SHOUTcast'in hikâyesi: Winamp'ın yanında doğan yayın sunucusu Nullsoft'tan Azerion'a

1998'de Nullsoft'ta doğan SHOUTcast, sıradan insanlara kendi radyosunu kurdurdu. AOL, Radionomy, Vivendi ve Azerion dönemleriyle bugüne uzanan yolu resmî duyurulardan izliyoruz.

Radyo 17 Eylül 2026 6 dk okuma 4 okunma

Yayın protokolünün içindeki her mesaj üç harfle başlıyor: ICY. Vikipedi'deki SHOUTcast maddesine göre bu kısaltmanın açılımı "I Can Yell", yani "Bağırabilirim". Bir yazılımın teknik altyapısına bırakılmış bu küçük şaka, 1990'ların sonundaki havayı iyi özetliyor: radyo yayını artık ruhsat, verici ve anten gerektirmiyordu; bir bilgisayar, bir internet bağlantısı ve biraz merak yetiyordu.

SHOUTcast'in önemi buradan geliyor. RealAudio gibi erken akış teknolojileri büyük kurumlara satılan ürünlerdi. SHOUTcast ise ücretsiz dağıtıldı ve binlerce amatörün, üniversite kulübünün, niş müzik tutkununun kendi istasyonunu açmasını sağladı. Hikâyesi aynı zamanda internetin ilk kuşak girişimlerinin nasıl el değiştirdiğinin de küçük bir özeti.

Sedona'dan çıkan bir şirket: Nullsoft ve Winamp

Nullsoft'u 1997'de Justin Frankel, Arizona'nın Sedona kasabasında kurdu. Vikipedi'deki şirket maddesine göre adı Microsoft'a takılan bir espriydi ve ilk ürünü Nisan 1997'de çıkan Winamp müzik çalar oldu. Aynı kaynağa göre Winamp 1999'a gelindiğinde 15 milyon kez indirilmişti. MP3 dosyalarının yaygınlaştığı yıllarda Winamp, kişisel bilgisayarda müzik dinlemenin neredeyse varsayılan yoluydu.

SHOUTcast bu ortamda, 1998'de doğdu. Vikipedi, yazılımı Nullsoft geliştiricileri Stephen "Tag" Loomis, Tom Pepper ve Justin Frankel'e atfediyor. Sistem istemci-sunucu mantığıyla çalışıyordu: yayıncı sesini bir sunucuya gönderiyor, dinleyiciler o sunucuya bağlanıyordu. Taşıma için web'in de kullandığı HTTP tercih edilmişti; bu da yayının sıradan ağlardan geçmesini kolaylaştırıyordu. Aynı maddeye göre biçim ağırlıklı olarak MP3 ve sonradan HE-AAC idi ve çıktı, Nullsoft'un kendi Winamp'ı dahil pek çok oynatıcıda açılabiliyordu.

Belki de en etkili parça istasyon diziniydi. Vikipedi'nin tarifiyle SHOUTcast sunucuları, dinleyici sayısı dahil bilgilerini isteğe bağlı olarak SHOUTcast'in web sitesindeki bir dizine bildirebiliyordu. Böylece evinde yayın yapan biri, kurduğu istasyonun tür listesinde görünmesini sağlayabiliyordu. Bir radyo ağının yıllarca frekans ve dağıtım anlaşmalarıyla kurduğu görünürlük, küçük bir ayarla elde ediliyordu.

AOL dönemi: 400 milyon dolarlık satın alma ve dağılan ekip

Başarı büyük şirketlerin gözünden kaçmadı. Vikipedi'deki Nullsoft maddesine göre AOL, 1 Haziran 1999'da Nullsoft'u Spinner.com ile birlikte yaklaşık 400 milyon dolara satın aldı ve şirketin merkezi San Francisco'ya taşındı.

Birliktelik kolay olmadı. Aynı kaynağa göre Nullsoft ekibi Mart 2000'de Gnutella adlı eşler arası dosya paylaşım ağını çıkardı ve dosya paylaşım teknolojisi yüzünden Nullsoft çalışanlarıyla AOL yönetimi arasındaki gerilim tırmandı. The Register'ın 11 Kasım 2004 tarihli haberine göre Frankel aynı yılın Ocak ayında ayrılmıştı ve AOL'un yeniden yapılanmasının ardından ekipte yalnızca üç kişi kalmıştı. The Register aynı haberde SHOUTcast'i "birkaç yıldır küçük yayıncılara alan açan" ve ayda 70 milyon saat radyo sağlayan bir topluluk olarak anıyordu.

56K modem: SHOUTcast'in yayıldığı yıllarda evlerin büyük kısmı internete bu tür cihazlarla bağlanıyordu — Xiaowei, CC BY 3.0 (Wikimedia Commons)

Kapanmanın eşiğinden Belçika'ya

Aralık 2013'te AOL, Winamp.com ve ilgili web hizmetlerinin 20 Aralık 2013'ten sonra kullanılamayacağını duyurdu. TechCrunch, 19 Aralık 2013'teki haberinde AOL'un Winamp ile SHOUTcast'i satmak için görüşmeleri tamamlamak üzere olduğunu ve kapanmanın gerçekleşmesinin beklenmediğini yazdı.

