SAM Broadcaster, RadioDJ, mAirList, BUTT ve Mixxx: Hangi Yayın Yazılımı Ne İşe Yarar?
İnternet radyosu kuranların sık andığı beş program aynı işi yapmıyor: biri otomasyon, biri yalnız kodlayıcı, biri DJ masası. İşletim sistemi, lisans ve kullanım amacına göre karşılaştırma.
Bir internet radyosunun "yayın masası" artık çoğu zaman tek bir bilgisayardan ibaret. Ekranda şarkı listesi akar, köşede bir kodlayıcı sessizce sesi sıkıştırıp sunucuya yollar, bir düğmeye basınca cıngıl çalar. Ama bu masayı kuracak kişi işe başlarken aynı soruyla karşılaşır: Hangi program? SAM Broadcaster, RadioDJ, mAirList, BUTT ve Mixxx adları forumlarda sık geçer; oysa bu beş yazılım aynı işi yapmaz.
Karışıklığın kaynağı burada. Bazıları gece boyunca kimse başında yokken yayını sürdüren otomasyon programıdır; biri yalnızca mikrofondaki ya da ses kartındaki sesi sunucuya taşıyan bir kodlayıcıdır; biri de canlı karışım için tasarlanmış bir DJ yazılımıdır. Yanlış kategoriden program seçen, ya ihtiyacından fazlasıyla boğuşur ya da eksik bir parçayı sonradan aramak zorunda kalır. Aşağıdaki bilgiler yazılımların kendi sitelerinden ve belgelerinden derlendi; fiyatlar sık değiştiği için yazılmadı.
-
Yemek tarifleri
Malzeme listesi, adım adım yapılış, süre ve porsiyon bilgisiyle. Çorbadan tatlıya kategoriye göre gez ya da aradığını doğrudan ara.
Tariflere bak → -
Nasıl yapılır rehberleri
Telefon ayarlarından resmî işlemlere, hesap güvenliğinden günlük hayattaki küçük sorunlara: numaralı adımlar ve tahmini süreyle anlatılmış rehberler.
Rehberleri gör → -
Program arşivi
Tarayıcılar, güvenlik araçları, ofis ve medya yazılımları. Her kayıtta ne işe yaradığı, sürümü ve indirme bağlantısı.
Programlara göz at → -
Sesli ve görüntülü sohbet
Odalarda grup görüntülü sohbet, birebir sesli arama ve canlı yayın. Tarayıcıdan çalışır — eklenti, uygulama ya da kurulum gerekmez.
Odalara gir →
Önce kavram: otomasyon, kodlayıcı, DJ yazılımı
Otomasyon yazılımı bir radyonun "yayın akışı"nı yönetir: müzik arşivini tutar, şarkıları sıraya koyar, reklam ya da cıngıl araya sokar, sunucu yokken de istasyonu çalışır halde tutar. Kodlayıcı (İngilizcede encoder ya da source client) ise bilgisayara giren sesi MP3, Ogg gibi bir biçime sıkıştırıp Icecast ya da Shoutcast türü bir yayın sunucusuna gönderen köprüdür. DJ yazılımı ise iki ya da daha fazla parçayı tempo eşleyerek birbirine bağlamak, efekt uygulamak gibi canlı performans işlerine odaklanır. Bir programın birden fazla role girmesi mümkündür; tablo bu yüzden önemli.

SAM Broadcaster Pro: ticari internet yayıncılığı için hepsi bir arada
Spacial'ın ürünü SAM Broadcaster Pro, kendi sitesinde 2003'ten beri internet yayıncılığı çözümü olarak tanıtılıyor. Yalnızca Windows'ta çalışıyor ve ücretli; sitede 14 günlük ücretsiz deneme sunuluyor. Öne çıkan yanı, otomasyonla kodlayıcıyı ve ses işlemeyi aynı pakette toplaması: şirketin anlatımıyla çapraz geçiş algılama, parçalar arasındaki sessizliği kısaltan bir "boşluk öldürücü", ses seviyesi normalizasyonu ve beş bantlı sıkıştırıcı ile sınırlayıcı içeriyor. Yayını AAC, MP3, Ogg ve Windows Media gibi biçimlerde gönderebiliyor, gerçek zamanlı dinleyici istatistiği gösteriyor. Sitede hedef kitle olarak internet yayıncıları, arka plan müziği hizmeti verenler ve yayınını internete taşıyan karasal radyolar sayılıyor.
