Yaşam

Beyne enjekte edilen manyetik nanoparçacıklar, Parkinson belirtili farelerde hareket sorunlarını hafifletti

Uluslararası ekip, manyetik alanla uyarılan nanoparçacıklarla elektrotsuz derin beyin uyarımı geliştirdi; sonuçlar şimdilik farelerde görüldü.

22 Kasım 20263 dk okuma
Beyne enjekte edilen manyetik nanoparçacıklar, Parkinson belirtili farelerde hareket sorunlarını hafifletti

Almanya, Hollanda ve Belçika'daki üniversitelerden araştırmacılar, beynin derin bölgelerini manyetik alan ve çok küçük parçacıklarla uyaran yeni bir yöntem geliştirdi. Parkinson benzeri belirtiler gösteren farelerde yaklaşık olarak aynı hedef bölgeye uygulanan teknik, kalıcı olarak yerleştirilmiş elektrot gerektirmeden hareket bozukluklarında belirgin bir düzelme sağladı. Bulgular Advanced Science dergisinde yayımlandı. Çalışmada Erlangen-Nürnberg Friedrich-Alexander Üniversitesi (FAU), RWTH Aachen ile Maastricht ve Leuven üniversiteleri yer aldı.

Yöntem nasıl çalışıyor?

Teknikte, özel olarak tasarlanmış manyetik nanoplakalar beynin hedeflenen noktasına enjekte ediliyor. Dışarıdan bir manyetik alan uygulandığında bu parçacıklar çok küçük mekanik kuvvetler üretiyor ve yakındaki sinir hücrelerini harekete geçiriyor. Yani sinirlere doğrudan elektrik akımı verilmiyor; hücreler fiziksel bir uyaran üzerinden etkileniyor.

Reklam

FAU'dan Prof. Dr. Danijela Gregurec'in anlattığına göre parçacıklar, manyetik alanı küçük mekanik kuvvetlere dönüştürmek üzere özel bir şekil ve manyetik yapıyla geliştirildi. Geleneksel yöntem beyne elektriksel bir bağlantı kurarken ekip, nöronların doğal mekanik algılayıcılarından yararlanarak derindeki bölgeleri etkiliyor.

Mekanizma şöyle özetlenebilir: Parçacıklar hücre zarının şeklini hafifçe değiştiriyor. Şişirilmiş bir balona parmakla bastırıp küçük bir çukur oluşturmaya benzeyen bu etki mikroskobik ölçekte gerçekleşiyor. Zardaki baskıya duyarlı kanallar açılıyor, elektrik yüklü iyonlar hücreye giriyor ve hücrenin elektriksel etkinliği değişiyor. Böylece hedef sinir devreleri uyarılmış oluyor.

Mevcut tedavi neden zorlayıcı?

Parkinson hastalığında dopamin üreten beyin hücreleri zamanla yıkılıyor. Dopamin, hareketin denetiminde kritik rol oynayan bir kimyasal haberci. Düzeyi düştükçe beyindeki hareket devrelerinde iletişim bozuluyor; titreme ve başka motor güçlükler ortaya çıkıyor.

Bazı hastalarda derin beyin stimülasyonu belirtileri kontrol etmeye yardımcı oluyor. Bu tedavide köprücük kemiğinin altına yerleştirilen bir beyin pili, beynin derinindeki elektrotlara bağlanıyor. Elektrotlar, hareketten sorumlu devrelerdeki anormal etkinliği değiştirmek için subtalamik çekirdek denen bölgeye elektrik uyarısı gönderiyor. Yarar sağlayabilen bu yöntem karmaşık bir cerrahi müdahale gerektiriyor ve her hastada işe yaramıyor.

Gregurec, işlemin görece karmaşık olduğunu ve her zaman başarılı olmadığını belirtiyor. Ona göre bu durum birçok hastayı çekindiriyor, üstelik her hasta beyin pili için uygun aday değil.

Farelerde ne görüldü?

