Deepwater Horizon'dan yıllar sonra derin deniz toparlanamadı

Deepwater Horizon petrol platformundaki patlamanın üzerinden yıllar geçti, ancak Meksika Körfezi'nin derin sularındaki yaşam hâlâ eski haline dönmüş görünmüyor. Patlama, körfeze 4 milyon varilden fazla petrol salmıştı. Yeni bir bilimsel çalışma, felaketin ardından derin su hayvanlarında görülen düşüşün kalıcı izler bıraktığını gösteriyor.

Araştırma ne buldu?

Çalışmaya göre 2010'daki felaketi izleyen ilk yıllarda ahtapot, kalamar, krill, karides ve fener balığı popülasyonları en az yüzde 60 geriledi. Araştırmacılar bu sonuca, körfezin geniş bir bölümünde yürütülen akustik taramalar ve ağlarla toplanan binlerce örnek üzerinden ulaştı. Aradan geçen sürede ise bu canlı gruplarının toparlandığını gösteren kayda değer bir işarete rastlanmadı.

Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanan makale, yaşanan kaybı okyanusun yaklaşık 600 fit derinlikten iki milden fazla derinliğe uzanan katmanında hayvan yaşamının "en hızlı ve en şiddetli" azalışı olarak tanımlıyor. Yazarlar yine de doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurmadı. Petrol sızıntısının düşüşün nedeni olduğunu kesin biçimde ilan etmek yerine, bunun "en makul açıklama" olduğunu belirtti.

Kirliliğin canlılara etkisi

Felaketten bu yana bilim insanları kalamar ve ahtapotların dokusunda, ayrıca derin sulardaki balık yumurtalarında petrolle ilişkili bileşikler buldu. Araştırmacılara göre bu tür bulaşma üremeyi ve gelişimi bozabiliyor, hatta erken ölüme yol açabiliyor. Sürüp giden kirliliğin, yön bulmak için koku duyusuna dayanan derin deniz balıklarının eş bulmasını da zorlaştırabileceği düşünülüyor.

Çalışma yalnızca bireylerin sayısındaki düşüşe odaklanmadı. Genetik çeşitlilikte de bazı azalmalar tespit edildi. Yazarlara göre buradaki risk, popülasyonların hızla değişen bir dünyada ayakta kalmak için gereken genetik özellikleri artık barındırmayabilmesi.

Arka plan

Deepwater Horizon, Meksika Körfezi'nde açık denizde petrol arayan bir sondaj platformuydu. Platformdaki patlama, tarihin en büyük deniz petrol sızıntılarından birine yol açtı. Felaketin görünen etkileri çoğunlukla kıyılarda ve yüzeyde izlendi: kirlenen sahiller, petrole bulanmış kuşlar ve yüzeydeki yağ tabakaları. Okyanusun derinlerinde olup bitenleri anlamak ise çok daha zor ve pahalı olduğu için bu katmanlar uzun süre görece az incelendi.

Oysa okyanusun orta ve derin katmanlarında yaşayan küçük canlılar deniz besin ağının önemli bir parçasıdır. Fener balıkları, karidesler ve kalamarlar gibi türler, daha büyük balıklara, deniz memelilerine ve kuşlara besin sağlar. Bu hayvanların birçoğu gün içinde derin sulardan yüzeye yaklaşıp geri iner. Böylece besin ve karbonun okyanus katmanları arasında taşınmasına da katkıda bulunur. Bu halkadaki bir çöküş, zincirin üst basamaklarına kadar yansıyabilir.

Neden önemli?

Bulgular, bir petrol felaketinin etkisinin görünen kıyı hasarıyla sınırlı kalmayabileceğini, derin denizde uzun yıllara yayılabilecek sonuçlar doğurabileceğini düşündürüyor. Derin su ekosistemleri yavaş değişir ve bozulduklarında toparlanmaları da uzun zaman alabilir. Bu nedenle sızıntı sonrası izleme çalışmalarının yalnızca ilk yılları değil, uzun dönemi kapsaması önem taşıyor.

Genetik çeşitlilikteki azalma da ayrı bir uyarı niteliğinde. Popülasyon sayısı bir şekilde yeniden artsa bile, çeşitliliği daralmış bir topluluk iklim değişikliği, okyanus koşullarındaki sapmalar veya yeni kirleticiler karşısında daha kırılgan olabilir. Araştırmacıların temkinli dili de dikkat çekiyor: Neden kesin olarak kanıtlanmadı, ancak eldeki veriler petrol sızıntısını öne çıkan açıklama konumuna getiriyor. Derin denizdeki yaşamın bu kadar uzun süre toparlanamaması, açık deniz petrol faaliyetlerinin risklerinin tartışıldığı her ortamda göz önünde tutulması gereken bir veri sunuyor.