Patatesler, Andealı Yerli Halklara Sindirim Süper Gücü Kazandırmış Olabilir

Andealı Yerli halklar ve patates arasındaki derin bağ, insan evriminde beklenmedik bir etki yaratmış olabilir. Yeni bir araştırma, bu halkın DNA'sında, sindirimle ilgili bir genin (AMY1) sayısında olağanüstü yüksek oranlara rastlandığını ortaya koyuyor. Bu durum, patatesin Andealı yüksek bölgelerde yaygınlaşmaya başladığı dönemde, doğal seçilim sürecinin bu genin yüksek kopyalarına sahip olan bireyleri avantajlı hale getirdiğini gösteriyor.

Araştırma, UCLA ve Buffalo Üniversitesi'nden bilim insanları tarafından yürütüldü ve Nature Communications dergisinde yayımlandı. Araştırmacılar, Peru'daki Andealı Yerli halklardan Quechua konuşan bireylerden DNA örnekleri topladı ve bu örnekleri, onlarca farklı günümüz insan nüfusundan binlerce DNA örneği içeren genomik veritabanlarıyla karşılaştırdı.

UCLA'da antropoloji doçenti olan ve Peru Andealı ve Nepal Himalayalı halkları üzerinde çalışan Abigail Bigham, AMY1 geninin daha fazla kopyasına sahip olan bireylerin, sindirim enzimi olan amilazın daha fazla üretildiğini ve bu sayede nişastanın daha verimli işlendiğini belirtiyor.

Buffalo Üniversitesi biyoloji profesörü ve çalışmanın ortak yazarı Omer Gokcumen, AMY1'in ilk çoğalmasının en az 800.000 yıl önce gerçekleştiğini göstermişti. Yeni bulgular, doğal seçilimin, patates yetiştiriciliğinin başladığı dönemde bu gende etkili olduğunu güçlü bir şekilde ortaya koyuyor.

Gokcumen, "Biyologlar, farklı insan gruplarının diyetlerine yanıt olarak genetik adaptasyonlar geliştirdiklerini uzun süredir şüpheleniyorlar, ancak kanıtlar bu kadar güçlü olan çok az örnek var." diyor.

Andealı Yerli halkların evriminde patates yetiştiriciliğinin rolü, bu halkın atalarının yüksek bölgelerde yerleşip patatesi evcilleştirmeleriyle başladı. Bazı bireyler AMY1 geninin daha az kopyasına sahipken, diğerleri daha fazlasına sahipti. Ancak patatesin önemli bir besin kaynağı haline gelmesiyle birlikte, daha fazla AMY1 kopyasına sahip olan bireyler, evrimsel bir avantaj elde etti.

Araştırmacılar, yaklaşık 10.000 yıl önce başlayan bu süreçte, yaklaşık 10 veya daha fazla AMY1 kopyasına sahip olan bireylerin, her nesil başına %1,24'lük bir hayatta kalma veya üreme avantajı elde ettiğini tahmin ediyor.

Gokcumen, "Evrim, bir heykel oymak gibi, bir bina inşa etmek gibi değil. Andealı Yerli halkların AMY1 kopyalarının artması, patates yemeye başladıklarında gerçekleşmedi. Bunun yerine, daha az kopyaya sahip olanlar zamanla popülasyondan elendi, belki de daha az çocuk sahibi oldukları için, daha yüksek kopyaya sahip olanlar kaldı." diye açıklıyor.

Bu süreç, birçok nesil boyunca devam etti ve bugün Peru'da yaşayan Yerli halklarda çarpıcı bir fark yarattı. Bu halk, ortalama 10 AMY1 kopyasına sahipken, bu sayı diğer 83 popülasyonda yaklaşık 2 ila 4 kopya daha az.

Araştırmacılar, bu farkı desteklemek için, patates yetiştiriciliğinin önemli bir rol oynadığını gösteren bir başka karşılaştırma yaptılar. Maya halkı, Andealı halklarla evrimsel geçmişi paylaşan, ancak patates yetiştiriciliği geleneği olmayan bir Yerli halk. Maya halkı, ortalama 6 AMY1 kopyasına sahipken, Andealı Yerli halklar 10 kopyaya sahip.

Ancak araştırmacılar, bu farkın sebebinin patates tüketimi olup olmadığını belirlemek için, 15. yüzyılda Avrupa ile temasın ardından Amerika Yerlileri arasında yaşanan dramatik nüfus azalmasını da göz önünde bulundurmalıydı. Bu olay, genetik çeşitliliğin hızlı bir şekilde kaybolmasına ve hastalık, açlık, şiddet ve çatışma nedeniyle nüfusun büyük ölçüde azalmasına neden oldu.

Araştırmacılar, bu iki olasılığı birbirinden ayırmak için, ultra uzun DNA sekanslama teknolojileri ve yeni karşılaştırmalı veri setlerini kullanarak, AMY1 kopyalarının sayısının Andealı halklarda zaten daha yüksek olduğunu buldu.