmalarını hızlandırıyor.
