Teknoloji

Balina köpekbalıkları yosun da yiyor: en büyük hepçil olabilir

Avustralya'daki bir çalışma balina köpekbalıklarının dokularında yosun izi buldu; hepçil unvanı için ipucu var ama kanıtın sınırları da belirgin.

17 Kasım 20263 dk okuma
Balina köpekbalıkları yosun da yiyor: en büyük hepçil olabilir

Dünyanın en büyük balığı, yaklaşık 18 metreye ulaşabilen balina köpekbalığı, adına bakıp "dev bir planktoncu" diye düşündüğümüz bir hayvan. Peki midesine giren yalnızca küçük karidesimsi canlılar mı? Avustralya'da bir araştırma ekibi, derilerinden aldığı küçük doku örneklerinde bambaşka bir iz buldu: yüzeyde sürüklenen kahverengi bir deniz yosunu.

Bulgu, "en büyük hepçil hayvan" unvanını da tartışmaya açıyor. Hepçil (omnivor), hem hayvansal hem bitkisel besinle beslenen demek. Bu unvan o güne kadar Kodiak ayısındaydı. Ama haber başlıklarının söylediği kadar kesin bir tablo yok; aşağıda neyin ölçüldüğünü, neyin ölçülemediğini ayırdık.

Reklam

Çalışma: Ningaloo Resifi'nde deri örnekleri

Çalışma 2022'de Ecology dergisinde yayımlandı (DOI: 10.1002/ecy.3818). Avustralya Deniz Bilimleri Enstitüsü'nden (AIMS) balık biyoloğu Mark Meekan ve ekibi, Batı Avustralya'daki Ningaloo Resifi'nde balina köpekbalıklarından biyopsi örnekleri aldı. Amaç, hayvanın vücudunun hangi besinden yapıldığını kimyasal olarak okumaktı.

Ekip, plankton, deniz yosunu ve köpekbalığı dokusundaki amino asitleri ve yağ asitlerini karşılaştırdı; ayrıca bileşiğe özgü kararlı izotop analizi kullandı. Bu yöntem, hayvanın yediğinin ne kadarının gerçekten enerji ve büyümeye dönüştüğünü ayırt etmeye çalışır. Yani mideye girenle vücuda yazılanı ayırır.

Ne çıktı?

  • Dokularda, Ningaloo'da bol bulunan ve kopup yüzeyde sürüklenen kahverengi yosun Sargassum'a uyan kimyasal izler vardı.
  • Dışkıda kril kalıntıları görüldü; ancak dokudaki kimyasal imza, krilin çok azının sindirildiğini düşündürdü. Meekan'ın ifadesiyle: "Bu, balina köpekbalıklarının ne yediği hakkında bildiğimiz her şeyi yeniden düşünmemize yol açıyor."
  • Meekan, hayvanların bu yosunun bir kısmını sindirme yeteneği geliştirmiş olabileceğini belirtti.

Meekan'a göre kara ortamında en büyük hayvanlar otçul; denizdeki devlerin ise bir basamak yukarıda, karides benzeri canlılarla beslendiği varsayılıyordu. Bu varsayım şimdi sorgulanıyor.

Bulgunun sınırı

Dikkat edilmesi gereken nokta şu: çalışma deri ve doku kimyasına dayanıyor, midenin içine bakmıyor. Yani "yosunu sindirdiği" sonucu doğrudan gözlem değil, dolaylı bir çıkarım. Daha da önemlisi, örneklerin hepsi tek bir resifteki hayvanlardan geldi; oysa etiketli balina köpekbalıkları okyanus boyunca çok uzun mesafeler katediyor. Ningaloo'daki durumun başka denizlerde de geçerli olup olmadığı belirsiz. Earth.com'un aktardığına göre ekip de, sayıların net biçimde belirlenmesi için besleme deneylerine ihtiyaç olduğunu belirtiyor. Bu yüzden "bitki sindiriyor" ifadesi kesinleşmiş bir sonuçtan çok güçlü bir ipucu olarak okunmalı.

Japonya'dan ikinci bir ipucu

Discover dergisinin aktardığına göre, Tokyo Üniversitesi'nden deniz ekolojisti Alex Wyatt'ın yönettiği ayrı bir çalışma (Ecological Monographs) farklı bir yöntemle benzer yöne işaret etti. Ekip, Okinawa Churaumi Akvaryumu'ndaki 5 balina köpekbalığının ve Okinawa açıklarında ağlara takılan 8 yabani köpekbalığının dokularında karbon ve azot izotoplarını inceledi. Aktarılan habere göre incelenen yabani hayvanların hepsi yakın zamanda bir tür bitkisel madde yemişti; Wyatt bunu türde bitki yemenin ilk doğrudan kanıtı olarak niteledi. Araştırmacılar, bitkisel besinin uzun göçler ve av azlığı dönemlerinde hayvanı ayakta tutmuş olabileceğini öne sürüyor. İki çalışmanın ayrı sularda ve ayrı yöntemlerle aynı yöne işaret etmesi, Ningaloo bulgusunun tek seferlik bir tesadüf olmayabileceğini düşündürüyor.

Sırada ne var?

Asıl açık soru, yosunun bilerek mi yoksa kril sürülerini süzerken yanlışlıkla mı alındığı ve sindirimin gerçekten ne kadar katkı yaptığı. Bunu yanıtlamak için hayvanların sindirim sistemine, yani mide ve bağırsak içeriğine doğrudan bakmak ya da kontrollü besleme denemeleri yapmak gerekecek. Cevap ne olursa olsun, dünyanın en büyük balığının menüsü artık kitaplardaki kadar sade görünmüyor.

Fotoğraf: User:Zac Wolf (original), en:User:Stefan (cropping), CC BY-SA 2.5, Wikimedia Commons

Haberi beğendin mi?
PaylaşWhatsAppXFacebook
Teknoloji Masası

Bu içerik, Yudum Teknoloji Masası editör ekibi tarafından derlenip yayına hazırlanmıştır. Güncel gelişmeler için haber akışını takip edebilirsiniz.

Reklam
50,3955,5066,63İstanbul16°

Yudum Dünyası

Kaf Dağı'nın eteğinde bir köy var.

Karakterini yarat, meydanda dolaş, buradakilerle yüz yüze tanış. Tarayıcında, ücretsiz.

  • 🧑 Karakterini yarat
  • 🎲 Kahvede bir el at
  • 🏠 Grubunla ev kur
Günün testiMutfakta hangi tipsin? Tencere kapağı açılıyorŞef misin, tarif bağımlısı mı, buzdolabı artisti mi, yoksa sipariş uygulamasının VIP üyesi mi? 8 soruda…
Günün burcuAkrepAkrep burcu, bugün içindeki gücü ve kararlılığı daha net hissedecek. 17 Kasım 2026, sezgilerinin her…

Günün sorusu

Kız Kulesi hangi ilçenin açıklarındadır?

Haftanın düellosu
Yudum DünyasıKaf Dağı'nın eteğinde bir köy seni bekliyor.Ücretsiz katıl →