Vikipedi'ye göre 14 Ocak 2014'te AOL, Nullsoft'u Belçikalı internet radyosu platformu Radionomy Group'a sattı; mali ayrıntılar açıklanmadı. SHOUTcast için ikinci hayat böyle başladı.

Radionomy de uzun süre tek başına kalmadı. Vivendi'nin 17 Aralık 2015 tarihli basın bülteni, grubun Radionomy'nin sermayesinin yüzde 64,4'ünü aldığını duyurdu. Bülten Radionomy'yi SHOUTcast yayın teknolojisinin ve Winamp oynatıcının sahibi olarak tanıtıyor, platformun araçlarını 57 binden fazla radyo istasyonunun kullandığını belirtiyor ve şirketin dijital ses reklam ağı TargetSpot'u da kontrol ettiğini ekliyordu.

Bu ortaklık kısa sürdü. Fransız teknoloji sitesi FrenchWeb'in Ağustos 2017 tarihli haberine göre Vivendi, Radionomy'deki payını şirketin kurucusu Alexandre Saboundjian'ın tarafına geri sattı ve taraflar işlemi kamuoyuna açıklamadı.

Reklam teknolojisinin bir parçası: Azerion dönemi

Sonraki adımlar isim değişiklikleriyle dolu. Llama Group'un kendi sitesindeki duyuruya göre Radionomy'nin çatı şirketi AudioValley 2022'de adını Targetspot olarak değiştirdi. Hollanda merkezli dijital eğlence ve reklam şirketi Azerion, 22 Kasım 2022'de Radionomy Group'u satın aldığını duyurdu. Azerion'un duyurusuna göre işlem Targetspot ve Shoutcast markalarını ve bu işlere bağlı tüm çalışanları kapsıyordu; Winamp ise açıkça kapsam dışında bırakıldı.

Euronext'te yayımlanan 31 Ocak 2023 tarihli şirket duyurusuna göre satış 23 Aralık 2022'de tamamlandı; Winamp'ı elinde tutan satıcı şirket Targetspot SA da adını Llama Group olarak değiştirdi. Böylece 1990'ların sonunda aynı çatı altında doğan iki kardeş, çeyrek asır sonra farklı şirketlere düştü.

Yıl	Sahiplik ve olay
1997	Justin Frankel Nullsoft'u kuruyor, Winamp çıkıyor
1998	SHOUTcast geliştiriliyor
1999	AOL, Nullsoft'u satın alıyor (1 Haziran)
2004	Frankel ayrılıyor, ekip dağılıyor
2014	Radionomy Group, Nullsoft'u AOL'dan alıyor (14 Ocak)
2015	Vivendi, Radionomy'nin yüzde 64,4'ünü alıyor
2017	Vivendi payını kurucu tarafa geri satıyor
2022	Azerion, Shoutcast ve Targetspot'u alıyor; Winamp dışarıda kalıyor

Tablo; Vikipedi, The Register, Vivendi, FrenchWeb, Azerion ve Euronext duyurularından derlendi.

Bugün Shoutcast ne yapıyor?

Vikipedi'ye göre yazılımın adı 2018'de SHOUTcast'ten Shoutcast'e çevrildi ve Haziran 2022 itibarıyla 85.317 istasyon Shoutcast ile yayın yapıyordu. Bugünkü resmî site ise ürünü iki yolla sunuyor: yayıncının kendi sunucusunda çalıştırdığı ve sitede "eskiden DNAS olarak bilinen" diye anılan ücretsiz Shoutcast sunucu yazılımı ile şirketin barındırdığı ücretli planlar. Sitede barındırılan planların yayına reklam ekleme ve dinleyici raporlama özellikleriyle anlatıldığı, alt bilgide de Shoutcast'in Targetspot'un bir parçası olarak tanıtıldığı görülüyor. İstasyon dizini ise hâlâ ayrı bir adreste yayında.

Bir de dilde kalan iz var. Vikipedi'ye göre espor tarihinin ilk yıllarında maç anlatımları SHOUTcast ile yayımlandığı için oyun spikerlerine İngilizcede hâlâ "shoutcaster" deniyor.

Aynı yıllarda kaynak kodu herkese açık bir rakip, Icecast de doğdu. Bugün pek çok istasyon, Yudum'un kendi internet radyosu YudumFM'in altyapısında kullandığı açık kaynak AzuraCast gibi paneller üzerinden her iki sunucu türüyle de karşılaşabiliyor. Açık soru şu: bir zamanlar "herkes kendi radyosunu kurabilir" sloganının simgesi olan yazılım, reklam teknolojisi şirketlerinin portföyünde bağımsız yayıncılar için ne kadar süre ücretsiz ve erişilebilir kalacak?

İnternet radyosu serisinin diğer yazıları

Fotoğraf: Xiaowei, CC BY 3.0, Wikimedia Commons

#Shoutcast #İnternet Radyosu #Radyo Tarihi

SHOUTcast'in hikâyesi: Winamp'ın yanında doğan yayın sunucusu Nullsoft'tan Azerion'a

Yemek tarifleri

Nasıl yapılır rehberleri

Program arşivi

Sesli ve görüntülü sohbet