GJ 3090 b Gezegeninin Ters Yörüngesi Bilim Dünyasını Şaşırtıyor
Kırmızı cüce yıldız GJ 3090’ın en yakın gezegeni GJ 3090 b, yıldızının dönüş ekseniyle 136° açı yapan ters yörüngede hareket ediyor; bu durum, gezegenin oluşum sürecine dair yeni teorileri gündeme taşıdı.
GJ 3090 b, kırmızı cüce yıldız GJ 3090’ın etrafında neredeyse ters yönde dönen bir yörüngeye sahip olmasıyla gökbilimcilerin dikkatini çekti. Yıldızın dönüş ekseniyle 136 derecelik bir açı oluşturan bu sıra dışı hareket, gezegenin doğuş aşamasında alışılmış bir süreçten sapmış olabileceği ihtimalini ortaya koyuyor.
Gezegenlerin, bulundukları yıldız sisteminin gaz ve toz diskinden aynı yönde oluşması ve yıldızın dönüş yönüyle uyumlu yörüngeler izlemesi beklenir. Ancak GJ 3090 b, GJ 3090’ın çevresinde neredeyse ters yönde dönerek bu kuralı çiğniyor. Bu durum, daha önce keşfedilen retrograd ötegezegenlerin aksine, GJ 3090 sisteminde gezegeni bu kadar sert bir şekilde savurabilecek büyük bir kütleli cisim bulunmadığını gösteriyor.
-
Yemek tarifleri
Malzeme listesi, adım adım yapılış, süre ve porsiyon bilgisiyle. Çorbadan tatlıya kategoriye göre gez ya da aradığını doğrudan ara.
Tariflere bak → -
Nasıl yapılır rehberleri
Telefon ayarlarından resmî işlemlere, hesap güvenliğinden günlük hayattaki küçük sorunlara: numaralı adımlar ve tahmini süreyle anlatılmış rehberler.
Rehberleri gör → -
Program arşivi
Tarayıcılar, güvenlik araçları, ofis ve medya yazılımları. Her kayıtta ne işe yaradığı, sürümü ve indirme bağlantısı.
Programlara göz at → -
Sesli ve görüntülü sohbet
Odalarda grup görüntülü sohbet, birebir sesli arama ve canlı yayın. Tarayıcıdan çalışır — eklenti, uygulama ya da kurulum gerekmez.
Odalara gir →
‘Astronomy and Astrophysics’ dergisinde 21 Eylül 2026 tarihinde yayımlanan çalışmanın ortak yazarlarından Yann Carteret, Cenevre Üniversitesi’nden araştırmacı ekibinin sistemde böyle bir kütleli cisim aradığını ancak hiçbir iz bulamadığını belirtti. Carteret, GJ 3090 b’nin mevcut yörüngesini açıklamak için farklı oluşum senaryolarının değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Gözlemler, Şili’deki La Silla Gözlemevi’nde bulunan 3,6 metrelik teleskopa bağlı iki ötegezegen gözlem cihazı aracılığıyla gerçekleştirildi. Araştırmacılar, toplam 23 saatlik gözlem süresince GJ 3090 b’nin yıldızının önünden on kez geçişini kaydetti. Her geçişte, yıldızdan Dünya’ya ulaşan ışığın küçük bir kısmı engellendi; bu parlaklık değişimleri, gezegenin boyutu ve yörüngesi hakkında değerli bilgiler sağladı.
GJ 3090, M tipi bir cüce yıldız olmasıyla da dikkat çekiyor. Bu tür yıldızlar küçük, soğuk ve düşük ışık yayarlar; hatta Samanyolu’nda en yakın örnekleri bile çıplak gözle görülmez. Galaksimizdeki yıldızların yaklaşık dörtte üçü M cüceleri oluşturur ve bu sistemlerin gezegenlerini anlamak, galaktik ötegezegen nüfusunun daha iyi kavranması açısından büyük önem taşır.
Sistemde Neptün’den daha küçük iki, muhtemelen üç gezegen daha bulunuyor. Bu gezegenlerin her biri, yıldız etrafındaki turunu sadece 16 günde tamamlıyor. En içteki GJ 3090 b ise bir yılda yaklaşık 2,9 Dünya günü süren bir yörüngeye sahip. Bu olağanüstü kısa yörünge süresi, gezegenin yıldızına ne kadar yakın olduğunu ve retrograd hareketinin ne kadar belirgin olduğunu gösteriyor.
GJ 3090 b’nin ters yörüngesi, gezegen oluşum modellerine yeni bir bakış açısı getirebilir. Bilim insanları, bu tür anormalliklerin nedenlerini araştırırken, yıldız-gezegen etkileşimlerinin karmaşıklığını ve evrende ne kadar çeşitlilik olabileceğini bir kez daha gözler önüne seriyor.
