Tibet Buzullarının Altında 128 Bin Yıllık İklim Arşivi Ortaya Çıktı
Ohio Üniversitesi araştırmacıları, Guliya Platosu'ndan çıkarılan iki buz çekirdeğinin en az 128 bin yıl öncesine uzandığını ve bu bölgenin kutup dışındaki en eski sürekli buz kayıtlarından biri olduğunu belirledi.
Tibet'in kuzeybatısında, Guliya Platosu'nda bulunan buz katmanları, bilim dünyasını şaşırtan bir keşfe ev sahipliği yaptı. Ohio Devlet Üniversitesi'nden buzul bilimcileri, 1992 ve 2015 yıllarında bölgeden çıkarılan yaklaşık 310 metre uzunluğundaki iki buz çekirdeğini inceleyerek, bu buzun en az 128 bin yıl öncesine dayandığını ortaya koydu. Bu bulgu, kutup bölgeleri dışındaki en eski sürekli buz kayıtlarından birinin yaşını yaklaşık 100 bin yıl geriye çekerek, iklim tarihine yeni bir pencere açıyor.
Guliya, kuzeybatı Tibet'te, yüksek rakımı ve soğuk iklimi sayesinde buzun binlerce yıl boyunca bozulmadan korunabildiği nadir bir bölge olarak biliniyor. Buzun içinde hapsolan gazlar ve kimyasal izler, Dünya'nın eski iklimine dair detaylı bilgiler taşıyan bir arşiv niteliği taşıyor. Araştırmacılar, buz içindeki oksijen izotoplarının dağılımını, çevredeki mağaralarda oluşmuş sarkıtlardan elde edilen kayıtlarla karşılaştırarak, buzun oluşum tarihini kesinleştirdi.
Bu bulgular, Guliya'daki buzun en az 128 bin yıl önce, yani modern insanların Afrika dışına yayılmaya başladığı döneme denk geldiğini gösteriyor. Bu dönem, Homo sapiens'in Afrika dışına göç etmeye başladığı ve ilk insan topluluklarının Asya'ya yayıldığı bir zaman dilimini kapsıyor. Dolayısıyla, Guliya buz çekirdekleri sadece iklim verisi sunmakla kalmayıp, insan tarihinin erken evrelerine de ışık tutuyor.
Guliya'nın önemi, sadece buzun yaşıyla sınırlı değil. Kutup dışındaki dağlık alanlarda bu kadar eski ve sürekli bir buz kaydının bulunması, daha önce Peru'daki Huascarán buzullarından elde edilen yaklaşık 30 bin yıllık kayıtlarla kıyaslandığında, Guliya'nın çok daha eski bir zaman dilimini kapsadığını gösteriyor. Ayrıca, buz tabakasının kenarlarından alınan örneklerde, yaklaşık 11 bin 700 yıl önce sona eren son Buzul Çağı'na ait buz parçalarının hâlâ korunmuş olduğu belirlendi.
Buz çekirdekleri, sadece sıcaklık değişimlerini değil, aynı zamanda atmosferdeki büyük olayların kimyasal izlerini de saklıyor. Araştırmacılar, 187 metre derinlikte berilyum-10 ve klor-36 gibi radyoaktif izotoplarda belirgin bir artış tespit etti. Bu artış, yaklaşık 41 bin yıl önce gerçekleşen Laschamp jeomanyetik olayına denk geliyor; bu olay sırasında Dünya'nın manyetik alanı ciddi ölçüde zayıflamıştı. Böylece, Guliya buzları hem iklim hem de jeomanyetik tarih açısından kritik bir referans noktası haline geliyor.
Bu keşif, iklim bilimcileri için paha biçilmez bir veri kaynağı sunarken, aynı zamanda iklim değişikliğinin uzun vadeli dinamiklerini anlamamıza da katkı sağlıyor. Guliya Platosu'ndan elde edilen bu derin buz arşivi, gelecekteki iklim modellemeleri ve geçmiş iklim olaylarının yeniden değerlendirilmesi için temel bir referans olacak.
