Maddi teşvik, akciğer kanseri taramasındaki dezavantajlı sigara içenlerde bırakma oranını neredeyse ikiye katladı

Sigarayı bırakmaya çalışan kişilere para ödülü sunmak, sağlık hizmetlerine erişimde zorluk yaşayan yetişkinlerde bırakma başarısını neredeyse ikiye katladı. Sonuçlar, akciğer kanseri taramasına yönlendirilen kişilerle yürütülen ve Henry Ford Health'in de yer aldığı geniş çaplı bir ulusal klinik çalışmadan geldi. Araştırma JAMA dergisinde yayımlandı.

Çalışmada ne yapıldı?

Randomize olarak tasarlanan çalışmaya, ABD'deki beş tıp merkezinden 3.200'den fazla yetişkin katıldı. Merkezler arasında Henry Ford Health, Penn Medicine, Lancaster General Health, Geisinger ve Kaiser Permanente Southern California bulunuyordu. Katılımcıların büyük bölümü, kaliteli sağlık hizmetine ulaşmada geleneksel olarak engellerle karşılaşan gruplardan geliyordu: düşük gelirliler, kırsal bölgelerde yaşayanlar, Siyah ve Hispanik yetişkinler.

Araştırmacılar sigarayı bırakmaya yönelik dört farklı stratejiyi karşılaştırdı. Altı ay sonunda, ücretsiz sigara bırakma ilacı alan ve 600 dolara kadar maddi teşvik kazanabilen katılımcıların yüzde 8,8'i sigarayı bırakmıştı. Olağan bakım alan grupta bu oran yüzde 4,3'te kaldı. Bırakma durumu kişilerin beyanına bırakılmadı; kan ya da idrar testiyle doğrulandı.

Araştırmacılar ne diyor?

Çalışmanın araştırmacılarından Henry Ford Health uzmanı Christine Neslund-Dudas, katılımcıların uzun yıllardır sigara içen ve daha önce bırakmayı denemiş olabilecek kişiler olduğunu hatırlattı. Bırakmanın ne kadar zor olduğunun bilindiğini söyleyen Neslund-Dudas'a göre bulgular, özellikle ek engelleri olan kişiler için değerlendirilebilecek yeni bir araç sunuyor.

Henry Ford Health'te göğüs hastalıkları uzmanı ve akciğer kanseri taraması konusunda uzman olan Mike Simoff ise taramanın iki yönlü fırsat yarattığını belirtti. Tarama, kanseri daha erken ve tedavi şansı yüksekken yakalamayı sağlıyor; aynı zamanda kanser ve birçok başka hastalık için en önemli risk etkenlerinden birini ele alma imkânı veriyor. Simoff, taramaya gelen kişiyle sigarayı bırakma konusunun konuşulabileceğini ve ona uzun yıllar sağlığını etkileyebilecek bir değişiklik için destek verilebileceğini vurguladı.

Henry Ford Health'te tütün tedavisi, merkezi akciğer kanseri tarama programının içine yerleştirilmiş durumda. Hizmet kapsamında telefonla danışmanlık veriliyor; yöntem olarak, kişinin sigara içme ve bırakma nedenlerini sorgulamasına yardımcı olan motivasyonel görüşme kullanılıyor. Tedaviye, istek ve yoksunluk belirtilerini azaltan ilaçlar da eklenebiliyor. Hizmet, toplumsal fayda kapsamında hastalara ücretsiz sunuluyor. Hizmeti destekleyen Amanda Holm, bırakmaya yardım etmenin kişinin rutinlerini, stresini ve motivasyonunu anlamaktan geçtiğini söyledi. Holm'a göre maddi teşvik, ilerlemenin somut bir karşılığı olabilir, kişinin devam edebileceğine dair güvenini artırabilir ve kısıtlı kaynaklara sahip biri için ayrıca anlamlı olabilir.

Neden önemli?

Akciğer kanseri taraması, genel olarak sigara geçmişi nedeniyle risk altında olan kişilere uygulanır. Bu kişiler zaten sağlık sistemiyle temas hâlindedir; bu da sigara bırakma desteğini sunmak için doğal bir ortam yaratır. Taramanın yalnızca hastalığı erken yakalamaya değil, riski kaynağında azaltmaya da hizmet etmesi, önleyici sağlık hizmetlerinin mantığına uyuyor. Sigarayı bırakmak yalnızca akciğer hastalıklarında değil, diğer kanserlerde ve kalp-damar hastalıklarında da riski düşürüyor.

Davranış değiştirmeyi ödüllendirmek, halk sağlığında uzun süredir tartışılan bir yaklaşım. Bırakma sürecinde kişi genellikle yoksunluk, stres ve alışkanlıkların çekimiyle baş etmek zorunda kalır; para sıkıntısı yaşayanlar için bu yük daha da ağırlaşabilir. Somut ve zamanında verilen bir ödül, uzak bir sağlık kazancını daha ulaşılabilir hâle getirebilir. Bu çalışma, söz konusu fikrin en çok desteğe ihtiyaç duyan gruplarda da işe yarayabileceğine dair güçlü bir ipucu veriyor. Yine de sonuçlar tek bir çalışmaya dayanıyor ve ABD sağlık sisteminin koşullarında elde edildi.

Henüz yanıtı olmayan sorular

Maddi teşviklerin rutin sağlık hizmetine nasıl yerleştirileceği hâlâ belirsiz. Ödemeleri sonunda kimin üstleneceği, uzun vadede sağlık harcamalarında ne kadar tasarruf sağlanabileceği ve bu tür programların sınırlı imkânlara sahip insanlara nasıl ulaştırılacağı açık sorular olarak duruyor. Araştırmacılar bu noktalarda kesin bir yanıt vermiyor.

Bulgular, sigara bırakma tedavisini akciğer kanseri taramasıyla birleştirmenin ve bu sürece maddi destek eklemenin sağlık sistemleri için değerlendirilmeye değer bir seçenek olduğunu gösteriyor. Ancak uygulamaya geçmeden önce maliyet, finansman ve erişim gibi pratik engellerin çözülmesi gerekecek.