Renoir'ın Pembe ve Mavi tablosundaki kız kardeşlerin ayrı yolları

São Paulo'daki sanat müzesi MASP'ta, mor bir perdenin önünde el ele duran iki küçük kız, yıllardır en çok durulan tablolardan birinin konusu. Beyaz elbiseli, kuşaklı iki çocuk: biri sakin, öteki biraz çekingen. Müzenin kendi tanıtımına göre tablo koleksiyonun "bayrak gemisi" sayılıyor. Ama kızların adını bilen azdı; hele ikisinden birinin yaşamının nasıl bittiğini müze bile otuz küsur yıl boyunca bilmiyordu.

Avenue Montaigne'de oturum

Pierre-Auguste Renoir tabloyu 1881'de Paris'te yaptı. Modeller, Antwerp kökenli Yahudi banker Louis Raphaël Cahen d'Anvers ile eşi Louise'in kızları Elisabeth ve Alice'ti. MASP'ın eser kaydına göre kızlar sırasıyla yaklaşık altı ve beş yaşındaydı ve ressama ailenin Avenue Montaigne'deki evinde birkaç oturum boyunca poz verdi. Wikipedia'daki makaleye göre sipariş, ressamın aileyle koleksiyoncu ve Gazette des Beaux-Arts'ın sahibi Charles Ephrussi aracılığıyla tanışmasıyla başladı ve Renoir bu tablo için 1.500 frank aldı. Aynı ailenin büyük kızı Irène'in portresini Renoir bir yıl önce yapmıştı.

Yağlıboya tuvalin boyutu MASP'a göre 119 x 75,5 cm. Müzenin envanterine MASP.00099 numarasıyla giren eser, 1952'de São Paulo halkının bağışıyla koleksiyona katıldı.

Eser	Pembe ve Mavi (Cahen d'Anvers kızları)
Ressam	Pierre-Auguste Renoir
Yıl	1881
Teknik ve boyut	Tuval üzerine yağlıboya, 119 x 75,5 cm
Bulunduğu yer	MASP, São Paulo (1952'den beri)

Tablonun verileri MASP'ın eser sayfasından alındı.

Parlak bir çocukluktan farklı yetişkinliklere

Kızların yolu yetişkinlikte ayrıldı. Hyperallergic'te Catherine Ostler'ın The Renoir Girls kitabını anlatan yazıya göre Elisabeth, 1895'te Katolikliğe geçti. Alice ise İngiliz subay Charles Townshend ile evlendi. Evlilik tarihi konusunda kaynaklar ayrışıyor; bu yüzden yıl vermiyoruz. Alice 1965'te Nice'te, 89 yaşında öldü.

Elisabeth'in sonu ise yıllarca bilinmedi.

Müzenin 1987'de aldığı mektup

MASP'ın aktardığına göre, müzenin eserleri 1987'de İsviçre'deki Fondation Pierre Gianadda'da sergilendi. Sergi sırasında Elisabeth'in yeğeni Jean de Monbrison müzeye yazdı ve teyzesinin 1944'te Auschwitz'e gönderildiğini, yolda öldüğünü bildirdi. Elisabeth o sırada 69 yaşındaydı ve yıllar önce Katolikliğe geçmiş olması onu korumamıştı.

Hyperallergic'in aktardığı kitap anlatımına göre Elisabeth, saklandığı yerde bir köy yetkilisinin ihbarıyla yakalandı. Bu ayrıntıyı yalnızca bu kaynakta bulduk. Aynı yazıya göre ailenin dört üyesi toplama kamplarında öldü.

Bir portre, iki ayrı hikâye

Tabloya bakınca ilk akla gelen şey kumaşın, perdenin, çocuk yüzlerinin yumuşaklığıdır. Ama artık o yüzler arasında bir fark var: biri 89 yaşında Nice'te, öteki 69 yaşında, Auschwitz'e giden yolda öldü. Hyperallergic'e göre, kızların ablası Irène'in 1880 tarihli portresi ise bugün Zürih'teki Kunsthaus'ta sergileniyor.

Açık kalan soru, bu tür kişisel hikâyelerin müze kayıtlarına ne kadar geç ulaştığı. MASP örneğinde Elisabeth'in kaderi, tablo São Paulo'ya geldikten otuz beş yıl sonra, bir yeğenin mektubuyla öğrenildi.

Fotoğraf: Pierre-Auguste Renoir, Public domain, Wikimedia Commons