Shrewsbury'deki Scrooge Mezar Taşı: Romandaki Cimri Adamın Gerçek Bir Mezarı Var
İngiltere'nin Shrewsbury kasabasında bir kilise bahçesinde Ebenezer Scrooge adını taşıyan bir mezar taşı duruyor. 1984 yapımı bir filmden kalan bu taş, kurgudan gerçeğe geçmiş bir ziyaret noktasına dönüştü.
İngiltere'nin Shrewsbury kasabasında, yuvarlak planlı bir kilisenin artık kullanılmayan mezarlığında, porsuk ağacının hemen ötesinde bir mezar taşı duruyor. Üzerinde tek bir ad yazıyor: Ebenezer Scrooge. Ne doğum tarihi var ne ölüm tarihi. Çünkü bu adın sahibi hiç yaşamadı.
Scrooge, Charles Dickens'ın 1843'te yayımladığı ve Türkçede Bir Noel Şarkısı adıyla bilinen kısa romanın cimri kahramanı. Atlas Obscura'nın aktardığına göre taş, 1984'te kasabada çekilen bir film uyarlamasından kalma. Film ekibi gitti, taş kaldı. Aradan kırk yıldan fazla geçti ve bu kurgusal mezar, kasabanın gerçek ziyaret noktalarından biri oldu.
-
Yemek tarifleri
Malzeme listesi, adım adım yapılış, süre ve porsiyon bilgisiyle. Çorbadan tatlıya kategoriye göre gez ya da aradığını doğrudan ara.
Tariflere bak → -
Nasıl yapılır rehberleri
Telefon ayarlarından resmî işlemlere, hesap güvenliğinden günlük hayattaki küçük sorunlara: numaralı adımlar ve tahmini süreyle anlatılmış rehberler.
Rehberleri gör → -
Program arşivi
Tarayıcılar, güvenlik araçları, ofis ve medya yazılımları. Her kayıtta ne işe yaradığı, sürümü ve indirme bağlantısı.
Programlara göz at → -
Sesli ve görüntülü sohbet
Odalarda grup görüntülü sohbet, birebir sesli arama ve canlı yayın. Tarayıcıdan çalışır — eklenti, uygulama ya da kurulum gerekmez.
Odalara gir →
Hikâye, bir romanın gündelik hayata nasıl sızabileceğini gösteriyor: Kimse orada yatmıyor, ama insanlar her Noel dönemi taşın başına gidiyor.
Romanın en karanlık sahnesi bir mezar taşında geçiyor
Dickens'ın kitabı 19 Aralık 1843'te çıktı; ilk baskının 6.000 kopyası Noel arifesine kadar tükendi. Hikâyede yaşlı tefeci Scrooge'u bir gece üç hayalet ziyaret eder: geçmiş, şimdiki ve gelecek Noel'lerin hayaletleri. Son hayalet onu bakımsız bir mezarın başına götürür. Taşta kendi adını gören Scrooge ağlar ve hayatını değiştireceğine söz verir.
Yani mezar taşı, romanın dönüm noktası. Karakter o taşı gördüğü anda değişir. Film uyarlamaları da bu sahneyi hep önemli bir an olarak çeker.
Scrooge adı zamanla sözlüklere de girdi; İngilizcede cimri insan için kullanılıyor. Adın kaynağına dair yaygın bir anlatı daha var: Dickens'ın Edinburgh'da "Ebenezer Lennox Scroggie" adına ait bir mezar taşında "meal man" (tahıl tüccarı) ifadesini "mean man" (cimri adam) diye yanlış okuduğu söylenir. Ancak Vikipedi'nin derlediği kaynaklarda bu hikâye doğrulayıcı kanıtı bulunmayan, muhtemelen uydurma bir anlatı olarak geçiyor.
