Kültür

Moğolistan'ın en büyük Xiongnu mezarında Roma camından kupa

Duurlig Nars'taki dokuz katlı Xiongnu mezarında 413 buluntu çıktı: Roma camı olması muhtemel bir kupa, Han esinli yeşimler ve Kore bağlantılı gümüşler.

21 Kasım 20263 dk okuma
Moğolistan'ın en büyük Xiongnu mezarında Roma camından kupa

Doğu Moğolistan'ın otlak ovasında, yerin yaklaşık 14,5 metre altına inen dokuz kat taş yığınının dibinde, küçük bir ahşap odanın içinde kırık bir cam kupa bulundu. Şeffaf, kulplu ve büyük olasılıkla Roma dünyasında üretilmiş. Yani Akdeniz'in cam ustalarının işi, bir bozkır göçebesinin mezarına kadar yol almış.

Kupa, Kore Millî Müzesi'nin Moğolistan Bilimler Akademisi Arkeoloji Enstitüsü ve Moğolistan Millî Müzesi ile yürüttüğü dört yıllık kazının ürünü. Duurlig Nars mezarlığındaki 160 numaralı mezar, Moğolistan'da bilinen en büyük Xiongnu (Asya Hunları) mezarı olarak tanıtılıyor. Kore Millî Müzesi kazının tamamlandığını 6 Kasım 2026'da duyurdu; müzenin değerlendirmesine göre buluntular, 2000 yıl önceki Xiongnu'nun Roma'dan Kore Yarımadası'na uzanan geniş bir mübadele ağına bağlı olduğunu gösteriyor.

Reklam

Xiongnu kimdi?

Xiongnu, Çin'in kuzeyindeki bozkırda kurulan, Asya'nın ilk büyük göçebe imparatorluğu sayılır. Yazılı kaynakların çoğu onları düşmanları olan Çin'in gözünden anlatır; bu yüzden mezarlar, kendi dünyalarını görebildiğimiz nadir pencerelerden biri. Mezarın geç birinci ile ikinci yüzyıl arasına tarihlendiği belirtiliyor. Müzeye göre bu, Xiongnu gücünün yavaş yavaş azaldığı bir dönem.

Bir mezarın ölçüsü

UzunlukGüney giriş koridoru dahil yaklaşık 73 metre
Taş örtüDokuz kat, derinlik 14,5 metre
Buluntu sayısı413
KazıDört yıl; tamamlandığı 6 Kasım 2026'da açıklandı

Veriler Kore Millî Müzesi'nin açıklamasına dayanıyor ve basında yayımlanan özetlerden alındı. Merkezî mezar odası ise şaşırtıcı biçimde küçük ve sığ; orta Moğolistan'daki bazı mezarlarda derinlik 22 metreye çıkıyor. Basındaki aktarımlara göre oda iç içe iki ahşap yapının içinde yer alıyor. Yani gösteriş, odanın kendisinde değil, üzerine yığılan taşın ve emeğin boyutunda.

Üç yönden gelen eşyalar

Roma'dan gelmiş olabileceği düşünülen cam kupanın yanında, tabutun içinde 15 yeşim parça bulundu. Bunlar Han Hanedanı mezarlarında görülen bi diskine, yani törensel yassı yeşim halkaya benziyor. Ama biçimleri düzensiz, süslemeleri ayrıntılı: araştırmacılar bunu, Xiongnu'nun Çin geleneğini olduğu gibi almayıp kendine göre uyarladığının işareti sayıyor.

Kore Yarımadası'na işaret eden buluntular gümüşten. Kristal ve akik kakmalı gümüş at süsleri, kuzeydeki daha önce bulunmuş mezarlardakilere benziyor; kabak biçimli, kaya kristali kakmalı bir gümüş kolye de bunlar arasında. Ayrıca kırmızı ve mavi malzemenin şeffaf kristalin altına yerleştirildiği yuvarlak bir altın süs, at ayağı biçiminde yaldızlı bronz bir lake masa ayağı ve merkezî odanın tam üstüne gömülmüş lake kaplı bir araba da listede.

Kupa Roma'ya gitmiş demek mi?

Hayır, ve bu sınırı baştan söylemek gerek. Bir Akdeniz eşyasının Moğol bozkırında bulunması, sahibinin Roma'ya gittiğini ya da iki dünya arasında doğrudan bir yol olduğunu göstermez. Kupa büyük ihtimalle birçok elden, ipek yolunun kollarında el değiştirerek geldi. Üstelik "Roma yapımı" ifadesi şimdilik "büyük olasılıkla" düzeyinde; kesin üretim yeri laboratuvar analiziyle sınanmalı.

Yine de bir yorum yaygın: uzak yerlerden gelen eşyaya sahip olmak ve onu mezara koymak, bir rütbe bildirisiydi. Sahibinin hem uzaklara bağlı hem de kendi toplumunda güçlü biri olduğunu gösteriyordu.

Türkiye için neden ilginç?

Xiongnu, Türk tarihi yazımında Asya Hun Devleti olarak anılır; Türkiye'de ders kitaplarından tanıdığımız bu devletin gündelik dünyasını, ticaretini ve ritüelini maddi kalıntılarla görmek, yazılı kaynakların boşluklarını doldurur. Ancak Xiongnu'nun dil ve soy bağlarına dair tartışma sürüyor; bu yazı o tartışmaya girmiyor.

Sırada ne var?

Kore Millî Müzesi'ne göre bulunan diş ve saçların DNA analizi yapılacak, eserler yıl sonuna kadar Güney Kore'de koruma işleminden geçecek ve ardından kapsamlı bir kazı raporu yayımlanacak. Mezarın sahibinin kim olduğu, cam kupanın tam kökeni ve eşyaların hangi yoldan geldiği sorularının yanıtı o rapora kalıyor.

Haberi beğendin mi?
PaylaşWhatsAppXFacebook
Kültür Masası

Bu içerik, Yudum Kültür Masası editör ekibi tarafından derlenip yayına hazırlanmıştır. Güncel gelişmeler için haber akışını takip edebilirsiniz.

Reklam
50,4955,4066,28İstanbul13°

Yudum Dünyası

Kaf Dağı'nın eteğinde bir köy var.

Karakterini yarat, meydanda dolaş, buradakilerle yüz yüze tanış. Tarayıcında, ücretsiz.

  • 🧑 Karakterini yarat
  • 🎲 Kahvede bir el at
  • 🏠 Grubunla ev kur
Günün testiHayvan rekorları testi: en hızlı, en derin, en uzun ömürlü kim?En hızlı dalışı hangi kuş yapıyor, en derine hangi memeli iniyor, hangi omurgalı yüzlerce yıl yaşıyor?…
Günün burcuAkrepBugün Akrep burcu için enerji yoğun ve dönüştürücü bir tonda başlıyor. Güneş'in Yay burcundaki…

Günün sorusu

"Filenin Sultanları" hangi milli takımımızın lakabıdır?

Haftanın düellosu

Bu bölümde

Yudum DünyasıKaf Dağı'nın eteğinde bir köy seni bekliyor.Ücretsiz katıl →