Polonya'daki Łysa Góra'da Kelt miğferi bulundu

Kuzeydoğu Polonya'da, Erken Demir Çağı'na tarihlenen tahkimatlı Łysa Góra yerleşiminde bronz bir Kelt miğferinin parçaları ortaya çıkarıldı. Buluntu, bölgenin yalnızca Keltlerle ticaret yapan bir topluluğa ev sahipliği ettiği yönündeki eski kanıyı sorgulatıyor. Araştırmacılara göre yerleşimde bir Kelt grubu bizzat yaşamış olabilir.

Çukura atılmış ezik miğfer

Miğfer, yerleşimdeki bir çukurun içinde bulundu. Parçalar ezilmiş durumdaydı ve nesne çukura rastgele bırakılmış gibi görünüyordu. Aynı çukurdan demir keserler ve bir tırpan da çıktı. Bu karışık buluntu grubu, miğferin bilinçli biçimde gömüldüğünü ya da bir tür bırakma işlemine konu olduğunu akla getiriyor. Kaynakta bu eylemin nedeni hakkında kesin bir açıklama yer almıyor.

Benzer miğferler daha önce Fransa ve Avusturya'daki Kelt savaşçı elitine ait mezarlardan ele geçmişti. Yani Łysa Góra'daki parça, çok uzak coğrafyalarda görülen prestijli bir nesne türünün kuzeydoğu uzantısı sayılabilir. Varşova'daki Devlet Arkeoloji Müzesi'nden Bartłomiej Kaczyńsky, miğferi şöyle değerlendirdi: "Miğfer bir güç sembolü ve uzun mesafeli temasların doğrudan kanıtı."

Yaşam izleri: ziynet eşyaları

Araştırmacıları asıl düşündüren şey yalnızca miğfer değil. Yerleşimde çok sayıda Kelt tipi iğne ya da fibula ile halka biçimli süs eşyası da bulundu. Bu nesnelerin çeşitliliği, ticaretle gelmiş birkaç parçadan çok daha fazlasına işaret ediyor. Kaczyńsky'ye göre bu çeşitlilik, bir Kelt grubunun alanda yaklaşık iki kuşak boyunca yaşadığını düşündürüyor.

Şimdiye dek Łysa Góra halkının Keltlerle yalnızca sınırlı, ticarete dayalı bir ilişki kurduğu varsayılıyordu. Yeni bulgular bu çerçeveyi genişletiyor ve yerleşimde doğrudan Kelt varlığı ihtimalini gündeme getiriyor. Çalışmanın ayrıntıları Antiquity dergisinde yayımlanan akademik makalede yer alıyor.

Stratejik bir konum

Yerleşim, Orzyc Nehri üzerinde ve kehribar bakımından zengin bir bölgeye yakın bir noktada bulunuyor. Bu konum, kehribarın ve diğer malların Orta Avrupa'ya akışını denetlemek için elverişliydi. Tahkimatlı bir yerleşimin böyle bir güzergâhta kurulması, yerel yöneticilerin ticaret yolları üzerinde söz sahibi olmak istediğini düşündürüyor. Kelt ziynetlerinin ve miğferinin burada bulunması da bu bağlantı ağıyla uyumlu görünüyor.

Arka plan

Keltler, Demir Çağı'nda Avrupa'nın geniş bölümlerine yayılmış, ortak maddi kültür özellikleri taşıyan topluluklara verilen genel addır. Tek bir devlet ya da merkezî yönetim altında birleşmiş değillerdi; bunun yerine birbirine benzeyen sanat üslupları, silahlar ve takılar üzerinden tanınırlar. Miğferler, kılıçlar ve süslü fibulalar çoğu zaman toplumsal konumun göstergesi olarak mezarlara konurdu. Bu yüzden Fransa ve Avusturya'daki elit mezarlarla karşılaştırma yapmak, bir buluntunun sosyal anlamını yorumlamada önemli bir ölçüttür.

Kehribar ise tarih öncesinden beri Baltık çevresinden güneye taşınan değerli bir maddeydi. Süs eşyası olarak aranır, uzak topluluklar arasında takas edilirdi. Kehribar kaynaklarına yakın yerleşimler bu nedenle ticaret ağlarında kilit rol oynayabiliyordu. Łysa Góra'nın nehir kıyısındaki konumu da bu genel tabloya oturuyor.

Neden önemli?

Buluntu, Demir Çağı Avrupa'sında kültürel temasın yalnızca eşya alışverişiyle sınırlı kalmadığını, insanların da hareket etmiş olabileceğini gösteriyor. Eğer yerleşimde gerçekten bir Kelt grubu yaşadıysa, bu durum Keltlerin kuzeydoğuya uzanan etkisinin sanılandan daha somut olduğu anlamına gelir. Ayrıca yerel topluluk ile gelenler arasındaki ilişkinin niteliği, yani iş birliği, ticaret ya da siyasi ittifak, yeni araştırma soruları doğuruyor.

yorumun temkinle okunması gerekiyor: araştırmacılar Keltlerin burada yaşamış "olabileceğini" söylüyor, kesin bir hüküm vermiyor. Miğferin ezilip çukura atılma biçimi de ayrı bir tartışma konusu. Yine de güç sembolü bir nesnenin, çok sayıda Kelt tipi süs eşyasıyla birlikte bulunması, yerleşimin tarihine bakışı değiştirecek nitelikte bir veri sunuyor.