Hayran kurgu platformu AO3 siber saldırı sonrası bir haftadan uzun süredir kapalı

Dünyanın en çok kullanılan hayran kurgu kütüphanelerinden biri olan Archive of Our Own, yani hayranlar arasındaki adıyla AO3, bir siber saldırının ardından bir haftadan uzun süredir çevrimdışı. Siteye girmeye çalışanları 29 Ekim'den bu yana "bakım çalışması yapılıyor" mesajı karşılıyor. Milyonlarca okur ve yazar, en sevdikleri hikâyelere ulaşamıyor.

Saldırı sonrası site erişime kapalı

Platformu işleten kuruluşun açıklamasına göre sistem, saldırı nedeniyle devre dışı bırakıldı. Los Angeles'ta romantik kitaplara odaklanan geçici kitabevi Love Love Books'un kurucu ortaklarından yazar Johanna Sarriot, durumu AFP'ye şöyle anlattı: Sosyal medya akışı bu konuyla dolu, okurlar adeta yoksunluk yaşıyor.

Sarriot'a göre en çok etkilenen kesimlerden biri romantik kurgu okurları. Bu okurların çok hızlı ve çok okuduğunu söyleyen yazar, erişim kesintisinin bu yüzden daha sert hissedildiğini vurguluyor.

Hayran kurgusu neden bu kadar önemli?

Hayran kurgusu, amatör yazarların mevcut kitaplardan, filmlerden ya da dizilerden aldığı karakterler ve evrenlerle yazdığı hikâyeleri anlatıyor. Katılımcılar bir yapımın sonunu yeniden yazıyor, yeni aşk hikâyeleri kurguluyor ya da yan karakterlere kendi maceralarını veriyor. Ardından bunları internette ücretsiz paylaşıyor.

Bir zamanlar dar bir hobi sayılan bu alan, bugün yayıncılık dünyası için bir sıçrama tahtası olarak görülüyor. E.L. James'in "Fifty Shades of Grey" romanı "Twilight" hayran kurgusu olarak doğdu. Ali Hazelwood'un çok satan kitabı "The Love Hypothesis" ise "Star Wars" evreninden çıktı.

2008'de kurulan AO3, türün ana merkezi hâline geldi. Platformda 11 milyondan fazla kayıtlı kullanıcı ve yaklaşık 18 milyon eser bulunuyor. Site, 2019'da bilimkurgunun en saygın ödüllerinden Hugo'da En İyi İlgili Çalışma dalında ödül kazandı.

Platformu işleten Dönüşümcü Eserler Örgütü'nün (OTW) kurucularından Harvard Hukuk Fakültesi profesörü Rebecca Tushnet, hedeflerini şöyle özetliyor: Hayranların ticari olmayan bir yaratıcılık ortamında reklamlara boğulmadan, reklamverenleri memnun etmek için sansüre uğramadan ve verileri satılmadan buluşabileceği bir alan yaratmak.

Veri güvenliği ve toparlanma süreci

OTW, kullanıcı adlarını, e-posta adreslerini ve şifrelenmiş parolaları içeren kullanıcı veritabanının çalındığını düşünmediğini belirtiyor. Ancak bu ihtimali tümüyle dışlamıyor. Tushnet ise AO3'ün yok olmadığını, veri kaybı yaşanmadığını ve sitenin mümkün olan en kısa sürede geri getirilmesini beklediklerini söyledi. Kâr amacı gütmeyen kuruluş, her şeyin bir ay içinde yeniden çalışır hâle gelmesini umuyor.

Web geliştiricisi Yohan Mebrouk'a göre bu takvim, saldırının ciddiyetinin bir işareti. Gecikmenin sınırlı kaynaklardan ya da yazılımın baştan yükseltilmesi gerekliliğinden kaynaklanabileceğini belirten Mebrouk, böyle bir yükseltmeyi "çok büyük bir iş" olarak niteliyor. İyi yönetilen sitelerin veritabanı yedeklerini tuttuğunu da ekleyen uzman, işlerin doğru yapıldığı durumda herkesin her şeyini geri alacağını söylüyor.

Bu arada Sarriot, mahsur kalan okurlara başka bir seçenek öneriyor: Rafları ciltsiz kitaplarla dolu dükkânına gelip bir romantik roman seçmelerini.

Arka plan

Siber saldırılar, gönüllülerle ve bağışlarla ayakta duran kâr amacı gütmeyen platformlar için özellikle zorlayıcı olabiliyor. Büyük şirketlerin güvenlik ekiplerine ve yedek altyapılarına ayırdığı bütçe bu tür kuruluşlarda çoğu zaman bulunmuyor. Saldırı sonrası sistemlerin temizlenmesi, açığın kapatılması ve hizmetin güvenle yeniden açılması bu nedenle uzun sürebiliyor.

Bir sitenin kapanmasının ardından kullanıcıların en çok merak ettiği konu, kişisel bilgilerinin akıbeti oluyor. Bu tür olaylarda genel tavsiye, aynı parolayı başka hesaplarda kullananların onu değiştirmesi ve şüpheli e-postalara karşı dikkatli olması yönünde. Parolaların şifrelenmiş biçimde saklanması riski azaltsa da tamamen ortadan kaldırmaz. Bu yüzden resmî açıklamaların takip edilmesi önem taşıyor.

AO3 gibi arşivlerin kesintisi, yalnızca bir eğlence kaynağının kaybı değil. Amatör yazarların emeğinin ve topluluğun ortak belleğinin tek bir merkezde toplanmasının getirdiği kırılganlığı da gösteriyor. Yazarların işlerini kendi bilgisayarlarında yedeklemesi, bu tür durumlarda önemli bir güvence olabilir.