Uydu vericili yeşil kaplumbağa 3K, dört ayda 3.000 km yüzdü

Kuzey Yeni Zelanda'daki Rangaunu Limanı'ndan yola çıkan bir yeşil deniz kaplumbağası, batı kıyısı boyunca güneye, ülkenin başkenti Wellington'a kadar indi. Dönüşte Auckland yakınındaki Manukau Limanı'nda tam bir ay mola verdi, sonra kuzeye döndü. Toplam yolu dört ayda yaklaşık 3.000 kilometre. Araştırmacılar ona 3K diyor.

3K, tedavi görüp doğaya bırakılan ve sırtına uydu vericisi takılan 11 yeşil deniz kaplumbağasından biri. Yeni Zelanda Doğa Koruma Dairesi (DOC) 29 Ekim 2026'da yayımladığı bültende ilk sonuçları paylaştı. Sonuçlar, bu ülkeye gelen genç kaplumbağaların günlük hayatı hakkında o güne dek çok az bilinen şeyleri gösteriyor.

Takip nasıl yapılıyor?

Proje "Team Turtle" adını taşıyor. DOC, Auckland Hayvanat Bahçesi, SEA LIFE Kelly Tarlton's Akvaryumu ve bölgenin yerli halkı Māori kabileleri (iwi) birlikte yürütüyor. 2025'ten beri 11 kaplumbağa günlük olarak, altı ila on iki ay boyunca izlendi. Konumlar, Kinéis adlı 25 uydudan oluşan yeni bir ağ üzerinden geliyor. DOC bunun çok hassas konum verisi sağladığını söylüyor. Vericilerin ömrü pillerle sınırlı; RNZ'ye göre en çok 12 ay.

Proje lideri Dr. Karen Middlemiss, yöntemin avantajını şöyle anlattı: kaplumbağalar uzaktan izlendiği için günlük rutinlerini bozmadan sürdürüyor. Çocukların ad verdiği birkaç kaplumbağa dışında hayvanların çoğu yalnızca bir numara taşıyor.

Ne öğrendiler?

3K'nın yolculuğu tek örnek değil. Kuzeydeki Taupō Bay'de bırakılan bir başka kaplumbağa doğu kıyısı boyunca Coromandel'e kadar indi, sonra geri döndü ve Rangaunu Limanı'na yerleşti. Bu limanda en çok vakit geçiren kaplumbağalar çoğunlukla deniz çayırlarının ve liman kanallarının üzerinde bulundu. Ekip, gelecekteki çalışmalar için Rangaunu, Pārengarenga ve Whangārei limanlarını, Murimotu'yu, Bay of Islands'ı ve Manukau Limanı'nı öne çıkan bölgeler olarak işaretledi.

Yeni Zelanda'da yeşil deniz kaplumbağaları üremiyor. Middlemiss'in benzetmesiyle Yeni Zelanda, genç ve yarı erişkin kaplumbağalar için "ergenlere bakan bir bebek bakıcılığı hizmeti" gibi çalışıyor: kaplumbağalar buradaki ılık kuzey sularında büyüyor, sonra Pasifik'teki yuvalama kumsallarına dönüyor.

Takip edilen kaplumbağa	11
Her birinin izlenme süresi	6-12 ay
3K'nın yolu	yaklaşık 3.000 km, 4 ay (Rangaunu - Wellington - Rangaunu)
Uydu ağı	Kinéis, 25 uydu
Tedavi edilen kaplumbağalarda tam iyileşme	üçte ikiden fazlası
Hedef	toplam 20 kaplumbağa

Veriler DOC'un 29 Ekim 2026 tarihli basın bülteninden alındı.

Hastaneden gelen veriler

Bu çalışmanın bir özelliği de örneklem: izlenen 11 kaplumbağanın hepsi önce hastaydı. Auckland Hayvanat Bahçesi veteriner müdürü Dr. James Chatterton, gelen vakaların olta, misina dolanması ve tekne çarpması gibi yaralanmaları, bir de bağışıklığın bastırılmasından sonra ortaya çıkan zatürre ve bağırsak enfeksiyonlarını kapsadığını söyledi. Bağışıklık sorununun nedenini besine erişimin azalmasına ve deniz ortamının bozulmasına bağlıyor, ama bunu bir şüphe olarak ifade ediyor. İyi haber, kabul edilen yeşil deniz kaplumbağalarının üçte ikisinden fazlasının tamamen iyileşmesi.

Bu iki şeyi ayırmak gerek. İzleme verisi kaplumbağaların nereye gittiğini söylüyor, nedenini söylemiyor. Middlemiss, 3K'nın neden Wellington'a gittiğinin belli olmadığını, yiyecek aramış olabileceğini söyledi. Sonuçlar henüz hakemli bir makaleye dayanmıyor; 11 hayvanın kurtarılmış olması, bulguların hiç hastalanmamış kaplumbağalara ne kadar uyduğu sorusunu da açık bırakıyor.

Türkiye'den bakınca

Yeşil deniz kaplumbağası (Chelonia mydas) Türkiye için de yabancı değil. Akdeniz'in doğusunda Adana, Mersin ve Hatay kıyılarındaki kumsallarda, Akyatan ve Samandağ gibi izleme alanlarında yuva yapıyor. Yeni Zelanda'daki gençler hiç yuva yapmıyor; Türkiye'nin doğu kıyısı ise aynı türün yuva kumsallarından biri. Türün yaşamının bir ucunda yuva kumsalları, öbür ucunda gençlerin büyüdüğü sular var; Yeni Zelanda'daki izleme bu ikinci halkayı görünür kılıyor.

Sırada dokuz kaplumbağa daha var: Team Turtle, yerli topluluklarla birlikte toplam 20 hayvanı izlemeyi hedefliyor. Wellington yolculuğunun nedeni ise, yeni verilerle bile açık kalabilir.

Fotoğraf: MasterfulNerd, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons