Psikopatik özellikler, kişinin hayat hikâyesini anlatırken seçtiği kelimelere yansıyor olabilir
Mississippi Üniversitesi'nde yapılan çalışma, psikopatik özelliklerin kelime seçimlerine farklı biçimlerde yansıdığını gösterdi.

Psikopati denince çoğumuzun aklına soğuk, duygusuz ve hep aynı tonda konuşan bir figür gelir. Mississippi Üniversitesi'nde yürütülen yeni bir araştırma bu kalıbı zorluyor. Çalışmaya göre insanların kendi hayatlarını anlatırken seçtikleri kelimeler, psikopatiyle ilişkilendirilen kişilik özellikleri hakkında beklenmedik ipuçları taşıyabiliyor. Bulgular Personality and Individual Differences dergisinde yayımlandı.
Araştırma nasıl yapıldı?
Araştırmacılar, psikopatiyi üç ayrı boyutla ele alan Üçlü Psikopati Modeli'ni kullandı. Bu modelde cesurluk, genel olarak özgüveni ve korkusuzluğu anlatıyor. Acımasızlık, duyarsızlığı ve empatinin azlığını ifade ediyor. Dizginsizlik ise dürtü kontrolündeki güçlükleri kapsıyor.
Psikoloji yardımcı doçenti Laura Drislane ile doktora öğrencisi Ky Bray, 450 katılımcı topladı. Grubun içinde üniversite öğrencilerinin yanı sıra daha önce hapis yattığını bildiren kişiler de vardı. Katılımcılar hayatlarındaki en parlak anları, en dip noktaları ve dönüm noktalarını açık uçlu sorularla yazıya döktü. Ardından psikopatik özelliklerini ölçen bir ankete yanıt verdiler. Yazılı hikâyeler, kelime seçimlerindeki örüntüleri belirleyen özel bir yazılımla çözümlendi. Bakılan kategoriler arasında olumlu ve olumsuz duygular, başarı, toplumsal etki ve risk yer aldı.
Kelimeler ne anlatıyor?
Sonuçlar tek bir "psikopat dili" olmadığını gösterdi. Dizginsizlik puanı yüksek olanlar hikâyelerinde daha çok olumsuz sözcük kullandı. Bu kişiler arkadaşlardan daha az söz etti, olumlu duygu ve kişisel başarıyla bağlantılı ifadelere de daha az başvurdu.
Acımasızlıkta tablo tersine döndü. Bu özelliği yüksek çıkan katılımcılar daha olumlu bir dil kullandı, başarı ve ödülle ilgili sözcüklere daha sık yer verdi, olumsuz duygu ifadelerini ise daha az kullandı. Cesurluk puanı yüksek olanlar korku, çekinme ve endişe gibi kaygıyla ilişkili sözcükleri seyrek kullandı. Anlatılarında ruhsal hastalığa gönderme de daha azdı.
Araştırmacılar ayrıca ilişkinin, katılımcının yanıtladığı soruya göre değiştiğini fark etti. Zor bir deneyimi anlatan kişi, bir başarısını hatırladığında kullandığından farklı bir dil seçebiliyordu. Yani dil, hem hangi özelliğin söz konusu olduğuna hem de hikâyenin bağlamına bağlı.
Araştırmacılar ne diyor?
Bray, amacın dile bakarak psikopati teşhisi koymak olmadığını vurguluyor. Ona göre asıl nokta, psikopatinin günlük davranışlarda, dil gibi ince ayrıntılarda bile kendini gösterebilmesi. Bray, bu özellikleri anlamak için sosyal etkileşimi şekillendirme biçimlerini yaratıcı yollarla düşünmek gerektiğini söylüyor.
Drislane ise insanın kendi hayatı hakkında anlattığı hikâyenin bir anlam taşıdığını belirtiyor. Ona göre bu hikâye, kişinin yaşadıklarını anlamlandırmasına, bir dünya görüşü ve tutarlı bir benlik duygusu geliştirmesine yardımcı oluyor. Drislane, psikopatide bazı özelliklerin anlam kurma biçimleriyle ve insanların hayatlarını düşünme şekliyle ilişkili olduğunu görmeye başladıklarını ifade ediyor.
Arka plan
Psikoloji literatüründe "anlatısal kimlik" kavramı, insanların yaşadıklarını bir hikâyeye dönüştürerek kim olduklarını tanımladığını söyler. Kişilik araştırmacıları bu anlatıların yalnızca olayları aktarmadığını, kişinin değerlerini, hedeflerini ve duygusal eğilimlerini de yansıttığını düşünür. Metin çözümleme yazılımları ise çok sayıda yazılı anlatıyı, tek tek okumak yerine sözcük kategorileri üzerinden karşılaştırmayı mümkün kılar.
Psikopati de tek bir blok olarak görülmüyor. Üçlü model, geçmişte farklı biçimlerde tanımlanan psikopati kavramlarını ortak bir çerçevede toplamak için geliştirildi. Böylece aynı kişide bazı özellikler yüksek, bazıları düşük olabiliyor. Bu çalışma da söz konusu çeşitliliğin dile yansıdığını öne sürüyor.
Neden önemli?
Popüler kültür psikopatiyi çoğunlukla tek tip bir karakterle anlatır. Oysa araştırma, aynı kavramın altındaki özelliklerin birbirinden çok farklı iletişim izleri bırakabildiğini gösteriyor. Örneğin acımasızlıkla olumlu dil arasındaki bağlantı, bu özelliği taşıyan birinin her zaman karamsar ya da düşmanca konuşmayacağını hatırlatıyor.
Bu yüzden bulgular, kişilerin konuşma tarzına bakarak yargıya varmanın yanıltıcı olabileceğine de işaret ediyor. Çalışma bir tanı aracı sunmuyor; katılımcıların kendi bildirimlerine dayanıyor ve belirli bir grupta yürütüldü. Yine de psikopatinin gündelik davranışlarda nasıl göründüğünü anlamak ve bu özelliklerin sosyal ilişkilere etkisini incelemek için yeni bir yol öneriyor.
Kaynak: Yudum — https://www.yudum.net/haber/psikopatik-ozellikler-kisinin-hayat-hikayesini-anlatirken-sectigi-kelimelere-yansiyor-olabilir.html — Yazdırma tarihi:















