Gaz kokusunun asıl sorumlusu bağırsak bakterilerinin ürettiği kükürtlü gazlar
Kötü kokunun nedeni gazın büyük kısmı değil, bağırsak bakterilerinin ürettiği çok az miktardaki kükürtlü bileşikler. Kokuyu beslenme belirliyor.

Sağlıklı bir insan günde yaklaşık 14 ila 20 kez gaz çıkarır. Bu gazların tamamı bir araya gelse, koca bir balonu doldurabilecek hacme ulaşır. Peki her seferinde burun kıvırtan o koku nereden geliyor? Mikrobiyolog bir uzmanın anlattığına göre cevap, bağırsaktaki bakterilerin sindirim sırasında ürettiği çok küçük miktarlardaki kükürtlü gazlarda saklı.
Gazın büyük kısmı aslında kokusuz
Bağırsakta yaşayan trilyonlarca mikroorganizma, çoğunlukla bakteri, midenin tek başına parçalayamadığı besinlerin sindirilmesine yardımcı olur. Bu sırada hem vücuda besin öğesi sağlar hem de atık olarak gaz çıkarır. Bu gazlar yutulan havayla ve sindirim sırasında oluşan diğer gazlarla karışır, bağırsaklardan geçer ve dışarı atılır.
Gazın hacminin büyük bölümü, soluduğumuz havada da bulunan kokusuz gazlardan oluşur. Hacmin yüzde 20 ila 90'ı azottan oluşur. Oksijen en çok yüzde 10, karbondioksit en çok yüzde 30, hidrojen en çok yüzde 50, metan ise en çok yüzde 10 pay tutar. Karbondioksit, hidrojen ve metanın çoğunu mikroplar üretir. Karbondioksitin bir kısmı ise sindirim sıvılarının mide asidiyle karışmasıyla ortaya çıkar. Bu gazların hiçbiri kokunun sorumlusu değildir.
Kokuyu veren kükürt bileşikleri
Asıl suçlu, kükürt içeren molekül grubudur. Saf kükürt tek başına kokusuzdur. Ancak başka elementlerle birleşince pis kokulu bileşikler oluşturur. En bilinen örnek, çürük yumurta kokusuyla tanınan hidrojen sülfürdür. Metantiyol lahanayı, kanalizasyonu ya da kokarca spreyini andıran bir koku yayar. Dimetil sülfür ise haşlanmış mısırı, yosunu ya da deniz ürünlerini çağrıştırır.
Bu bileşiklerin etkili olması için çok az miktarı yeter. Bir milyon gaz molekülü içindeki tek bir hidrojen sülfür molekülü bile koku duyusunu harekete geçirmeye yetiyor. Diğer kükürtlü gazlar ise daha da düşük miktarlarda fark edilebiliyor.
Ne yediğiniz kokuyu belirliyor
Gazın içeriğini ve miktarını belirleyen en önemli etken, bağırsak mikrobiyomuna ne yedirdiğiniz. Şekerlemeler, yapay tatlandırıcı ya da şurup içeren diyet ürünleri mikropların besinleri sindirme biçimini değiştirebiliyor. Fasulye ve tahıl gibi lifli besinler de benzer etki yapıyor. Bu yiyecekler daha fazla, çoğu zaman da daha gürültülü gaz oluşmasına yol açabiliyor. Ancak en gürültülü gaz en kötü kokan gaz demek değil. Kokuyu asıl ağırlaştıran, kükürt içerenler.
Metiyonin ve sistein adlı iki amino asit kükürt taşır. Et, süt ürünleri ve yumurtada bol bulunurlar, fasulye ve tahılda ise daha az. Lahana, brokoli, Brüksel lahanası ve karnabahar gibi sebzeler de kükürtlü başka moleküller içerir. Bu besinler yenince bağırsak mikropları onları kükürtlü gazlara dönüştürür. Koku da diyete ve genel sağlık durumuna göre değişir.
Arka plan
Gaz çıkarmak, bağırsak mikrobiyomunun işini yaptığının göstergesidir. Ayrıca karındaki basıncı azaltır, ağrılı şişkinliği ve kramplara karşı koruma sağlar. Yani kötü koku, sağlıklı bir sürecin yan etkisidir. Gazı uzun süre tutmak da mümkün değildir. Sonunda bir yoldan çıkar. Uzmanın kaba hesaplarına göre bazen saniyede 10 fite varan hızlarla çıkar. Bu hızlı çıkış çevre dokuyu titreştirerek o bilindik sesi doğurur.
İnsan burnunun bu bileşiklere bu kadar duyarlı olması da tesadüf görünmüyor. Çürüyen yiyecekler ve zehirli gazlar sıklıkla kükürtlü bileşikler yayar. Bunları düşük derişimde fark etmek, atalarımız için bir uyarı sistemi işlevi görmüş olabilir. Bu yorum genel bir değerlendirmedir ve her ayrıntısı kesin biçimde ispatlanmış değildir.
Neden önemli?
Gaz kokusu çoğu zaman yediklerimizin yansımasıdır ve zararsızdır. Yine de süregiden, alışılmadık derecede kötü kokulu gaz bir hastalığın işareti olabilir. Bunlar arasında irritabl bağırsak sendromu ile gıda intoleransı ya da duyarlılığı sayılıyor. Böyle bir durumda doktora başvurmak gerekir. Beslenme düzeninizdeki değişiklikleri not etmek, hangi besinlerin sorun çıkardığını anlamanıza yardımcı olabilir.
Gaz çıkarmak insanlık tarihi boyunca şakalara da konu olmuş. Rekorlar kitabının aktardığına göre yazıya geçmiş en eski fıkra, yaklaşık 3.900 yıl öncesine dayanan ve yeni evlenen erkekleri eşlerinin gazı konusunda uyaran bir atasözüdür. Bu mizah geleneği bugün de sürüyor. Bir animasyon filmindeki gaz silahı fikri, gerçek hayatta popüler bir oyuncağa dönüşmüş durumda.
Kaynak: Yudum — https://www.yudum.net/haber/gaz-kokusunun-asil-sorumlusu-bagirsak-bakterilerinin-urettigi-kukurtlu-gazlar.html — Yazdırma tarihi:




















