Ayder ve Rize Gezi Rehberi: Yaylalar, Zilkale, Fırtına Vadisi ve 3 Günlük Rota

Havalimanı Rize şehir merkezine yaklaşık 34 kilometre. Havaş servisleri havalimanını Rize merkezinin yanı sıra Pazar, Ardeşen, Fındıklı, Arhavi, Hopa ve Artvin yönlerine bağlıyor. Ayder'e gitmek için önce Pazar'a ya da Çamlıhemşin ilçe merkezine geçip buradan kalkan Ayder dolmuşlarına binebilirsin; Pazar'dan yolculuk yaklaşık bir saat on beş dakika sürüyor. Çamlıhemşin ile Ayder arası yaklaşık 19 kilometre, Rize merkezi ile Ayder arası ise yaklaşık 87 kilometre. Dolmuşlar gün içinde çalışıyor ama akşam saatlerinde seçenek azalıyor; yaylaları, Zilkale'yi ve vadiyi aynı gezide görmek istiyorsan araç kiralamak en rahat yol. Kendi aracınla sahil yolundan Ardeşen'deki Fırtına Köprüsü mevkiinden Çamlıhemşin yönüne sapıyorsun.

Otobüs seçeneği de var ama mesafe uzun: İstanbul'dan Rize'ye otobüs yolculuğu yaklaşık 18–20 saat, Ankara'dan yaklaşık 13–15 saat sürüyor.

Nerede kalınır?

Yayla havasını tam yaşamak istiyorsan Ayder'in kendisinde kal; ahşap pansiyonlar, bungalovlar ve oteller kaplıcaya ve yürüyüş rotalarına yakın. Vadinin sesini dinleyerek konaklamak için Çamlıhemşin ve Fırtına Vadisi boyunca, özellikle Şenyuva çevresindeki konaklama seçenekleri iyi bir alternatif; Zilkale'ye de daha yakınsın. Havalimanına yakın ve Ayder yolunun başında durmak istersen sahildeki Pazar ve Ardeşen pratik. Şehir gezisini de programına katıyorsan Rize merkez Havaş bağlantısı ve çay bahçeleriyle bir gecelik konaklama için uygun.

Gezilecek yerler

Ayder Yaylası ve kaplıca

Çam ormanlarıyla çevrili Ayder, eskiden çevre köylerin ortak otlağıydı. Buradaki sıcak su kaynaklarını değerlendirmek için 1960'ta kaplıca tesisleri yapıldı, bölge 1987'de turizm merkezi ilan edildi ve bugün Kaçkar Dağları Milli Parkı'nın bir parçası. Yürüyüşten sonra kaplıcada dinlenmek Ayder'in klasik ritüeli; yayla aynı zamanda Kaçkarlar'a kuzeyden yapılan tırmanışların başlangıç noktası.

Gelintülü Şelalesi

Ayder'e girerken yolun hemen kenarında görülen Gelintülü Şelalesi, beyaz bir duvak gibi dökülen görüntüsüyle adını almış. Yol üstünde olduğu için kısa bir mola ve fotoğraf için ayrı bir planlama gerektirmiyor.

Pokut, Sal ve Huser yaylaları

Ayder'den daha yükseklere çıkmak istersen çevredeki yaylalar gezinin en etkileyici bölümü. Ahşap evleriyle bilinen Pokut Yaylası'ndan Sal Yaylası'na yürüyerek iki yaylayı birlikte görebilirsin. Huser Yaylası ise gün batımı ve vadilere çöken bulut denizi manzarasıyla biliniyor. Bu yaylaların yolları dar ve virajlı olduğundan bölgeyi tanıyan araçlarla ya da yerel turlarla gitmek daha güvenli; havanın hızla değişebildiğini unutma.

Fırtına Vadisi ve taş köprüler

Çamlıhemşin'den geçen Fırtına Deresi boyunca, büyük bölümü 18. ve 19. yüzyıllarda yöre halkının ustaları tarafından yapılmış tarihi kemer köprüler sıralanıyor. Şenyuva mevkiindeki köprü, bir dizide kullanıldıktan sonra Sevdaluk Köprüsü adıyla da anılır oldu. Vadi aynı zamanda rafting ve doğa yürüyüşleriyle biliniyor.