RadioDJ: ücretsiz ama kurulumu biraz emek ister
RadioDJ kendi sitesinde "ücretsiz sunulan en gelişmiş radyo otomasyon yazılımlarından biri" olarak tanımlanıyor. Desteklenen işletim sistemleri Windows 11 ve Windows 10; site başka sürümlerin çalışabileceğini ama desteklenmediğini not ediyor. Programın bir veritabanı arka ucuna ihtiyaç duyması, ilk kurulumda acemileri en çok düşündüren nokta: müzik arşivi bu veritabanında tutuluyor. Karşılığında dahili Shoutcast/Icecast kodlayıcısı, çalan parçanın sanatçı ve adını dışarı aktarma, yardımcı çalar pencereleri ve otomatik seviye kontrolü (AGC), sıkıştırıcı, 10 bantlı ekolayzır içeren bir ses işleme eklentisi sunuyor. MP3, WAV, WMA ve FLAC dosyalarını okuyabiliyor.
mAirList: küçük istasyondan çok stüdyolu yapıya
Alman kökenli mAirList, kendi sitesinde "küçük ve orta ölçekli radyo istasyonları ile hevesli ev kullanıcıları" için otomasyon yazılımı olarak konumlanıyor. Windows 7 ve sonrası ile Windows Server 2008 ve sonrasında çalışıyor. Hem tam otomasyon hem de sunucunun başında olduğu "canlı yardım" (live assist) kipine sahip; çok sekmeli cıngıl duvarı, önceden kaydedilen konuşmaları şarkı aralarına yerleştiren ses izi (voice tracking), kendi ağ destekli müzik veritabanı ve dahili Shoutcast/Icecast kodlayıcısı var. Profesyonel yayın mikserlerinin uzaktan kontrolünü desteklemesi, onu gerçek stüdyo donanımıyla çalışan istasyonlar için öne çıkarıyor.
Yazılım Standard'dan Professional'a uzanan beş sürüm halinde sunuluyor. Ücretsiz bir sürümü yok; her kurulum 30 günlük deneme lisansıyla geliyor. Ev kullanıcılarına ayrılmış indirimli lisanslar ise sitedeki koşullara göre yalnızca bireylere, kişiye özel ve ticari olmayan kullanım için veriliyor.
BUTT: tek işi iyi yapan kodlayıcı
BUTT, adını "Broadcast Using This Tool" (bu aracı kullanarak yayın yap) ifadesinden alıyor. Geliştiricinin sitesine göre Windows, macOS ve Linux'ta çalışan, kullanımı kolay bir yayın aracı; GNU GPL sürüm 2 lisanslı açık kaynak bir proje. Icecast, Shoutcast ve WebRTC ile çalışıyor; yayını MP3, Ogg/Vorbis, Ogg/Opus ve Ogg/FLAC biçimlerinde gönderebiliyor, aynı anda bilgisayara kayıt alabiliyor ve belirli bir sinyal ya da sessizlik süresine göre kaydı kendiliğinden başlatabiliyor.
Sınırı da sitede açıkça yazıyor: BUTT ile ses dosyalarını doğrudan yayınlayamazsınız. Program yalnızca ses girişini (mikrofon, mikser, sanal ses kablosu) sunucuya taşır; şarkı çalmak için yanında ayrı bir oynatıcı ve sesi ona yönlendiren bir araç gerekir. Bu yüzden BUTT, zaten sunucu tarafında otomasyonu olan bir istasyona canlı bağlanan DJ için biçilmiş kaftandır.
Mixxx: canlı karışım yapan DJ'in açık kaynak masası
Mixxx, kendi sitesinde tamamen topluluk tarafından geliştirilen ücretsiz, açık kaynak bir DJ yazılımı olarak tanıtılıyor: arkasında bir şirket yok. GPLv2 lisanslı, Linux, Windows ve macOS'ta çalışıyor. BPM ve müzikal ton algılama, dört parçanın temposunu eşleyen senkron kilidi, DJ kontrol cihazları için hazır eşlemeler, zincirlenebilen efektler ve zaman kodlu plaklarla dijital dosyaları kontrol etme gibi özellikleri var.
İnternet radyosu açısından önemli olan, Mixxx'in kılavuzuna göre sesi doğrudan Icecast ve Shoutcast sunucularına gönderebilmesi. Kılavuz, Icecast'e MP3 ya da Ogg Vorbis, Shoutcast'e ise MP3 ile yayın yapılabildiğini belirtiyor. Yani mikser başında plak ya da dosya karıştıran bir DJ, ek bir kodlayıcıya gerek duymadan yayına çıkabiliyor.
