AirTag Skandalı: Amazon’un Nadir Kitapları Yapay Zeka İçin İmha Ettiği Ortaya Çıktı
Bir gazetecinin nadir kitap siparişine sakladığı AirTag, Amazon'un Las Vegas'ta kitap sırtlarını kesip sayfaları taradığı VGT3 birimine ulaştı.

ABD'li teknoloji gazetecisi Emanuel Maiberg'in Ağustos 2026'nın ortasında yayımlanan soruşturması, büyük çaplı kitap alımlarının izini Amazon'un Las Vegas'taki bir deposuna kadar sürdü. Maiberg'in temin ettiği bir Apple AirTag, nadir kitap satan bir sahafın gönderdiği yaklaşık 1.000 kitaplık siparişin içine yerleştirildi. Takip cihazı, çalışanların kitapların sırtını kesip sayfaları taradığını anlattığı bir birimde durdu.
Haberin önemi, yapay zekâ şirketlerinin eğitim verisi açlığının artık fiziksel dünyaya taşındığını göstermesinde. İnternetteki metinler büyük ölçüde tüketildi. Basılı kitaplar ise insan elinden çıkmış metin için güvenilir bir kaynak olarak görülüyor. Bu ihtiyaç, az basılmış ve kimsenin dijitale aktarmadığı kitapları birer ham maddeye dönüştürüyor.
AirTag'in yolculuğu
Olay, sahafların tuhaf siparişleri fark etmesiyle başladı. Nadir kitap pazaryeri Biblio üzerinden gelen bu siparişler alışılmadık büyüklükteydi. Kitaplar arasında ortak bir konu da yoktu. Bir kütüphane ya da koleksiyoncu genellikle belirli bir alana yönelik alım yapar. Burada ise yüzlerce rastgele başlık tek seferde isteniyordu.
Satıcılardan biri, gazetecinin verdiği AirTag'i bu siparişteki kitaplardan birinin içine koymayı kabul etti. Koli Temmuz 2026'da Kaliforniya'dan yola çıktı ve Milwaukee'den geçti. İki hafta Wisconsin'de bekledikten sonra kamyonla batıya, Las Vegas'ın kuzeydoğusuna götürüldü.
LAS8 ve VGT3: depodaki ayrı birim
Varış noktası Amazon'un LAS8 kodlu tesisiydi. Bu tesis resmî olarak Amazon'un kendi kendine yayıncılık hizmeti Kindle Direct Publishing için isteğe bağlı baskı yapan bir merkez olarak biliniyor. AirTag ise binanın kuzey ucunu gösteriyordu. Amazon çalışanlarının bir iş forumundaki paylaşımlarına göre burası kendi kodu olan ayrı bir operasyon. Birimin adı VGT3, tabelasında da açık bir kitap tutan bir tiranozor çizimi var.
Çalışanların aktardığı iş bölümü şöyle: Bir grup paletle gelen kitapları teslim alıyor ve barkodlarını okutuyor. Bir başka grup ise ciltleri ayırıyor. Sırtı kesilen kitabın sayfaları endüstriyel tarayıcılardan çok daha hızlı geçiyor ama kitap bu işlemden sağlam çıkmıyor. Aynı paylaşımlarda, yılın başında birime gelen kitap sayısının azaldığı ve bazı çalışanların deponun kapanmasından endişe ettiği de anlatılıyor.
Amazon, sorulara tek cümlelik bir yanıt verdi. Şirket, kitapları "müşterilerimizin kullandığı ürün ve hizmetleri geliştirmek ve iyileştirmek için" ticari kanallardan satın aldığını bildirdi. Açıklamada yapay zekâdan hiç söz edilmedi.
"Nadir" ne demek, neden eski kitap?
Buradaki nadir kitaplar, açık artırmalarda servet değerinde satılan ilk baskılar değil. Maiberg sonradan verdiği bir radyo söyleşisinde bunları şöyle tarif etti: Dar bir konuyu işlediği için az sayıda basılmış kitaplar, yazarın kendi parasıyla bastırdığı eserler, artık kullanılmayan cihazların kullanım kılavuzları.
Bu kitapların değeri de tam bu sıradanlıklarında yatıyor. Maiberg'e göre yapay zekâ, başka bir yapay zekânın ürettiği metinle eğitildikçe kötüleşiyor. Literatürde "model çöküşü" denen bu sorun, şirketleri internet dışında insan yazısı aramaya itiyor. Üretken yapay zekâ araçları yaygınlaşmadan önce basılmış bir kitabın makine üretimi metin içermediğinden emin olunabiliyor. Sahaflar ise şirketlerin ISBN numaraları üzerinden sistemli biçimde alım yaptığından şüpheleniyor.
Arka plan: Anthropic davası ve "Project Panama"
Kitapları kesip tarama yöntemi ilk kez Amazon'la gündeme gelmedi. Yazarların Anthropic'e açtığı telif davasındaki mahkeme belgeleri, şirketin "Project Panama" adlı bir proje kapsamında kitapları toplu olarak satın aldığını ortaya koydu. Belgelere göre bu kitapların sırtları kesiliyor ve sayfaları makineyle taranıyordu.
Davaya bakan federal yargıç William Alsup Haziran 2025'te önemli bir karar verdi. Alsup'a göre yasal yollarla satın alınmış kitapları dijitale aktarıp model eğitiminde kullanmak "adil kullanım" sayılıyordu. Yargıç bu değerlendirmede basılı nüshaların imha edilmesini, yani kopyaların yeniden satılmamasını da gerekçeleri arasında saydı. Karar ilk derece mahkemesine ait. Anthropic davanın korsan kitap arşivleriyle ilgili bölümünü ise 1,5 milyar dolara uzlaşarak kapattı. Anthropic ve xAI, nadir ya da antika kitap satın alıp imha etmediklerini açıkladı.
Neden önemli
Mesele yalnız hukuk değil. Az basılmış bir kitabın dünyada kalan son birkaç nüshasından biri tarama hattında parçalanırsa, metin dijital olarak bir şirketin sunucusunda yaşamaya devam eder ama fiziksel nesne kaybolur. Üstelik bu dijital kopya kamuya açık bir kütüphanede değil, kapalı bir eğitim veri setinde durur.
İngiltere'deki sahafların tepkisi de bu ikilemi yansıtıyor. Barter Books'tan Stuart Manley alışılmadık toplu siparişleri fark ettiğini söyledi. Manley, yıllardır rafta bekleyen stokların satılmasını olumlu karşıladı. McNaughtan's'tan Derek Walker ise ayakta kalmış tek nüshaların yok edilmesinden kaygı duyduğunu belirtti. Walden Books'tan David Tobin de yavaş satılan kitapların bu şekilde imha edilmesinden rahatsız olduğunu dile getirdi. İngiltere'de telif hukukunun bu konuda ABD'den farklı işlediği ve genellikle hak sahibinin izninin arandığı hatırlatılıyor.
Yapay zekâ yarışında veri kaynakları daraldıkça, şirketlerin hangi kitapları nereden ve nasıl topladığı sorusu daha sık sorulacak. Şimdilik bu sorunun yanıtı, bir sahafın kolisine saklanan küçük bir takip cihazının gösterdiği kadarıyla biliniyor.
Kaynak: Yudum — https://www.yudum.net/haber/airtag-skandali-amazonun-nadir-kitaplari-yapay-zeka-icin-imha-ettigi-ortaya-cikti.html — Yazdırma tarihi:


















