Yaşam

1961'de hurdalıktan çıkan amfibi 'Ördek'le yola çıkan öğrenciler

Dokuz ya da yedi öğrenci, Akron'daki hurdalıktan çıkan eski bir DUKW ile Latin Amerika kampüslerine dostluk turuna çıktı; mektupları bugün arşivde.

19 Kasım 20265 dk okuma
1961'de hurdalıktan çıkan amfibi 'Ördek'le yola çıkan öğrenciler

Bir yanında Donald Duck resmi, altında altı tekerlek, arkasında pervane ve dümen olan gri bir kamyon düşünün. Üstelik bu kamyon yüzüyor. 1961 yazında böyle bir araç, Ohio'nun Akron kentindeki bir hurdalıktan çıkarılıp Latin Amerika üniversitelerine dostluk ziyaretine gönderildi. Onunla yola çıkanlar birkaç üniversite öğrencisiydi. Araca El Pato Valiente, yani "Cesur Ördek" adını verdiler.

Hikâye bugün iki yerde okunabiliyor: Drew Üniversitesi'nin dijital arşivinde ve JSTOR Daily'de April White'ın yazdığı bir yazıda. İkisinde de mektuplar ve kayıtlar bugün okunabiliyor. Soğuk Harp'in gergin yıllarında birkaç gencin kendi başına giriştiği bir iyi niyet turu bu; sonunda bir evliliğe ve bir belgesele de uzanıyor.

Reklam

Araç: harp için yapılmış bir yüzen kamyon

DUKW, JSTOR Daily'nin anlattığına göre ordu için tasarlanmış bir araçtı: altı tekerlekli, dümenli, pervaneli; standart ordu kamyonu ile hantal bir mavnanın akla gelmeyecek bir melezi. 1942 ile 1945 arasında Michigan ve Missouri'deki hatlardan 21 binden fazlası çıktı. Herkesin "duck", yani ördek dediği bu araçlar Sicilya'dan Normandiya'ya birçok kıyıya asker ve erzak taşıdı; sonra Kore'de Incheon kıyısına da aynı yükü götürdü.

Yani 1961'deki "ördek", ömrünün büyük kısmını geride bırakmış, hurdalığa düşmüş bir tarih parçasıydı. Öğrenciler onu yeniden yola çıkardı. JSTOR Daily'ye göre araç, Ohio'dan New York'taki eve dönüş yolunda bile beş kez arızalanmıştı.

Imperial War Museum Duxford'da sergilenen GMC DUKW amfibi kamyon
Imperial War Museum Duxford'da sergilenen GMC DUKW amfibi kamyon — David Merrett from Daventry, England, CC BY 2.0 (Wikimedia Commons)

Kimdi bu öğrenciler?

Burada kaynaklar birbirinden ayrılıyor. Drew Üniversitesi'nin Mart 2025 tarihli duyurusu yedi kişiden söz ediyor: Drew'dan George Burrill, Robert Hinds Jr. ve Fraser Shaw ile SUNY Cobleskill'den Dan Twomey, ikiz kardeşi Tom Twomey, Colin Reid ve Walter Kutrieb. Duyuruya göre 13 ay süren turda bu yedi kişi yaklaşık 30 bin mil yol yaptı; Hinds aracın kaptanıydı. JSTOR Daily ise ekibi "dokuz genç" diye anıyor ve yalnızca Dan Twomey ile kardeşini adıyla veriyor. Farkın nereden geldiğini hiçbir kaynakta bulamadım.

Drew'un anlattığına göre üniversite, üç öğrencisine bir yıllık izin verdi. O dönem için pek de alışıldık bir şey değildi.

Meksika'dan Panama'ya: kalabalıklar ve arızalar

Yolculuk, JSTOR Daily'ye göre Ağustos 1961'de başladı. Rota Amerika Birleşik Devletleri'nden Meksika'ya, oradan Orta Amerika'ya uzandı. Ekibin bir de maskotu vardı: Texas'ta aralarına katılan Robin adında bir Alman çoban köpeği.

Dan Twomey'nin Rosemarie Feuerbach'a yazdığı mektuplar, aynı zamanda yolculuğun günlüğü gibi. Mexico City'de aracı görmek isteyenler trafiği bozdu. Twomey'nin anlattığına göre biri ördeği görmek için yavaşlamış, arkadaki de aynı şeye bakıp yavaşlamamış; sonuç "güm" olmuş. Juchitán'da ise önce yaklaşık 50 kişi onları izledi; basketbol sahasının yanında durduklarında kalabalık iki üç yüzü buldu. Drew'un duyurusunda aracın kaptanı Hinds, gezinin "ülke sevgisinin, müziğin ve basketbolun dostluk kurabildiğini" gösterdiğini söylüyor; Burrill ise en canlı anılarının kampüslerdeki karşılamalar olduğunu anlatıyor.

Yolun bir noktasında Panama'da uzun süre beklemek zorunda kaldılar; JSTOR Daily'ye göre motor bozulunca ABD Ordusu devreye girip hareketsiz aracı Kanal Bölgesi'ne çekti.

Karayipler'de başarısız geçiş

Ekip aracın amfibi yeteneğini kullanıp Panama'dan Kolombiya'ya denizden geçmeyi denedi. JSTOR Daily'ye göre girişim 1962'nin ilk aylarında oldu: Twomey'in aktardığı kadarıyla "ilk birkaç saat iyiydi, sonra dümen kablosu koptu", pervanede de bir şeyler ters gitti ve araç bir adanın açıklarında bir hafta kaldı.

