Yaşam

Otizmli beyinler ortalamada benzer olsa da bireysel farklılıklar dikkat çekiyor

Yetişkinlerin beyin görüntüleme verileri, otizmli ve otizmsiz grupların ortalamada benzer beyin etkinliğine sahip olduğunu gösterdi.

19 Kasım 20263 dk okuma1 okunma
Otizmli beyinler ortalamada benzer olsa da bireysel farklılıklar dikkat çekiyor

Beyin görüntüleme verileri otizm araştırmalarında şaşırtıcı bir tabloyu ortaya çıkardı. Otizmli ve otizmsiz yetişkinlerin beyin etkinliği grup ortalamaları üzerinden karşılaştırıldığında birbirine oldukça yakın görünüyor. Ancak bireylere tek tek bakıldığında, özellikle sosyal bilgiyi anlama ve yanıtlama ile ilgili bölgelerde belirgin farklar ortaya çıkıyor. Bulgular JNeurosci dergisinde yayımlandı.

Araştırma nasıl yapıldı?

Çalışmayı Iowa Üniversitesi'nden Dorit Kliemann ve James Traer yürüttü. Ekip, daha önce Indiana Üniversitesi ve Caltech tarafından toplanmış beyin görüntüleme verilerini yeniden inceledi. Kayıtlarda otizmli ve otizmsiz yetişkinler animasyon, aksiyon, romantik komedi ve Hitchcock tarzı gerilim gibi farklı türlerde filmler izliyordu.

Reklam

Filmlerin tercih edilmesinin nedeni, sürekli değişen görüntü, ses ve sosyal etkileşim akışını bir arada sunmaları. Basit laboratuvar görevlerinin aksine filmler, gündelik yaşamın karmaşıklığına daha yakın bir uyaran sağlıyor.

Araştırmacılar bir hesaplamalı model eğitti. Model, beyin etkinliğini filmlerin görsel ayrıntıları, sesleri ve karakterler arasındaki etkileşim gibi daha soyut sosyal öğeleriyle ilişkilendirdi. Eğitimin ardından model, birçok beyin sisteminin etkinliğini doğru biçimde tahmin edebildi. Kliemann'a göre bu yöntem, karmaşık ve dinamik bağlamlardaki pek çok unsura verilen sağlam beyin yanıtlarını aramaya imkân tanıyor.

Ortalamaların gizlediği fark

İki grup karşılaştırıldığında ilk sonuç, çok az fark olduğu yönündeydi. Katılımcılar üzerinden alınan ortalamalarda model, otizmli ve otizmsiz yetişkinlerin beyin sistemlerindeki etkinliği benzer şekilde tahmin etti.

Tablo, her katılımcının kendi grubundaki diğer kişilerden ne kadar ayrıştığına bakıldığında değişti. Otizmli katılımcıların beyin yanıtları, otizmsiz katılımcılara göre belirgin biçimde daha fazla çeşitlilik gösterdi. Yani grup ortalaması benzer olsa da otizmli bireylerin yanıtları birbirine çok daha az benziyordu. Bu artan değişkenlik incelenen hemen her beyin sisteminde görüldü; en güçlü fark ise insanları anlamak ve sosyal bilgiyi işlemekle ilgili bölgelerden oluşan sosyal beyin sisteminde ortaya çıktı.

Traer, grup ortalamalarındaki benzerliğin ekibi şaşırttığını söyledi. Ona göre bireysel beyin yanıtlarının ayrıntılarına odaklanmak ve bu farkların nasıl ve neden ortaya çıktığını sormak gerekiyor.

Neden önemli?

Otizmi anlamaya ve desteklemeye yönelik pek çok yaklaşım, otizmli ve otizmsiz grupların ortalama ölçümlerini karşılaştırmaya dayanıyor. Bu çalışma, ortalamaların en anlamlı bulgulardan bazılarını gizleyebileceğini düşündürüyor. Bir grubun ortalaması, o gruptaki herkesin benzer biçimde davrandığı anlamına gelmez; kişiler çok farklı yönlere dağılıyorsa ortalama hiçbirini iyi temsil etmeyebilir.

Otizm spektrum bozukluğunun kişiden kişiye çok farklı görünmesi uzun zamandır bilinen bir durum. Bu bulgu, söz konusu çeşitliliğin beyin düzeyinde de izlenebileceğine işaret ediyor. Herkes için geçerli tek bir beyin etkinliği örüntüsü aramak yerine, benzer özellikler taşıyan daha küçük alt grupları belirlemek verimli olabilir. Kliemann'a göre otizm alt gruplarını tanımlamak, durumun daha kesin anlaşılmasına ve kişiye özel destek yöntemlerinin geliştirilmesine yardımcı olabilir.

Sırada ne var?

Araştırmacılar şimdi beyin etkinliğindeki bu farkların otizmle ilişkili davranış çeşitliliğiyle nasıl bağlantılı olduğunu inceleyecek. Farkların nerede ve ne zaman ortaya çıktığını, bireysel özelliklerle nasıl ilişkilendiğini ve neyin bunları açıklayabileceğini anlamayı hedefliyorlar.

Çalışma, daha önce toplanmış verilere dayanıyor ve bir ilk adım niteliği taşıyor. Yine de mesaj net: otizmi anlamak için ortalama beynin ötesine bakmak ve bireylerin dünyayı işleme biçimlerindeki kendine özgü farklara daha fazla dikkat etmek gerekebilir.

Haberi beğendin mi?
PaylaşWhatsAppXFacebook
Yaşam Masası

Bu içerik, Yudum Yaşam Masası editör ekibi tarafından derlenip yayına hazırlanmıştır. Güncel gelişmeler için haber akışını takip edebilirsiniz.

Reklam
50,4755,4666,50İstanbul18°

Yudum Dünyası

Kaf Dağı'nın eteğinde bir köy var.

Karakterini yarat, meydanda dolaş, buradakilerle yüz yüze tanış. Tarayıcında, ücretsiz.

  • 🧑 Karakterini yarat
  • 🎲 Kahvede bir el at
  • 🏠 Grubunla ev kur
Günün testiTelefon kullanım tipin ne?Ekran süresi, bildirimler, şarj alışkanlığı… Altı soruda telefonunla nasıl bir ilişki kurduğunu…
Günün burcuAkrepBugün Akrep burcu için iç sesin her zamankinden daha net duyulduğu, sezgilerin güçlendiği bir gün. Cuma…

Günün sorusu

Mimar Sinan'ın "ustalık eserim" dediği cami hangisidir?

Haftanın düellosu
Yudum DünyasıKaf Dağı'nın eteğinde bir köy seni bekliyor.Ücretsiz katıl →