Yaşam

Polistiren mikroplastikler farelerde kolon kanseri tümörlerini artırdı

Farelerle yapılan çalışmada polistiren parçacıkları tümör sayısını ve şiddetini artırdı. Bulgular insanlar için henüz kesin bir sonuç sunmuyor.

22 Kasım 20263 dk okuma
Polistiren mikroplastikler farelerde kolon kanseri tümörlerini artırdı

Strafor bardaklarda kullanılan plastik türü olan polistirene maruz kalmak, farelerde kolon kanserinin büyümesini hızlandırdı. Molecular Cancer dergisinde yayımlanan çalışma, genç yetişkinlerde bu kanserin giderek yaygınlaşmasının nedenlerini araştıran bilim insanlarının gündemine yeni bir ipucu ekledi.

Deneyde ne yapıldı?

Araştırmacılar farelere kolon kanseri geliştirmelerine yol açacak bir kanserojen madde verdi. Farelerin bir bölümüne ayrıca polistiren parçacıkları yedirildi. Normal beslenen farelerle karşılaştırıldığında, plastik tüketen hayvanlarda hem daha çok tümör hem de daha ağır seyreden tümörler görüldü.

Reklam

Yani plastik tek başına kanser yaratmış gibi sunulmuyor. Deneyde kanser zaten kanserojen maddeyle tetiklendi. Plastik parçacıklar ise hastalığın gidişatını kötüleştiren bir etken olarak öne çıktı. Bu ayrım, bulguların nasıl yorumlanması gerektiği açısından önemli.

İnsan tümörlerinden gelen önceki bulgu

Çalışma, bir yıl önce kolorektal tümörler üzerinde yapılan başka bir araştırmanın hemen ardından geldi. O çalışmada tümör dokularının, çevrelerindeki sağlıklı dokuya göre hem daha çeşitli hem de daha yoğun mikroplastik içerdiği saptanmıştı. Fare deneyi, bu gözlemin arkasında bir neden-sonuç ilişkisi olabileceğini düşündürüyor, ancak kanıtlamıyor.

Plastik kolona nasıl zarar veriyor olabilir?

Otago Üniversitesi'nde cerrahi profesörü olan ve kolon kanseri alanının önde gelen isimlerinden Frank Frizelle, çalışmaya katılmadı ama bir gazeteye yaptığı yorumda olası mekanizmaya değindi. Ona göre minik plastik parçaları kolonun mukus tabakasını delerek toksinlerin ve zararlı mikropların kolon duvarına ulaşmasına olanak tanıyor olabilir. Frizelle'in sözleri şöyle: “Benim kendi düşüncem, asıl sorumlunun mikroplastiklerin kendisi olmayacağı; mikroplastiklerin mukus tabakasını aşmanın bir yolu olduğu ortaya çıkacak.”

Bu görüş henüz bir hipotez. Yine de plastiğin doğrudan zehirli etkisinden çok, bağırsağın koruyucu bariyerini zayıflatması üzerinde duran bir bakış açısı sunuyor.

Arka plan

Elli yaşın altındaki kişilerde kolon kanseri görülme sıklığı dünya genelinde belirli bir dönemden sonra hızla artmaya başladı. Artış zengin ülkelerde daha belirgindi. Bu kanserin gelişmesi onlarca yıl alabildiği için araştırmacılar, nedenleri çok daha eski dönemlerde ortaya çıkan risk etkenlerinde arıyor. Öne sürülen açıklamalar arasında aşırı işlenmiş gıdaların yaygınlaşması, “sonsuza dek kimyasallar” denen maddelerin yayılması, hareketsiz yaşam tarzı ve mikroplastiklerin çoğalması yer alıyor.

Son yıllarda mikroplastikler yediğimiz gıdada, içtiğimiz suda ve soluduğumuz havada bulundu. Akciğerlerde, plasentada ve başka organlarda da tespit edildi. Plastiğe eklenen kimyasalların insan sağlığına zarar verdiği gösterilmiş durumda. Buna karşılık parçacıkların kendi etkisi daha yeni anlaşılmaya başlıyor.

Neden önemli?

Bu çalışma bir fare deneyi ve sonuçlar doğrudan insanlara uyarlanamaz. Hayvan modellerinde görülen etki, insanlarda aynı biçimde ortaya çıkmayabilir. Kolon kanserindeki artışın tek bir nedeni olduğu da söylenemez. Bilim insanları birden çok etkenin birlikte rol oynadığını düşünüyor ve plastik bunlardan yalnızca biri olabilir.

Yine de bulgu, mikroplastik araştırmalarının neden ciddiye alınması gerektiğini gösteriyor. İnsan tümörlerinde yüksek plastik yoğunluğu görülmesi ile hayvan deneyinde tümörlerin kötüleşmesi birbirini destekleyen iki ayrı ipucu sunuyor. Sonraki adım, bu ilişkinin insanlarda gözlemsel ve klinik çalışmalarla sınanması ve mukus tabakasının aşılması gibi mekanizmaların ayrıntılı biçimde incelenmesi olacak.

Günlük yaşam açısından ise kesin bir öneri çıkarmak için erken. Ancak plastik maruziyetini azaltmanın, özellikle yiyecek ve içecekle temas eden ürünlerde, ihtiyatlı bir yaklaşım olabileceği düşünülebilir. Asıl yanıtı gelecekteki araştırmalar verecek.

Haberi beğendin mi?
PaylaşWhatsAppXFacebook
Yaşam Masası

Bu içerik, Yudum Yaşam Masası editör ekibi tarafından derlenip yayına hazırlanmıştır. Güncel gelişmeler için haber akışını takip edebilirsiniz.

Reklam
50,4955,4066,28İstanbul14°

Yudum Dünyası

Kaf Dağı'nın eteğinde bir köy var.

Karakterini yarat, meydanda dolaş, buradakilerle yüz yüze tanış. Tarayıcında, ücretsiz.

  • 🧑 Karakterini yarat
  • 🎲 Kahvede bir el at
  • 🏠 Grubunla ev kur
Günün testiGüneş sistemi testi: komşularımızı ne kadar tanıyorsun?Bir günü bir yılından uzun olan gezegen hangisi? Yan yatmış şekilde dönen hangisi? Güneş sistemi…
Günün burcuYayBugün Yay burcu olarak enerjin oldukça yüksek ve gözlerin yeni ufuklara dönük. 23 Kasım, Güneş'in senin…

Günün sorusu

Göbeklitepe hangi ilimizdedir?

Haftanın düellosu
Yudum DünyasıKaf Dağı'nın eteğinde bir köy seni bekliyor.Ücretsiz katıl →