Drew'un öğrenci gazetesi The Acorn'un 5 Şubat 1962 sayısı bu olayı farklı bir ayrıntıyla veriyor: habere göre Cesur Ördek Karayipler'de bir römorkörle çarpışmış ve kıyıya çekilmiş, iki kişi yardım bulmak için yaklaşık 20 mil yürümüş. Arşiv baskısının metni bozuk taranmış; bu yüzden tarih ve ayrıntıların hangisinin kesin olduğunu söylemiyorum. İki kaynağın ortak noktası, deniz yoluyla Kolombiya'ya geçişin planlandığı gibi gitmediği.

JSTOR Daily'nin aktardığına göre olay yalnız gençlerin arasında kalmadı: Başkan Kennedy, oğlunun akıbetinden endişelenen bir anneye, hükümetin yardım edeceğine dair güvence verdi. Yazı, yönetimin geziye baştan beri çekinceyle baktığını da ekliyor.

"Macera küçük bir parçaydı"

Dan Twomey yerel bir gazeteye, işin macera yanının yalnızca küçük bir parça olduğunu söylemişti. Gazetecilere resmî amacı "dostluk ve anlayış" diye açıkladı: sıradan insanlarla tanışmak, fikirlerini dinlemek, belki de "gerçek Amerikan hikâyesini" anlatmak.

Rosemarie Feuerbach'a yazdığı özel mektupta ise Panama'dan daha mütevazı bir şey söylüyordu: bu "soylu" gerekçeler aslında pek bir şey ifade etmiyordu, geziden öğrendiklerinin hayata, özellikle de Rosemarie'ye daha çok değer vermesini sağlayacağını yazıyordu. JSTOR Daily'nin vurguladığı fark bu: yolculuk hem bir iyi niyet görevi hem de kişisel bir arayıştı.

Sonrası: Güney Amerika, dönüş, belgesel

Kolombiya'ya ulaştıktan sonra ekip beş ay boyunca Güney Amerika'yı dolaştı ve Amerika Birleşik Devletleri'ne döndü. Yazının hiçbir yerinde yolculuğun tam olarak nerede bittiği yazmıyor; Drew ise toplam süreyi 13 ay veriyor.

Twomey'nin mektupları bugün Drew Üniversitesi'nin Duck Diaries arşivinde, JSTOR üzerinden herkese açık. Arşiv sitesi, Drew'un Dijital Beşeri Bilimler Yaz Enstitüsü'nde Julia Satola'nın katkısıyla hazırlandı. Dan Twomey ile Rosemarie Feuerbach, dönüşten bir yıl sonra evlendi. Çiftin oğlu Matt Twomey, aradan 50 yılı aşkın süre geçtikten sonra, arşivdeki malzemeyi görüşmeler ve görüntülerle birleştiren Duck Diaries: A Cold War Quest for Friendship Across the Americas adlı belgeseli çekti. Dan Twomey 2024'te öldüğünde yazılan anma metni, yolculuğun ve mektuplaşmanın, kendisinin 1962'de umduğu gibi "maceralarla ve küresel ilgi ve sorgulamayla dolu bir hayatın tonunu belirlediğini" söylüyor.

Bu hikâyeden ne çıkar, ne çıkmaz?

Elimizdeki tablo, gençlerin kendi anlatımına, basına ve üniversite arşivine dayanıyor. Gezinin Latin Amerika'daki karşılıkları, yani oradaki insanların bu ziyareti nasıl hatırladığı, bu kaynaklarda yok. "Dostluk elçiliği" iddiasının gerçekte ne kadar iz bıraktığını ölçen bir çalışma da bulamadım. Arşiv çevrimiçi duruyor; açık kalan soru, bu tür bireysel girişimlerin resmî diplomasiden nerede ayrılıp nerede ona yaslandığı. Mektupları okuyan tarihçilerin bunu daha iyi tartabileceği açık.

Fotoğraf: Eric Friedebach, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Haberi beğendin mi?
PaylaşWhatsAppXFacebook
Yaşam Masası

Bu içerik, Yudum Yaşam Masası editör ekibi tarafından derlenip yayına hazırlanmıştır. Güncel gelişmeler için haber akışını takip edebilirsiniz.

Reklam
50,4755,4666,50İstanbul18°

Yudum Dünyası

Kaf Dağı'nın eteğinde bir köy var.

Karakterini yarat, meydanda dolaş, buradakilerle yüz yüze tanış. Tarayıcında, ücretsiz.

  • 🧑 Karakterini yarat
  • 🎲 Kahvede bir el at
  • 🏠 Grubunla ev kur
Günün testiTelefon kullanım tipin ne?Ekran süresi, bildirimler, şarj alışkanlığı… Altı soruda telefonunla nasıl bir ilişki kurduğunu…
Günün burcuAkrepBugün Akrep burcu için iç sesin her zamankinden daha net duyulduğu, sezgilerin güçlendiği bir gün. Cuma…

Günün sorusu

Mimar Sinan'ın "ustalık eserim" dediği cami hangisidir?

Haftanın düellosu
Yudum DünyasıKaf Dağı'nın eteğinde bir köy seni bekliyor.Ücretsiz katıl →