Drakula'nın adı neredeyse Kont Wampyr olacaktı

Dünya edebiyatının en ünlü vampirinin adı, kitabın yazımının büyük bölümünde başka bir şeydi. Bram Stoker, yaklaşık yedi yıl sürdüğü anlaşılan çalışma sürecinde kötü karakterine önce "Kont Wampyr" diyordu. Kitabın kendisi ise bugün bildiğimiz adla değil, "The Un-Dead" yani "Ölümsüz" ya da "Ölmemiş" başlığıyla yol aldı.

Bu küçük ad değişikliği, bir edebî karakterin nasıl doğduğunu görmek için iyi bir pencere. Çünkü adı değiştiren şey, bir yaz tatilinde taşra kütüphanesinden ödünç alınan bir kitap oldu.

Kont Wampyr'dan Drakula'ya

Mental Floss'un derlemesine göre Stoker, çalışma notlarında kötü karakterini "Kont Wampyr" diye anıyordu. 1890 yazında İngiltere'nin kuzey kıyısındaki Whitby kasabasında tatildeydi. Orada yerel abonelik kütüphanesinden William Wilkinson'ın Eflak ve Boğdan prensiplerini anlatan kitabını ödünç aldı. Kitaptaki bir dipnotta "Dracula" sözcüğü geçiyordu. Stoker dipnotu not defterine kopyaladı, ardından notlarında "Wampyr" yazan yerleri çizerek yerine bu adı koydu.

Stoker'ın notları bugün ABD'de, Philadelphia'daki Rosenbach Müzesi ve Kütüphanesi'nde saklanıyor. Müzenin sayfasına göre koleksiyonda romanın taslakları ve araştırma notları var. Whitby'ye dair notları da bunların arasında. 124 notun tamamı, 2008'de Robert Eighteen-Bisang ile Elizabeth Miller'ın hazırladığı "Bram Stoker's Notes for Dracula" adlı kitapta yayımlandı.

Whitby neden önemli

Whitby, romanın üç bölümüne sahne olan bir kıyı kasabası. Stoker 1890'daki tatilinde buranın coğrafyasını ve yerel anlatılarını not aldı. Rosenbach'ın aktardığına göre notlar arasında Whitby Manastırı ile ilişkilendirilen "Aziz Hild'in hayaleti" efsanesi de var. Yani kitabın hem mekânı hem de kahramanının adı aynı yaz, aynı kasabada şekillendi.

Kitabın adı da değişti

Mental Floss'a göre Stoker yazım sürecinin büyük bölümünde kitabı "The Un-Dead" olarak adlandırdı. Bu başlık hem elyazısı notlarda hem de 1980 dolaylarında Amerika Birleşik Devletleri'nde ortaya çıkan 529 sayfalık daktilo nüshada duruyor.

Başlığın ne zaman değiştiği ise belirsiz:

Tarih (1897)	Olay
8 Mayıs	Yayıncı Archibald Constable, kitabı The Athenaeum dergisinde "Dracula" adıyla duyurdu
13 Mayıs	Kitapçılara yönelik bir dergide ön sayfa ilanı çıktı
20-25 Mayıs	Stoker yayın sözleşmesini imzaladı; sözleşmede hâlâ "The Un-Dead" yazıyordu

Tablodaki tarihler Mental Floss'tan alınmıştır. Aynı yazıya göre 2012'de yapılan bir akademik çalışma, değişikliğin tam zamanını ve kimin karar verdiğini eldeki belgelerle belirlemenin mümkün olmadığı sonucuna vardı. Yani ilanlar sözleşmeden önce çıkmış görünüyor, ama sebebi kayıtlarda yok.

Eski başlığın izi kitapta kaldı

Başlık gitti ama sözcük kalmadı değil: "Un-Dead" ifadesi bitmiş romanın içinde 30'dan fazla kez geçiyor. Okur kitap boyunca aslında eski başlıkla karşılaşmaya devam ediyor.

Açık kalan soru

Stoker'ın Wilkinson'ın dipnotundan ne kadar yararlandığı, Eflak voyvodası tarihî Vlad ile karakteri ne ölçüde özdeşleştirdiği araştırmacılar arasında tartışma konusu. Burada yalnızca belgelenen şey var: ad, bir kütüphane kitabından kopyalanan bir dipnotla geldi ve notlardaki çizgi o geçişi gösteriyor. Başlığın son halini kimin verdiği ise belki hiç öğrenilemeyecek.

Fotoğraf: unidentified photographer, Public domain, Wikimedia Commons