Karşılaştırma tablosu
Aşağıdaki tablo, yazılımların kendi sitelerinde ve belgelerinde yer alan bilgilerden hazırlandı. "Kime uygun" sütunu bir sıralama değil, kullanım amacına göre bir yön gösterme.
| Yazılım | Temel rolü | İşletim sistemi | Lisans modeli | Kime uygun |
|---|---|---|---|---|
| SAM Broadcaster Pro | Otomasyon, ses işleme ve kodlayıcı bir arada | Windows | Ücretli (14 günlük deneme) | Tek pakette her şeyi isteyen, ticari ya da kurumsal internet yayıncısı |
| RadioDJ | Otomasyon (dahili kodlayıcılı) | Windows 10 ve 11 | Ücretsiz | Bütçesi sınırlı, veritabanı kurulumuyla uğraşmayı göze alan istasyon |
| mAirList | Otomasyon ve canlı yardım (dahili kodlayıcılı) | Windows 7 ve sonrası, Windows Server 2008 ve sonrası | Ücretli, beş sürüm (30 günlük deneme) | Stüdyo donanımıyla çalışan küçük ve orta ölçekli istasyon |
| BUTT | Yalnızca kodlayıcı (canlı ses taşıma, kayıt) | Windows, macOS, Linux | Ücretsiz, açık kaynak (GPLv2) | Sunucu tarafında otomasyonu olan bir radyoya canlı bağlanan DJ ya da sunucu |
| Mixxx | DJ karışım yazılımı (dahili yayın desteği) | Linux, Windows, macOS | Ücretsiz, açık kaynak (GPLv2) | Canlı karışım yapıp aynı anda yayına çıkmak isteyen DJ |
Sunucu tarafı otomasyon değişkeni
Tabloyu okurken hesaba katılması gereken bir gelişme var: Otomasyonu bilgisayarda değil sunucuda çalıştıran sistemler. Yudum'un internet radyosu YudumFM'in de yayın altyapısında kullandığı açık kaynak AzuraCast bunlardan biri; çalma listelerini sunucuda yönetiyor. Belgelerinde, istasyona canlı bağlanacak DJ'ler için Mixxx ve BUTT'u ücretsiz, açık kaynak seçenekler olarak anıyor. Böyle bir yapıda masaüstü otomasyon programına gerek kalmayabilir; DJ'e bir kodlayıcı ya da yayın desteği olan bir DJ yazılımı yeter.
Hangi yolun doğru olduğu, istasyonun kaç kişiyle ve hangi donanımla çalıştığına bağlı. Açık soru şu: Bilgisayar başında 24 saat açık kalan otomasyon makinesi mi, yoksa işi sunucuya bırakıp DJ'leri yalnızca canlı yayın için bağlamak mı? Çoğu küçük internet radyosu bugün ikincisine doğru kayıyor.
İnternet radyosu serisinin diğer yazıları
- AzuraCast nedir? Açık kaynak internet radyosu paketi nasıl çalışır
- Liquidsoap nedir? İnternet radyosunda otomatik yayını yöneten betik dili
- 128 kbps ne demek? İnternet radyosunda bit hızı, bant genişliği ve codec farkı
- Radyoda "şu an çalıyor" bilgisi nereden gelir? ICY, ID3 etiketi ve bozuk başlıklar
- İnternet Radyosunda Canlı Yayına Nasıl Girilir? Sunucu, Port, Mount ve Codec Rehberi
- İnternet Radyosu İçin Ekipman Rehberi: Mikrofon, Ses Kartı, Kulaklık ve Ses Seviyesi
- İnternet Radyosunda Telif ve Lisans: Hangi Haklar Var, Hangi Birlik Neyi Temsil Ediyor?
- İnternet radyosunun doğuşu: 1993'teki haftalık sohbetten RealAudio'nun canlı yayınına
- SHOUTcast'in hikâyesi: Winamp'ın yanında doğan yayın sunucusu Nullsoft'tan Azerion'a
- Icecast: Bir üniversite radyosu için yazılan açık kaynak sunucunun çeyrek asrı aşan hikâyesi
- FM'den internete radyo: RDS, DAB+ ve akışlı yayın arasındaki farklar, Türkiye'deki durum
Fotoğraf: Thetallnathan, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons