B5 vitamininden türeyen pantetin, sedef hastalığına karşı umut veriyor

Çin'de yürütülen bir araştırma, B5 vitamininden türetilen ve piyasada gıda takviyesi olarak satılan pantetinin sedef hastalığında yeni bir tedavi yolu açabileceğini gösterdi. Bilim insanları bu maddenin otoimmün iltihaplanmaya karışan bağışıklık hücrelerini yatıştırdığını belirledi. Takviye farelerde sedef gelişimini önledi, küçük bir insan çalışmasında da belirtilerde iyileşme sağladı. Bulgular 27 Ekim'de Journal of Experimental Medicine dergisinde yayımlandı.

Sorunun merkezinde dendritik hücreler var

Çalışmanın odağındaki hücreler, bağışıklık sisteminin koordinatörleri sayılan dendritik hücrelerdi. Bu hücreler vücuda giren yabancı maddeleri, yani antijenleri yakalar ve bunları belirli tehditleri tanıyan T hücrelerine gösterir. Ayrıca başka bağışıklık hücrelerini çağıran ve iltihabı başlatan kimyasal sinyaller salgılarlar.

Enfeksiyonlarla savaşmak için vazgeçilmez olan bu görev, hücreler aşırı aktifleştiğinde tersine dönebiliyor. Koruyucu olmaları gerekirken kalıcı iltihaba ve sedef gibi otoimmün hastalıklara katkıda bulunabiliyorlar.

Kolesterol ile bağışıklık arasındaki gizli bağ

Pekin'deki State Key Laboratory of Biomedical Analysis'ten Wei-Na Zhang'ın yönettiği ekip, sedef ve diğer bazı otoimmün hastalığı olan kişilerin dendritik hücrelerinde Vanin adlı enzimlerin alışılmadık ölçüde yüksek olduğunu saptadı. Vanin düzeyi düşürüldüğünde hücreler daha az aktif hale geldi ve T hücrelerini uyarma becerileri azaldı. Vanin enzimlerini engelleyen bir ilaç da farelerde sedef oluşumunu engelledi.

Mekanizma şöyle işliyor: Vanin enzimleri pantetini, hücrelerin enerji üretmek için ihtiyaç duyduğu B5 vitaminine dönüştürüyor. Enzim aşırı çalıştığında dendritik hücrelerin içindeki pantetin azalıyor. Pantetin azaldıkça kolesterol üretimi artıyor ve hücreler olağandışı derecede hareketli hale geliyor. Pantetin düzeyini yeniden yükseltmek bu zinciri kesti; hücre içindeki kolesterol birikimi azaldı ve aşırı bağışıklık aktivasyonu baskılandı.

Zhang, farelerde pantetin uygulamasının sedefi etkili biçimde hafilettiğini belirtiyor. Ona göre Vanin artışının ardından pantetin düzeyinin yetersiz kalması, dendritik hücrelerin aşırı aktivasyonunda ve otoimmün iltihapta belirleyici olabilir.

İnsanlarda yapılan küçük çalışma

Laboratuvar ve hayvan bulgularından cesaret alan araştırmacılar, yöntemi sedefli hastalarda da denedi. Çalışmaya 24 hasta katıldı. Hepsi, sedef belirtilerini kontrol etmek için kullanılan kalsipotriyen ve betametazon içeren bir merhemi sürdü. Kalsipotriyen cilt hücrelerinin büyümesini düzenleyen bir D vitamini türevi, betametazon ise iltihabı azaltan bir kortikosteroid. Katılımcıların yarısı ayrıca pantetin tableti aldı; böylece takviyenin standart tedaviye ek yarar sağlayıp sağlamadığı incelendi.

On iki hafta sonunda merhemin yanında pantetin alan hastaların sedef belirtilerinde daha belirgin düzelme görüldü. Yarar özellikle kan kolesterolü yüksek olan katılımcılarda dikkat çekiciydi.

Neden önemli?

Sedef, derinin üzerinde pullanan ve kızaran plaklarla seyreden, uzun süreli bir otoimmün hastalık. Tedavide genellikle cilde sürülen ilaçlar, ışık tedavisi ve ağır olgularda bağışıklık sistemini hedefleyen ilaçlar kullanılıyor. Bu seçeneklerin hepsi her hastada yeterli yanıt vermiyor, bazıları ise yan etki taşıyabiliyor. Halihazırda yaygın olarak bilinen bir maddenin hastalığın mekanizmasına dokunması, bu yüzden ilgi çekici.

Çalışmanın bir başka değeri, metabolizmanın bağışıklık hücrelerini nasıl yönlendirdiğine dair daha geniş bir çerçeve sunması. Yüksek kolesterolün sedef için bilinen bir risk etkeni olması, kolesterol üretimini bağışıklık aktivitesiyle ilişkilendiren bu bulguyu anlamlı kılıyor. Araştırmacılar, Vanin artışının sedef dışındaki bazı otoimmün hastalıklarda da görüldüğünü bildirdi; bu da yaklaşımın başka hastalıklara uyarlanma ihtimalini akla getiriyor.

Temkinli olmakta fayda var

Sonuçlar henüz erken aşamada. İnsan denemesi küçük ölçekli ve süresi sınırlı; üstelik pantetin tek başına değil, standart merhemle birlikte değerlendirildi. Farelerde elde edilen başarı da her zaman insanda tekrarlanmıyor. Bu nedenle sedef hastalarının doktor önerisi olmadan takviyeye yönelmesi ya da mevcut tedavisini bırakması doğru olmaz. Daha geniş katılımlı ve uzun süreli çalışmalar, pantetinin gerçekten tamamlayıcı bir tedavi olup olamayacağını gösterecek.