Bolivya'nın 4.000 metredeki 'And Sistina Şapeli' yenileniyor
Oruro yakınındaki kerpiç kilisenin duvarları kobay ve lama figürleriyle süslü. Çatısı yenilenen yapının restorasyonu Aralık ortasında bitecek.

Bolivya'nın yüksek platosunda, deniz seviyesinden yaklaşık 4.000 metrede, kerpiçten yapılmış mütevazı bir kilise duruyor. Dışarıdan bakınca göze çarpan bir şey yok. İçeri girenin karşısına ise boş tek bir duvar çıkmıyor: tavandan zemine her yüzey boyalı. Son Akşam Yemeği sahnesinde masada ekmek yerine bir kobay (Gine domuzu) var, Üç Bilge'nin bindiği hayvan deve değil lama.
Santiago de Curahuara de Carangas Kilisesi, Oruro kentinin batısında yer alıyor ve ona "And dağlarının Sistina Şapeli" deniliyor. Bu günlerde yapının çatısı ve duvarları elden geçiriyor. Restorasyonun Aralık 2026'nın ortasında tamamlanması bekleniyor.
Neden önemli
Kilise, bir dinin yeni bir coğrafyaya nasıl yerleştiğini duvarında gösteriyor. Resimleri yapan yerli sanatçılar İncil sahnelerini doğal pigmentlerle işledi. Okuma yazma bilmeyen cemaate Yaratılış'ı, Tufan'ı ve Kıyamet'i anlatmak için çizilen bu sahnelere kendi dünyalarının simgelerini de kattılar. Sanat tarihinde bu karışık üsluba "mestizo" (melez) barok deniyor.
Kilisenin öyküsü
Associated Press'in aktardığına göre yapının inşasına 1608 dolayında başlandı; tarih, duvardaki bir yazıta dayanıyor. The Art Newspaper'a göre kilise, 16. yüzyıl sonu ile 17. yüzyıl başında Augustinus tarikatı rahiplerince kurulmuş. Bölge, lama ve benzeri hayvan yetiştiriciliğiyle bilinir ve tarihte İnka, Aymara ve İspanyol toplulukları burada bir arada yaşamış.
Duvardaki melez dünya
- Hz. İsa, iki yanında güneş ve ayla resmedilmiş; bu, And kozmolojisinin tanıdık iki gök cismi.
- Üç Bilge develer yerine lamalara biniyor.
- Son Akşam Yemeği'nde masada kobay var; AP, bunun And mutfağında şenlik yemeği olduğunu yazıyor.
- Yahuda'nın yanında uğursuzluğu simgeleyen kara bir kedi, İsa'nın ayaklarının dibinde şansı simgeleyen beyaz bir köpek görülüyor.
The Art Newspaper'ın aktardığına göre kilisedeki Aziz Yakup (Santiago) tasviri, İnka şimşek ve gök gürültüsü tanrısı Illapa ile ilişkilendiriliyor. Yani Hıristiyan bir havari, And dünyasında tanıdık bir figürün yerine oturmuş olabilir. Bu yorum kaynakta bir eşleştirme olarak sunuluyor, kesin bir hüküm olarak değil.
Restorasyon neyi hedefliyor
Çalışma, ABD'nin Büyükelçiler Kültürel Koruma Fonu'ndan gelen yaklaşık 66.000 dolarla yürütülüyor; AP, Bolivya'daki Katolik Üniversitesi'nin ve miras uzmanlarının teknik destek verdiğini yazıyor. The Art Newspaper'a göre iş Mayıs 2026'da başladı ve takvim bir ay kadar uzadı.
Asıl hedef resimlerin kendisi değil, onları koruyan çatı. Mimar Josefina Matas'ın The Art Newspaper'a söylediğine göre çatının sağlam olması gerekiyor, çünkü su sızıntısı duvar resimleri için en büyük tehdit. Yaklaşık 800 metrekarelik çatıyla birlikte taş payandalar ve kerpiç duvarlar onarılıyor.
Yöntem de dikkat çekici. Ekip yerel tekniği öğrenip uyguladı: içi boş kamış hasır ve üzerine saman olmak üzere iki katmanlı bir yapı. Kamış, Tarija bölgesinden getirildi. On yıldan fazla önceki bir onarımdan kalan oluklu metal levhalar ise çıkarıldı. AP'ye göre aralarında birkaç kadının da bulunduğu on iki kadar Aymara işçi son rötuşları yapıyor ve yeni çatının zorlu iklim koşullarında yaklaşık 25 yıl dayanması bekleniyor.
Kilisenin kendi cemaati
Rahip Jacek Dziadosz, AP'ye yapıyı "mestizo barok sanatının mücevheri" diye tanımlamış. Matas ise resimlerin insanları günah konusunda uyarmak ve tövbenin önemini hatırlatmak için yapıldığını, ama yerli kültürün öğelerinin de korunduğunu söylüyor. The Art Newspaper'a göre Matas, içeri girenin etkilendiğini anlatırken şunu ekliyor: "Boş bir yer yok. Her şey boyalı."
Sırada ne var
The Art Newspaper, 15 Aralık 2026'da Oruro Piskoposu ve apostolik nuncio'nun katılacağı bir ayinle restorasyonun kutlanacağını yazıyor. Açık soru ise yeni çatının ardından ne olacağı: duvar resimlerinin kendisi için ayrı bir koruma çalışması gerekip gerekmeyeceği kaynaklarda anlatılmıyor.
Fotoğraf: CALEIDOSCOPIC, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Kaynak: Yudum — https://www.yudum.net/haber/bolivya-curahuara-de-carangas-kilisesi-restorasyon.html — Yazdırma tarihi:



















