Yale Araştırması: Epilepsi İlacı Lacosamide, Osteoartrit Tedavisinde Ağrıyı Azaltıp Kıkırdak Hasarını Geri Döndürebilir
Yale Üniversitesi'nden bilim insanları, FDA onaylı epilepsi ilacı lacosamide'in, Nav1.7 kanalı üzerinden hem ağrı sinyallerini kesip hem de kıkırdak yıkımını durdurarak osteoartritli eklemlerde onarım sürecini tetiklediğini gösterdi.
Milionlarca insanı etkileyen osteoartrit, günlük yaşamı kısıtlayan ağrı ve sertliğin yanı sıra eklemdeki kıkırdak kaybını da beraberinde getiriyor. Geleneksel tedaviler—reçetesiz ağrı kesiciler, steroid enjeksiyonları—belirli bir süre rahatlama sağlasa da, hastalığın temelinde yatan eklem yıkımını durduramıyor. Yale Üniversitesi'nden bir grup araştırmacı, bu soruna farklı bir bakış açısı getirerek, epilepsi tedavisinde kullanılan lacosamide adlı ilacın hem ağrıyı hafifletip hem de kıkırdak hasarını tersine çevirebileceğini ortaya koydu.
Yayınlandığı dergi Bioactive Materials'ta yer alan çalışmada, lacosamide'in eklem içine özel bir hidrojel aracılığıyla verilmesinin etkileri incelendi. Sonuçlar, ilacın eklem içinde uzun süre kalmasını sağlayan bu taşıyıcı sayesinde, ağrı sinyallerini azaltmanın yanı sıra kıkırdak hücrelerinin (kondrositler) yeni doku üretimini desteklediğini ve yıkım sürecini yavaşlattığını gösterdi. Araştırmanın baş araştırmacısı ve Charles W. Ohse Ortopedi & Rehabilitasyon Profesörü Chuan‑Ju Liu, "Osteoartritte büyük bir tedavi boşluğu var; hastalar sadece ağrıyı maskeleyen ilaçlar alıyor, hastalığın seyrini değiştiren bir tedavi yok" diyerek bulguların önemine vurgu yaptı.
Çalışmanın odak noktası, Nav1.7 adlı sodyum kanalı proteinidir. Normalde bu kanal, ağrı sinyallerini beyne taşıyan sinir hücrelerinde aktifken, Liu ve ekibi yaptığı önceki araştırmalarla bu proteinin aynı zamanda kondrositlerde de yüksek düzeyde ifade edildiğini ortaya koymuştu. Osteoartritte Nav1.7 aktivitesi artıyor; bu durum hem ağrı sinyallerini şiddetlendiriyor hem de kondrositleri kıkırdak yıkımına yönlendiriyor. Dolayısıyla Nav1.7, hem ağrı hem de doku kaybı üzerinde çift yönlü bir etki yaratıyor.
Lacosamide, sodyum kanallarını bloke eden bir ilaç olarak epilepsi tedavisinde uzun yıllardır FDA onaylı bir şekilde kullanılmaktadır. Araştırmacılar, bu ilacın Nav1.7 üzerindeki etkisini düşük konsantrasyonlarda test etti ve ilacın kıkırdak hücrelerinde yeni doku oluşturma proteinlerinin üretimini artırdığını, aynı zamanda yıkım süreçlerini baskılayarak dengeyi yeniden kurduğunu buldu. İlacın etkili olduğu konsantrasyon aralığı dar olduğundan, çok yüksek ya da çok düşük dozlarda bu faydalar kayboluyor. Liu, "Sistem ince ayarlı; optimal bir doz aralığında ilaç, dengeyi yeniden kurarak hem ağrıyı hem de doku kaybını durdurabiliyor" şeklinde açıklama yaptı.
Lacosamide'in etkileri sadece hücresel düzeyde kalmıyor; ilaç, hücreler arası iletişimi de değiştirerek HSP70 ve midkine adlı iki faydalı sinyal proteininin salınımını artırıyor. HSP70, hücre stresine yanıt vererek doku onarımını desteklerken, midkine inflamasyonu düzenleyip eklem dokusunun dejenerasyonunu önlemeye yardımcı oluyor. Bu iki protein, kıkırdak bakımını teşvik eden bir mikro ortam oluşturarak ilacın etkisini hücre dışına da yaymasını sağlıyor.
Şu an için ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından osteoartrit tedavisinde hem ağrıyı hem de kıkırdak yıkımını durdurabilecek bir ilaç onaylanmamış durumda. Liu'nun ekibi, mevcut bir ilaç olan lacosamide'i ileri bir taşıyıcı sistemle (hidrojel) birleştirerek, tek bir tedavi stratejisiyle iki temel sorunu aynı anda hedef almanın mümkün olduğunu gösterdi. Bu bulgular, gelecekte osteoartrit hastalarına daha etkili, opioid bağımlılığı riski taşımayan ve eklem onarımını da destekleyen bir tedavi seçeneği sunma potansiyeli taşıyor.
