Kültür

Cambridgeshire'daki kurbağa kemiklerinin sorumlusu kült değil, yırtıcı kuşlar çıktı

İngiltere'deki Fens bölgesinde bulunan binlerce kurbağa kemiğinin, insan eliyle değil yırtıcı kuşlar tarafından bırakıldığı anlaşıldı.

15 Kasım 20263 dk okuma
Cambridgeshire'daki kurbağa kemiklerinin sorumlusu kült değil, yırtıcı kuşlar çıktı

İngiltere'nin Cambridgeshire bölgesindeki Fens yerleşiminde bulunan çok sayıda kurbağa kemiği, arkeologları uzun süre düşündürdü. Bournemouth Üniversitesi'nden araştırmacıların yeni çalışması bu gizemi çözdü. Buna göre kemikler büyük olasılıkla insanların bir ritüelinden değil, yırtıcı kuşların av artıklarından geliyor.

Hendekten çıkan binlerce kemik

Kemikler, bir yuvarlak planlı evin bulunduğu alandaki hendekten çıkarıldı. Sayıları sekiz bini aşıyordu. Bu yoğunluk, bazı araştırmacıların aklına tuhaf bir olasılık getirdi: MÖ 400 ile MS 43 arasında uygulanmış gizemli bir kurbağa kültü. Kurbağaların bilinçli biçimde öldürüldüğü ve bir tören kapsamında biriktirildiği düşünüldü.

Reklam

Ancak kemiklerin üzerinde kesik izi yoktu. Bu da hayvanların insanlar tarafından öldürülüp işlenmiş olma ihtimalini zayıflattı. Kült yorumunu destekleyecek somut bir iz bulunmuyordu.

Araştırmacılar nasıl bir sonuca vardı?

Bournemouth Üniversitesi'nden Paul Clarkson'ın yönettiği ekip önce kemikleri radyokarbon yöntemiyle tarihledi. Sonuç, kalıntıların yaklaşık 1.700 yıl öncesine ait olduğunu gösterdi. O dönemde Fens'teki sular çekiliyordu. Bu durum kurbağaların üremesi için elverişli bir ortam yaratmıştı. Otlayan hayvanlar da araziyi açık tutuyordu. Açık otlak, çayırlarda avlanan yırtıcıların kurbağaları görmesini ve yakalamasını kolaylaştırıyordu.

Ekip ardından kurbağa kemiklerindeki hasarı, hayvan kemiklerinde görülen kırılma örüntüleriyle karşılaştırdı. Bu örüntüler, hayvanın nasıl öldüğüne göre sınıflandırılmıştı. Karşılaştırma, kemikleri bırakan türler olarak bataklık baykuşunu ve gökçe delicesi olarak da anılan kır delicesini işaret etti. Kolun kemiklerinin ölçümü de bir ayrıntı ekledi: kurbağaların birçoğu öldüğünde bir yaşından küçüktü. Bu, yeni yetişen genç bireylerin bol olduğu bir dönemde toplu avlanma yapıldığını düşündürüyor.

Clarkson sonucu şu sözlerle özetledi: “Bu kurbağaların gizemi çözüldü; yenen kurbağalardan geriye kalan kemikler bir baykuş grubunun ardında bırakıldı.” Çalışma Environmental Archaeology dergisinde yayımlandı.

Arka plan

Fens, doğu İngiltere'de uzanan alçak ve tarihsel olarak sulak bir bölgedir. Yüzyıllar boyunca sular çekilmiş, kurutma çalışmalarıyla geniş alanlar tarıma açılmıştır. Böyle bir coğrafyada su seviyesindeki küçük değişiklikler bile bitki örtüsünü, hayvan topluluklarını ve insanların yerleşme biçimini etkiler. Kurbağalar gibi suya bağımlı canlıların çoğalması ya da azalması bu yüzden iklim ve su düzeni için bir ipucu olabilir.

Baykuşlar ve bazı gündüz yırtıcıları, avlarını çoğu zaman bütün olarak yutar. Sindirilemeyen kemik, kıl ve tüy gibi parçaları ise kusuntu denen küçük topaklar halinde geri çıkarırlar. Bu topaklar arkeolojide ve paleontolojide önemli bir kaynaktır, çünkü küçük omurgalı kalıntılarını bir noktada toplar. Kırılma biçimi, kemiklerdeki aşınma ve hangi parçaların korunduğu, kalıntıyı kimin bıraktığını anlamaya yardımcı olur. Bu yaklaşıma tafonomi deniyor; yani bir canlının ölümünden fosilleşmeye ya da bulunmaya kadar geçen süreçte kemiklere olanları inceleyen alan.

Neden önemli?

Bulgu, arkeolojide sık yapılan bir hataya karşı uyarı niteliği taşıyor: Bir yerde alışılmadık miktarda hayvan kalıntısı bulunması, otomatik olarak insan davranışının kanıtı sayılamaz. Eski toplumlarda ritüel uygulamaları gerçekten yaşanmış olabilir, fakat bunu savunmak için kesik izi, pişirme izi ya da bilinçli yerleştirme gibi doğrudan kanıtlar aranmalıdır. Bu olayda ise doğal bir açıklama, eldeki verilere daha iyi uyuyor.

Çalışma aynı zamanda eski çevre koşullarını anlamak için de değerli. Kemiklerin yaşı, sular çekilirken ortaya çıkan kurbağa bolluğu ve açık otlakların avcılara sağladığı avantaj birlikte düşünüldüğünde, bölgenin o dönemdeki ekolojik tablosu daha net görünüyor. İnsan faaliyetleri, yani otlatma, peyzajı biçimlendirdi ve yırtıcı kuşların avlanma koşullarını dolaylı olarak etkiledi.

Sonuçta “kurbağa kültü” fikri, sağlam bir arkeolojik gerekçeye dayanmadığı için geri çekiliyor. Yerine daha sade, ama bilimsel olarak daha tutarlı bir hikâye geliyor: Fens'in açık arazisinde avlanan baykuşlar ve onların geride bıraktığı kemikler.

Haberi beğendin mi?
PaylaşWhatsAppXFacebook
Kültür Masası

Bu içerik, Yudum Kültür Masası editör ekibi tarafından derlenip yayına hazırlanmıştır. Güncel gelişmeler için haber akışını takip edebilirsiniz.

Reklam
50,2855,6066,65İstanbul11°

Yudum Dünyası

Kaf Dağı'nın eteğinde bir köy var.

Karakterini yarat, meydanda dolaş, buradakilerle yüz yüze tanış. Tarayıcında, ücretsiz.

  • 🧑 Karakterini yarat
  • 🎲 Kahvede bir el at
  • 🏠 Grubunla ev kur
Günün testiTürkiye coğrafya testi: memleketi ne kadar tanıyorsun?En uzun nehir, en yüksek dağ, peribacaları... 10 soruda bu toprakları ne kadar tanıdığını ölçüyoruz.
Günün burcuAkrepBugün Akrep burcu olarak içsel gücünün farkına varacağın, sezgilerinin her zamankinden daha keskin…

Günün sorusu

Basketbolda bir takım sahada kaç oyuncuyla oynar?

Haftanın düellosu

Bu bölümde

Yudum DünyasıKaf Dağı'nın eteğinde bir köy seni bekliyor.Ücretsiz katıl →