Esrarı neredeyse her yöntemle kullananlarda günlük kullanım ve bağımlılık oranları daha yüksek

Amerika Birleşik Devletleri'nde yapılan ulusal bir çalışma, esrarın nasıl tüketildiğinin yoğun kullanım ve bağımlılık riski hakkında önemli ipuçları verebileceğini ortaya koydu. Esrar içenler arasında en yaygın yöntem sigara gibi yakarak içmek olsa da, kullanıcıların yaklaşık yedide biri mevcut hemen her biçimi denemiş durumda. Bu grupta günlük kullanım ve esrar kullanım bozukluğu oranları dikkat çekecek kadar yüksek çıktı.

Dört ayrı tüketim örüntüsü

NYU Langone Health'te çalışan araştırmacılar, esrar kullanıcılarını tüketim alışkanlıklarına göre dört gruba ayırdı. Kullanıcıların yüzde 48'i ağırlıklı olarak esrarı yakarak içiyordu. Yüzde 21'lik bir kesim yakarak içmeyi buharlaştırmayla birlikte kullanıyordu. Yüzde 17'si çoğunlukla yenilebilir ürünleri tercih ediyordu. Geriye kalan yüzde 14 ise araştırmacıların "polimodal grup" dediği, yani neredeyse her yöntemi kullanan kesimi oluşturuyordu.

Esrar yakarak içilebiliyor, buharlaştırılabiliyor, yiyecek olarak tüketilebiliyor ya da yoğunlaştırılmış ürünlerin ısıtılıp buharının solunmasıyla (dabbing) kullanılabiliyor. Ülkede kullanım oldukça yaygın: yakın tarihli ulusal anket verilerine göre 12 yaş ve üzerindeki yaklaşık 43,8 milyon kişi, yani nüfusun yüzde 15'inden fazlası, önceki 30 gün içinde esrar kullanmıştı.

Günlük kullanım ve bağımlılıkta büyük fark

Bulgular 8 Ağustos'ta Addictive Behaviors dergisinde çevrimiçi olarak yayımlandı. Polimodal gruptakilerin yaklaşık yarısı esrarı her gün kullandığını söyledi. Diğer gruplarda günlük kullanım çok daha seyrekti: ağırlıklı olarak yakarak içenlerde yüzde 28, hem yakıp hem buharlaştıranlarda yüzde 31, çoğunlukla yenilebilir ürün tercih edenlerde ise yaklaşık yüzde 13.

Esrar bağımlılığına karşılık gelen tıbbi tanı olan esrar kullanım bozukluğunda fark daha çarpıcıydı. Polimodal kullanıcıların yaklaşık yüzde 67'si bozukluğun ölçütlerini karşılıyordu. Bu oran hem yakıp hem buharlaştıranlarda yüzde 47, ağırlıklı olarak yakarak içenlerde yüzde 36, yenilebilir ürünleri öne çıkaranlarda ise yalnızca yüzde 15 oldu.

Çalışmanın baş yazarı, NYU Grossman Tıp Fakültesi Nüfus Sağlığı Bölümü'nde yardımcı doçent olan Omar El-Shahawy, bulguların esrarı birden çok biçimde kullanmanın daha yoğun kullanım ve bağımlılık belirtileri için bir uyarı işareti olabileceğine işaret ettiğini söyledi. El-Shahawy'ye göre hastalara yalnızca esrar kullanıp kullanmadıklarını değil, nasıl kullandıklarını da sormak, hekimlerin ne zaman daha kapsamlı bir değerlendirme yapılması gerektiğini anlamasına yardımcı olabilir.

Araştırma nasıl yapıldı?

Ekip, son bir ay içinde esrar kullanmış 17.732 yetişkinin yanıtını inceledi. Veriler, 2022-2023 dönemine ait Ulusal Uyuşturucu Kullanımı ve Sağlık Anketi'nden alındı. Araştırmacılar, katılımcıların alışkanlıklarındaki benzerlikleri bulan istatistiksel yöntemler kullandı ve farklı esrar kullanım yöntemlerinin doğal olarak nasıl kümelendiğini ulusal ölçekte ilk kez analiz ettiklerini belirtti.

Gençler, kadınlar ve sigara içenler

Gruplar arasında demografik farklar da vardı. 18-25 yaş arasındaki genç yetişkinler, hem yakıp hem buharlaştıran grubun hem de polimodal grubun yaklaşık üçte birini oluşturuyordu. Ağırlıklı olarak yakarak içenlerde bu yaş aralığının payı ise yaklaşık altıda birdi.

Yenilebilir ürünlerde tablo farklıydı: bu grubun yarısından fazlası kadındı ve yöntem özellikle üniversite mezunları arasında yaygındı. El-Shahawy, çalışmanın katılımcıların belirli yöntemleri neden seçtiğini incelemediğini, dolayısıyla bu farkların nedeninin açık kalmaya devam ettiğini vurguladı.

Bir başka bulgu akciğer sağlığıyla ilgiliydi. Esrarı yakarak içenlerin, ağırlıklı olarak buharlaştıranlara ya da yenilebilir ürün tüketenlere göre sigara da içme olasılığı daha yüksekti. Son yazar Joseph J. Palamar, bu güçlü bağın endişe verici olduğunu, çünkü bu kişilerin yanma yoluyla daha geniş bir kimyasal yelpazesini soluduğunu ve akciğerlerinin risk altında olduğunu söyledi.

Neden önemli?

Bu sonuçlar, yalnızca "esrar kullanıyor mu?" sorusunun yetersiz kalabileceğini gösteriyor. Tüketim biçimi, klinik görüşmede kişinin riskini anlamak için ek bir ipucu olabilir. Birden fazla yöntemi denemek, bağımlılığın nedeni olmayabilir; belki de yoğun kullanımın bir yansımasıdır. Çalışma bu ilişkinin yönünü kanıtlamıyor, yalnızca birlikte görüldüğünü ortaya koyuyor.

Halk sağlığı mesajları açısından da bulgular önemli. Esrarla ilgili uyarılar uzun süredir ağırlıklı olarak yakarak içmeye odaklanıyor. Oysa kullanıcılar artık buharlaştırma, yenilebilir ürünler ve yoğunlaştırılmış formlar gibi çok farklı seçeneklere ulaşabiliyor. Her yöntemin riskleri ve kullanım biçimleri farklı olduğundan, eğitim çalışmalarının özellikle genç yetişkinleri ve birkaç yöntemi bir arada kullananları hedefleyecek biçimde çeşitlendirilmesi gerekebilir. Bunun yanında, kesitsel bir anket verisine dayanan bu tür çalışmalar zaman içindeki değişimi göstermez; bu nedenle sonuçlar kesin bir neden-sonuç ilişkisi olarak değil, klinik dikkat için bir işaret olarak okunmalıdır.