Ekip, insan hastalıkta etkilenen dopamin üreten hücre tiplerinde hasar oluşturulmuş farelerle çalıştı. Bu hasar, Parkinson hastalarındakine benzer hareket güçlükleri yarattı. Maastricht'teki ortaklarla birlikte FAU'da geliştirilen manyetik nanoparçacıklar, hayvanların subtalamik çekirdeğine enjekte edildi. Burası geleneksel derin beyin stimülasyonunun da önemli hedeflerinden biri.

Parçacıklar, üç boyutlu koordinatlara dayanan hassas stereotaktik enjeksiyon teknikleriyle yerlerine ulaştırıldı. Doğru yerleşim kritikti, çünkü uyarının hareketle ilgili doğru sinir devrelerine ulaşması gerekiyordu. Ardından dışarıdan manyetik alan uygulandı ve hareket sorunlarında belirgin iyileşme gözlendi.

Neden önemli?

Derin beyin stimülasyonu, ilaçlarla yeterince kontrol edilemeyen hareket belirtilerinde önemli bir seçenek olsa da cerrahi yük, hastaların kararını etkileyebiliyor. Elektrotsuz bir yaklaşım, enjekte edilebilir parçacıklarla ve dışarıdan uygulanan manyetik alanla çalışabilirse, daha az müdahaleci bir alternatifin kapısını aralayabilir. Araştırmacılar bunun ileride giyilebilir manyetik bir bantla birleştirilebileceğini düşünüyor; ancak bu şimdilik bir hedef, hazır bir tedavi değil.

Ayrıca yöntem, beynin mekanik duyarlılığını bir tedavi aracı olarak kullanıyor. Bu, sinir hücrelerini yalnızca elektrik ya da ilaçla değil, fiziksel kuvvetle de yönlendirmenin mümkün olabileceğini gösteriyor. Aynı ilke ileride başka beyin bölgelerine ve hastalıklara uyarlanabilir, ama bunun için ayrı çalışmalar gerekir.

Sınırlar ve sonraki adımlar

Sonuçlar hayvan deneylerinden geliyor ve fareler üzerindeki etkinin insanda aynı şekilde görüleceği garanti değil. İnsan beyninde parçacıkların güvenliği, uzun süreli kalıcılığı, doğru dozu ve manyetik alanın nasıl uygulanacağı ayrıca incelenmeli. Klinik kullanıma geçmeden önce kapsamlı güvenlik ve etkinlik çalışmaları gerekir. Yine de bulgu, Parkinson tedavisinde elektrot ameliyatına dayanmayan bir yolun bilimsel olarak mümkün olabileceğine dair güçlü bir ilk işaret sunuyor.

Haberi beğendin mi?
PaylaşWhatsAppXFacebook
Yaşam Masası

Bu içerik, Yudum Yaşam Masası editör ekibi tarafından derlenip yayına hazırlanmıştır. Güncel gelişmeler için haber akışını takip edebilirsiniz.

Reklam
50,4955,4066,28İstanbul14°

Yudum Dünyası

Kaf Dağı'nın eteğinde bir köy var.

Karakterini yarat, meydanda dolaş, buradakilerle yüz yüze tanış. Tarayıcında, ücretsiz.

  • 🧑 Karakterini yarat
  • 🎲 Kahvede bir el at
  • 🏠 Grubunla ev kur
Günün testiGüneş sistemi testi: komşularımızı ne kadar tanıyorsun?Bir günü bir yılından uzun olan gezegen hangisi? Yan yatmış şekilde dönen hangisi? Güneş sistemi…
Günün burcuYayBugün Yay burcu olarak enerjin oldukça yüksek ve gözlerin yeni ufuklara dönük. 23 Kasım, Güneş'in senin…

Günün sorusu

Göbeklitepe hangi ilimizdedir?

Haftanın düellosu
Yudum DünyasıKaf Dağı'nın eteğinde bir köy seni bekliyor.Ücretsiz katıl →