Almatı'daki Saka kurganından çıkan 8 gramlık altın ayı
Almatı'da boşaltılmış bir Saka mezarında, başlığa dikilmiş olduğu sanılan altın bir ayı figürü bulundu; Kazakistan'da bir ilk olarak anılıyor.

Almatı'nın Nauryzbay ilçesinde, iki bin yılı aşkın süredir yerinde duran bir mezar tepesinde bu sonbahar kazı yapıldı. Mezar çukurunun içinde, binlerce yıl önce açılıp boşaltılmış bir odanın kalıntılarında, avuç içine sığacak kadar küçük altın bir ayı bulundu. Ağırlığı yalnızca 7-8 gram.
Buluntu, Kazakistan'daki Saka araştırmaları için dikkat çekici. Almatı Müzeler Birliği'nin müdürü Lyazzat Sagyndykova'nın sözleriyle bu tür bir eser "Kazakistan için eşsiz". Daha önce ülkede benzer bir ayı figürü ele geçmemiş. Üstelik mezar, eşyası alınmış olmasına karşın, küçük bir parçayı hâlâ saklıyordu.
Karagaily mezarlığında ne bulundu?
Haberi duyuran Almatı kent yönetimi (5 Kasım 2026) ve onu aktaran 24.kz ile Earth.com'a göre kazı, Karagaily mezarlığında yaklaşık bir ay önce başladı. Kurgan, yani toprak ve taştan yığılmış mezar tepesi, 25-26 metre genişliğinde ve yaklaşık 2,5 metre yüksekliğinde. Kazıyı Almatı Müzeler Birliği çalışanları yürütüyor; kıdemli araştırmacı Marat Nurpeisov da ekipte adı geçenlerden.
Tepenin ortasında yaklaşık üç metre derinliğinde bir çukur var. Bu çukur, mezarın çok eski bir dönemde açılıp içindekilerin alındığını gösteriyor. Yine de ekip, sağlam kalmış küçük bir altın figür ve Saka dönemine ait çanak çömlek parçaları buldu.
| Alan | Karagaily mezarlığı, Nauryzbay ilçesi, Almatı |
|---|---|
| Buluntu | Dökme altından küçük ayı figürü |
| Tarih | MÖ 4.-3. yüzyıl (Earth.com'un aktardığı değerlendirme) |
| Ağırlık | 7-8 gram (24.kz) |
| Kurgan boyutu | 25-26 m genişlik, yaklaşık 2,5 m yükseklik |
| Olası gömülen sayısı | 4 yetişkin, 3 çocuk (kesin değil) |
Tablodaki veriler 24.kz ve Earth.com haberlerinden derlendi.
Bir başlığa dikilmiş hayvan
Figür, ince bir altın levhanın üzerinde duruyor. Levhadaki küçük delikler, parçanın bir kumaşa ya da deriye dikildiğini düşündürüyor. Araştırmacılar bunu bir başlığın süsü olarak yorumluyor; 24.kz haberi başlığın bir kadına ait olmuş olabileceğini de ekliyor. Ayının sırtında ve yanlarında çentik biçiminde desenler var. Hayvan tasvirinin bu üslubu, Saka sanatında "hayvan üslubu" denen geleneğin tipik bir özelliği. Bu gelenekte geyik, kartal ve yırtıcı hayvanlar stilize edilerek takıları ve giysileri süslerdi.
Müze yetkilileri, Kazakistan'daki en ünlü benzer örnekleri hatırlatıyor. Bunlardan biri 1969'da İssık kurganında bulunan "Altın Adam"ın başlığındaki dağ keçisi (argali) figürü. Diğeri 2014'te Kok-Kainar'da bulunan kar leoparı süsü. Ayı ise bu listeye ilk kez giriyor.
İssık'taki Altın Adam ve Türkiye bağı
Altın Adam, Almatı yakınlarındaki İssık'ta bulunan ve binlerce altın süsle bezeli giysisiyle tanınan Saka dönemi gömüsü. Türkiye'de de "Altın Elbiseli Adam" adıyla biliniyor; Anadolu Ajansı ve TRT Haber bu buluntuyu birçok kez haberleştirdi. Ankara Üniversitesi'nden Serhan Çınar, TRT Haber'e anlattığı değerlendirmede, kurgandan çıkan gümüş kaptaki iki satırlık yazının Türkçe okunabileceği görüşünü savundu. Bu okumanın bilim dünyasında kesin kabul gördüğü söylenemez; Sakaların dilsel ve kültürel kimliği hâlâ tartışılan bir konu. Saka ile Türk tarihi arasındaki bağ da bu yüzden dikkatle ele alınması gereken bir başlık.
Karagaily'deki ayı için de böyle bir bağ kurmak için henüz erken. Elde yazı ya da genetik veri yok; yalnızca bir süs eşyası, bir mezar ve bir kazı sezonu var.
Yedi kişilik bir mezar bulmacası
Altın ayı kadar, kemikler de dikkat çekiyor. Kazı ekibine göre tepede yaklaşık dört yetişkin ve üç çocuk gömülmüş olabilir. Bu boyuttaki bir Saka kurganı için alışılmadık bir kalabalık. 24.kz haberine göre araştırmacılar, bunun toplu bir trajediyle ilgili olabileceği ihtimalini de dile getirdi; ancak bu şimdilik bir varsayımdan ibaret. Kesin sayıyı, kişilerin cinsiyetini, yaşını ve birbirleriyle akrabalık durumunu antropolojik analizler ve ek testler belirleyecek.
Sırada ne var?
Figür sonunda Almatı müzelerinin kalıcı koleksiyonuna girecek. Daha önemlisi, kazı sürüyor: kemiklerin analizi, o yedi kişinin kim olduğu ve neden aynı tepeye gömüldüğü sorusuna ışık tutabilir. Başlıktaki ayının neyi simgelediği ise belki hiç bilinemeyecek; çünkü elimizdeki tek ipucu, bir başlığa dikilmiş bu küçük altın hayvan.
Fotoğraf: eggry, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons
Kaynak: Yudum — https://www.yudum.net/haber/almati-saka-kurgani-altin-ayi-figuru.html — Yazdırma tarihi:

