Zilkale

Fırtına Vadisi'nin içinde, yaklaşık 1.130 metre yükseklikte bir kaya üzerine kurulan Zilkale, dış sur, orta sur ve iç kaleden oluşuyor; vadinin tabanındaki dere yaklaşık 380 metre aşağıda akıyor. Bugünkü yapının 14. ve 15. yüzyıllarda tamamlandığı düşünülüyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın başlattığı restorasyon tamamlandı ve kale ziyarete açık. Çamlıhemşin'den kaleye giden yol dar ve virajlı olduğu için yavaş sür.

Rize merkez: Ziraat Çay Bahçesi, Rize Kalesi ve Atatürk Evi

Şehir merkezinde Atmeydanı'ndaki Ziraat (Botanik) Çay Bahçesi, hem çay molası hem de şehir ve deniz manzarası için ilk durak. Yakınındaki Rize Kalesi'nin iç kalesinin 13. yüzyıla dayandığı belirtiliyor; kalede dönem dönem restorasyon çalışmaları yapıldığı için gezilebilen alanları önceden kontrol et. Rize Atatürk Evi Müzesi, Atatürk'ün 17 Eylül 1924'te Rize'ye geldiğinde kaldığı ev; restore edilerek 1985'te müze olarak açıldı.

Ne yenir?

Hemşin yaylalarında sabahın vazgeçilmezi, kaymak, mısır unu ve köy peyniriyle yapılan muhlama (kuymak). Karadeniz sofrasının diğer yıldızları hamsili pilav, karalahana sarması ve çorbası, mısır ekmeği ve yörede sevilen Hemşin kavurması. Tatlı olarak muhallebili ve şerbetli Laz böreği denemelisin. Evde denemek istersen Rize kavurması tarifine bakabilirsin; her öğünün yanında da elbette Rize çayı var.

Ne zaman gidilir?

Doğu Karadeniz yılın büyük bölümünde yağış alıyor, sis ve yağmur yaylada her mevsim sürpriz yapabilir. Ayder ve çevresindeki yaylalar için en uygun dönem haziran–eylül arası; yaylaların canlandığı, yolların açık olduğu ve yürüyüşlerin keyifli olduğu dönem bu. Temmuz ve ağustos en kalabalık aylar. Kışın Ayder karla kaplanıyor ve kaplıca keyfi için gidilebiliyor, ancak yüksek yaylaların yolları kapanabildiğinden plan yapmadan önce yol durumunu kontrol et. Hangi mevsimde gidersen git, yanına yağmurluk ve katmanlı giysi al.

Önerilen 3 günlük rota

1. gün: Rize-Artvin Havalimanı'na varış, Rize merkezde Ziraat Çay Bahçesi, Rize Kalesi ve Atatürk Evi Müzesi; akşam Çamlıhemşin'e geçiş.
2. gün: Fırtına Vadisi boyunca taş köprüler ve Zilkale; öğleden sonra Ayder'e çıkış, Gelintülü Şelalesi ve kaplıca.
3. gün: Ayder'den Pokut ve Sal yaylalarına yürüyüş ya da gün batımı için Huser Yaylası; dönüşte Pazar üzerinden havalimanı.

Sık Sorulan Sorular

Ayder'e en yakın havalimanı hangisi?

En yakın havalimanı Pazar ilçesindeki Rize-Artvin Havalimanı (RZV). Buradan Pazar ya da Çamlıhemşin'e geçip Ayder dolmuşuna binebilir ya da araç kiralayabilirsin.

Ayder'e toplu taşımayla gidilir mi?

Evet. Pazar ve Çamlıhemşin'den Ayder'e gün içinde dolmuş seferleri yapılıyor; Pazar'dan yolculuk yaklaşık bir saat on beş dakika sürüyor. Çevredeki yaylalar ve Zilkale için ise araç ya da yerel turlar daha pratik.

Ayder'de kaç gün kalınmalı?

Ayder, kaplıca ve Gelintülü Şelalesi için bir gün yeterli. Fırtına Vadisi, Zilkale ve Pokut, Sal ya da Huser gibi yaylaları eklemek istersen en az üç gün ayırmak daha rahat bir plan sağlar.

Zilkale ziyarete açık mı?

Evet. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın başlattığı restorasyon tamamlandı ve kale ziyaretçi kabul ediyor. Fırtına Vadisi'ndeki yol dar ve virajlı olduğu için yolculuğa zaman ayır.

Ayder'e gitmek için en iyi dönem hangisi?

Yaylaların canlı ve yolların açık olduğu haziran–eylül arası en uygun dönem. Kışın da kaplıca ve kar manzarası için gidilebilir, ancak yüksek yayla yolları kapanabilir.

Kapak fotoğrafı: Ayder Yaylası · Phoenix2351 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons