Roma'yı Britanya'ya çağıran Verica'nın aslında kadın olduğu öne sürüldü

Bournemouth Üniversitesi'nin duyurduğu yeni bir araştırma, Britanya tarihinin tanınmış isimlerinden Verica'ya dair uzun süredir kabul gören bir varsayımı sorguluyor. Çalışmayı yürüten arkeolog Miles Russell'a göre Demir Çağı hükümdarı Verica erkek değil, kadındı. Verica, birinci yüzyılda Atrebatesler adlı Kelt kabilesini yönetmişti ve Roma'nın Britanya'yı işgalinde merkezî bir rol oynamıştı.

Verica'nın hikâyesi

Anlatılana göre Verica, MS 40'ta iktidardan uzaklaştırıldı. Ardından Roma İmparatoru Claudius'a sığındı ve onu adayı işgale ikna etti. Roma'nın harekâtı bundan üç yıl sonra gerçekleşti. Dolayısıyla Verica, Britanya'nın kaderini değiştiren bir dönüm noktasının başlıca isimlerinden biri sayılıyor.

Russell'a göre bu kadar önemli bir figürün cinsiyetinin yanlış anlaşılmasında en büyük pay, ondokuzuncu yüzyıldaki klasik tarihçilerin ataerkil bakış açısına ait. Bu dönemin araştırmacıları, tarihte güç sahibi bir hükümdarın doğal olarak erkek olacağını varsaymış olabilir.

Araştırmacının dayandığı deliller

Russell'ın ilk argümanı isimle ilgili. Britanya'nın diğer ünlü kadın liderleri Boudicca ve Cartimandua gibi Verica'nın adı da “a” harfiyle bitiyor. Araştırmacı, bu benzerliğin göz ardı edilmemesi gerektiğini düşünüyor.

İkinci nokta, Verica'ya ait sikkelerde görülen “rex” sözcüğü. Latince “kral” anlamına gelen bu kelime, bugüne kadar hükümdarın erkek olduğunun kanıtı sayıldı. Russell ise unvanın cinsiyete özgü olmadığını, Kleopatra tarafından bile kullanıldığını belirtiyor.

Üçüncü ve belki en çarpıcı delil, sikkelerdeki tasvirler. Altın sikkelerden birinde, mızraklı, çıplak ve atlı bir kadın savaşçı görülüyor. Üzerinde Verica'yı belirten “VIR” ile “REX” yazıları yer alıyor. Russell şöyle diyor: “Sikke basan diğer Britanyalı Demir Çağı liderleri belirgin biçimde erkek savaşçılar olarak resmedilirken, Verica ince yapılı, kadınsı, göğüsleri açık bir figür olarak ata binerken gösteriliyor.” Araştırmacı, arkeolojik verilerin göründüğü haliyle kabul edilmesi gerektiğini vurguluyor: “Verica'yı kadın bir kral olarak ve Britanya'nın en erken ve en önemli kadın liderlerinden biri olarak hatırlamalıyız.”

Arka plan

Demir Çağı Britanyası'nda siyasi yapı, birbirinden bağımsız kabile topluluklarına dayanıyordu. Bu toplulukların liderleri yazılı belge bırakmadığı için bugün onlar hakkında bildiklerimizin büyük bölümü iki kaynaktan geliyor: Romalı yazarların aktardıkları ve arkeolojik buluntular. Sikkeler, bu ikinci kategorinin en değerli parçalarından. Hem yönetici adını hem de sembolleri taşıdıkları için kabile liderlerinin kendilerini nasıl göstermek istediğine dair doğrudan ipucu veriyorlar.

Romalı yazarlar Kelt toplumlarını kendi bakış açılarıyla yazdı. Sonraki yüzyıllarda tarihçiler de bu anlatıları kendi dönemlerinin toplumsal kabulleriyle yorumladı. Bu yüzden eski kaynaklardaki bazı varsayımlar zamanla “kesin bilgi” gibi tekrarlanmış olabilir. Britanya'da kadın liderlerin varlığı ise bilinen bir olgu. Boudicca, Roma yönetimine karşı çıkan ayaklanmasıyla, Cartimandua ise kabile başkanlığıyla anılıyor. Verica'nın da bu listeye eklenmesi, Demir Çağı'nda kadınların siyasi rolünün düşünülenden geniş olabileceği fikrini destekleyebilir.

Neden önemli?

Bu öneri, yalnızca tek bir hükümdarın cinsiyetiyle ilgili bir ayrıntı değil. Roma'nın Britanya'ya yönelişini tetikleyen kişinin kadın olması, bu dönemin siyasi hikâyesini yeniden okumayı gerektirebilir. Ayrıca müzelerde, ders kitaplarında ve popüler anlatılarda Verica'dan “o” olarak bahsedilme biçimi de değişebilir.

Öte yandan bu bir araştırmacının savunduğu yorum ve akademik tartışmanın başlangıcı niteliğinde. İsim sonekleri, unvanların kullanımı ve ikonografi kendi başlarına kesin sonuç vermeyebilir. Meslektaşların bu argümanları nasıl değerlendireceği, tezin ne kadar kabul göreceğini belirleyecek. Yine de Russell'ın çağrısı, kaynaklara önyargısız bakmanın ve eldeki maddi kanıtı olduğu gibi okumanın önemini hatırlatıyor.