1984 yapımı film Shrewsbury'yi Victoria dönemi Londra'sına çevirdi
Taşı kasabaya bırakan yapım, Clive Donner'ın yönettiği A Christmas Carol. Scrooge'u George C. Scott oynadı; David Warner Bob Cratchit, Edward Woodward ise Şimdiki Noel'in Hayaleti rolündeydi. Film ABD'de CBS kanalında 17 Aralık 1984'te yayımlandı, Britanya'da ise sinemalarda gösterildi. Scott bu rolle Emmy adaylığı aldı.
Çekimler, İngiltere'nin Midlands bölgesindeki Shropshire kontluğunun merkezi Shrewsbury'de yapıldı. Mezarlık sahnesinde, siyahlara bürünmüş Gelecek Noel'in Hayaleti taşın üstündeki karı siliyor ve Scrooge'un adı ortaya çıkıyor.
Atlas Obscura'ya göre sahne için sıfırdan bir sahte taş yapılmadı: Mezarlıktaki eski bir mezar taşı, üzerindeki yazılar zamanla silinmiş olduğu için kullanıldı ve Scrooge'un adı bu taşa işlendi.
Taşın durduğu kilise de sıradan değil
Mezar taşı, St Chad's Kilisesi'nin yanındaki eski mezarlıkta. Kilisenin kendi hikâyesi de ilginç:
- Eski St Chad's Kilisesi 1788'de, mahzen genişletme çalışmalarının yapıyı zayıflatmasının ardından orta kulesi çöküp kullanılmaz hâle geldi.
- Yeni kiliseyi İskoç mimar George Steuart tasarladı. Yapım kurulu dikdörtgen bir plan istemişti, ama Steuart'ın çizimleri daire planlıydı. Mimar itirazlara, kurulun sessizliğini onay saydığını söyleyerek karşılık verdi; iş uzadığı için yuvarlak tasarım kabul edildi. Kilise 1792'de açıldı.
- Doğa bilimci Charles Darwin, 15 Kasım 1809'da bu kilisede vaftiz edildi.
- Yapı bugün İngiltere'nin en üst koruma kategorisi olan Grade I listesinde.
Yani ziyaretçiler, Darwin'in vaftiz edildiği yuvarlak bir kilisenin gölgesinde, hiç yaşamamış bir adamın mezarına bakıyor.
2024'te kırıldı, yerel taş ustaları ücretsiz onardı
Taşın hikâyesi 2024 sonunda beklenmedik bir yön aldı. Smithsonian Magazine'in haberine göre 23 Kasım 2024 akşamı taş kimliği belirsiz kişilerce kırıldı ve üzerindeki yazı okunamaz hâle geldi. Shrewsbury Belediye Meclisi'nin yazı işleri müdürü Helen Ball, dergiye verdiği demeçte "Taşın kırık parçalarından başka görülecek pek bir şey kalmadı" dedi ve olayı "son derece saygısızca" diye niteledi.
Onarım için bağış kampanyası açıldı. Kısa süre içinde kasabadaki taş ustaları devreye girdi: Washington Post ve yerel basının aktardığına göre kasabadaki bir taş ustası firması taşı ücret almadan, geleneksel yöntemlerle onardı. Romanın ana fikrine, yani cömertliğe dönüşe uygun bir son.
Kurgunun gerçek bir adresi olunca
Sherlock Holmes'un Baker Street'teki adresi ya da Juliet'in Verona'daki balkonu gibi, Scrooge'un mezarı da okurların ve izleyicilerin hayal ettiği bir şeye dokunma isteğinden besleniyor. Buradaki fark, taşın bilinçli bir turistik proje olarak değil, bir film setinden artakalan bir nesne olarak ortaya çıkmış olması.
Taş bugün yine yerinde. Filmin çekim yerlerini dolaşan yerel turlar St Chad's mezarlığına uğruyor. Aralık geldiğinde, Dickens'ın 180 yılı aşkın süre önce yazdığı sahne küçük bir İngiliz kasabasında tekrar tekrar canlanıyor: Birileri taşın üstündeki karı siliyor ve altından bir ad çıkıyor.
Fotoğraf: Richard Law, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons
