Japonya'da 1.500 yıllık mezarda miko heykelciği bulundu

Japonya'nın Honshu adasında bulunan Gunma bölgesinde arkeologlar, beşinci yüzyıldan kaldığı belirtilen bir mezar höyüğünün hendeğinde dikkat çekici bir buluntuya ulaştı. Nishikaminomiya arkeolojik alanında ortaya çıkarılan kil figürün baş ve gövde kısmı korunmuş durumda. Parçanın, kadın şaman anlamına gelen "miko"yu temsil ettiği düşünülüyor.

Figürün ayrıntıları

Günümüze ulaşan bölümün uzunluğu yaklaşık 16 inç. Figür, belirgin bir burun ve özenle biçimlendirilmiş parmaklarla dikkat çekiyor. Araştırmacılar onu bir miko olarak tanımlarken tek bir özelliğe değil, bir dizi işarete dayandı. Başta geleneksel Japon topuz saç biçimi var. Bunun yanı sıra kilden yapılmış ve kırmızı pigmentle renklendirilmiş bilezikler, gövdeye boyanmış kırmızı bir kuşak ve elde tutulan çubuk biçimli bir nesne de bu yorumu destekliyor.

Bu tür eserlere Japonca'da haniwa deniyor. Benzer örnekler başka mezar höyüklerinde de ortaya çıkarılmıştı. Söz konusu höyüklere "kofun" adı veriliyor ve bu ad, Japonya tarihinin M.S. 300–700 arasını kapsayan Kofun dönemine de ismini veriyor.

Figür hendeğe nasıl düştü?

Araştırmacıların değerlendirmesine göre bu miko heykeli başlangıçta büyük höyükte bulunan, tekne biçimli bir lahdin yakınına yerleştirilmişti. Zaman içinde yamaçtan aşağı kaydı ve sonunda hendeğe düştü. Bu senaryo, figürün neden mezarın hemen yanında değil de hendekte bulunduğunu açıklıyor. Eser şu anda Gunma Prefectural Archaeological Research Center Museum'da saklanıyor.

Haniwa neyi temsil ediyordu?

Haniwa'nın ölülere sunu olarak kullanıldığı düşünülüyor. Bazı dönemlerde bu figürlerin ölenlerin ruhlarını barındırdığına da inanıldığı belirtiliyor. Miko ise insanlar ile ruhlar âlemi arasında köprü kurduğuna inanılan bir figürdü. Bu nedenle bir mezar höyüğüyle ilişkilendirilen miko heykeli, yalnızca bir süs ya da portre olarak değil, ölüm ötesiyle bağlantıyı sağlayan sembolik bir varlık olarak da okunabilir.

Arka plan

Haniwa'lar, Kofun döneminde elit mezarlarının çevresine dizilen topraktan yapılmış nesnelerdir. Bazıları basit silindirler biçimindeyken, bazıları insan, hayvan, ev ya da silah gibi çeşitli konuları canlandırır. Bu çeşitlilik, o dönemin toplumsal yapısı, giyim kuşamı, inanç dünyası ve günlük yaşamı hakkında yazılı kaynakların az olduğu yerlerde önemli ipuçları sunar. Yazılı belgelerin sınırlı kaldığı bir dönemde, kilden yapılmış küçük bir saç modeli ya da bir kuşak bile bilim insanlarına değerli bilgi verebilir.

Kofun höyükleri ise Japonya'nın farklı bölgelerinde bulunan, üst düzey kişiler için inşa edilmiş anıtsal mezarlardır. Çevrelerinde sık sık hendekler yer alır. Hendek dolguları arkeolojik açıdan önemlidir, çünkü höyüğün yüzeyinden zamanla kayan ya da devrilen nesneler burada birikebilir. Nishikaminomiya'daki buluntu da bu sürecin güzel bir örneği olarak görülebilir.

Neden önemli?

Bu keşif, kofun dönemi inanç sistemlerinde kadın dini figürlerin rolüne dair somut bir görsel kanıt sunuyor. Saç biçimi, takılar, boyalı kuşak ve elde tutulan nesne gibi ayrıntılar, miko kimliğinin yalnızca genel bir simge olarak değil, belirli giysi ve donanım öğeleriyle gösterildiğini düşündürüyor. Bu da dönemin ritüel uygulamalarının nasıl hayal edildiğini anlamak için kullanışlı bir veri sağlıyor.

Ayrıca figürün hendekte bulunması, mezar alanlarının yüzyıllar boyunca nasıl değiştiğini de hatırlatıyor. Bir eserin bulunduğu yer her zaman ilk yerleştirildiği yer olmayabilir. Araştırmacıların figürün özgün konumunu lahdin yakınında kurgulaması, arkeolojide buluntu yeri, yer değiştirme süreçleri ve özgün düzen arasındaki ilişkinin dikkatle yorumlanması gerektiğini gösteriyor. Eserin müzede korunması da gelecekteki incelemelerin önünü açıyor.