Dinozorların menüsünde deniz yosunu da olabilir: fosil dişler ipucu veriyor
Fosil diş minesindeki karbon izleri, kıyıda yaşayan dinozorların beslenmesine denizden gelen besinlerin katıldığını düşündürüyor.

Eski kıyı şeritlerinde yaşayan dinozorların beklenmedik bir besin kaynağı daha olabilir: deniz yosunu ve okyanustan karaya taşınan diğer organik maddeler. Frontiers in Ecology and Evolution dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, tarih öncesi sahillere vuran deniz kaynaklarının hem dinozorların hem de onların avlarının beslenmesine katkı sağlamış olabileceğini ileri sürüyor.
Denizden karaya besin akışı
Günümüzde şiddetli fırtınalar kıyılara bol miktarda yosun ve başka deniz malzemesi bırakır. Karada yaşayan hayvanlar da bu birikintilerden yararlanabilir. Bilim insanları bu olguya deniz kaynaklı beslenme desteği anlamına gelen "marine subsidization" diyor. Olgu özellikle kıyı ekosistemlerinde yaygın. Karadaki besin kıtlaştığında, örneğin kuraklık dönemlerinde, daha da önemli hale gelebiliyor.
Araştırmanın başyazarı, Arkansas Üniversitesi'nden jeolog Dr. Clayton Forster, Kretase'nin sera iklimi koşullarında kıyıya yakın yaşayan kara canlılarının da tıpkı bugünkü canlılar gibi diyetlerini deniz kaynaklarıyla tamamladığını söylüyor. Forster'a göre bu kaynaklar besin zinciri boyunca aktarılıyor ve dinozorların, timsahların, kaplumbağaların ve balıkların kemik ile diş minerallerine karışıyor.
Diş minesindeki karbon parmak izi
Çalışma, dinozor dişleriyle ilgili uzun süredir çözülemeyen bir bilmeceye dayanıyor. Bitkiler iki karbon izotopu içerir: hafif olan C-12 ve ağır olan C-13. Bilim insanları bu ikisinin göreli oranını δ13C değeriyle ifade ediyor. Bu değer, besinden onu tüketen hayvana geçen kimyasal bir parmak izi işlevi görüyor. Hayvan beslendikçe bu iz diş minesine işleniyor. Mine değeri genellikle yenen besinden yüksek çıkıyor ve yaşayan hayvanlarda bu artış belirli bir aralıkta kalıyor.
Ancak daha önce ölçülen dinozor dişlerinde değerler sürekli olarak alışılmadık derecede yüksek bulunmuştu. Üstelik bu değerler, yalnızca karada yetişen bitkilerle beslenen bir hayvandan beklenenin de üzerindeydi. Çünkü kara bitkilerinin δ13C değerleri çoğu deniz bitkisine göre daha düşük oluyor. Akla yatkın açıklama, dinozorların ya da yedikleri hayvanların besinlerinin bir bölümünü okyanustan sağlamasıydı.
Fosiller neyi gösterdi?
Ekip, bir zamanlar kıyı olan bölgelerden fosiller inceledi. Bunlar, Kuzey Amerika'yı ikiye bölen devasa bir iç deniz olan Batı İç Deniz Yolu'nun çevresinden ve eski Meksika Körfezi kıyısından geliyordu. Karşılaştırma için denizden uzak, iç bölgelerdeki bir oluşumdan örnekler de analiz edildi. Fosil yatakları Kretase'nin iki döneminde oluşmuştu: erken Albiyen ve erken Senomaniyen.
Araştırmacılar toz haline getirilmiş fosil malzemesinden karbon izotop imzalarını ölçtü, ayrıca hayvanların yaşadığı enlemleri belirleyerek coğrafyanın sonucu etkileyip etkilemediğine baktı. Tablo net çıktı: Kıyı ortamlarından gelen fosillerde δ13C değerleri iç bölge oluşumuna göre tutarlı biçimde daha yüksekti. Kıyı imzaları enlem ya da jeolojik yaş fark etmeksizin benzer kaldı. Çalışmaya göre bu bulgular, tarih öncesi ekosistemlerde deniz kaynaklı beslenme desteğinin ilk kanıtını oluşturuyor.
Neden deniz yosunu?
Forster, kıyıda yaşayan canlıların okyanustan gelen bir organik maddeyi ya da o maddeyi yemiş av hayvanlarını tüketmiş olması gerektiğini belirtiyor. Aynı örüntü balıklardan çok büyük otoburlara kadar görüldüğü için ekstra karbon kaynağının besin zincirinin alt basamaklarında yer alması gerekiyor. Böylece hem sucul hem karasal hayvanları etkileyebilmiş olmalı.
Bu koşulları sağlayan kaynak, kıyıda bulunup iç bölgelerde bulunmayan ve milyonlarca yıl boyunca erişilebilir kalan bir şey olmalıydı. Araştırmacılara göre bu ölçütlere en iyi uyan aday deniz yosunu.
Arka plan
Dinozorların ne yediği, çoğunlukla diş şekli, mide içeriği bulunan nadir fosiller ve kimyasal analizlerle anlaşılıyor. Kimyasal izler, doğrudan gözlemlenemeyen davranışlara dair dolaylı ama güçlü ipuçları verir. Diş minesi ise vücudun en dayanıklı dokularından biri olduğu için çok eski kimyasal bilgileri koruyabiliyor.
Kretase dönemi, küresel olarak sıcak bir iklim ve yüksek deniz seviyeleriyle bilinir. Kıtaların içine uzanan sığ denizler, kıyı şeritlerini geniş ve çeşitli yaşam alanlarına dönüştürmüştü. Bu ortamlarda kara ile deniz arasındaki besin alışverişinin güçlü olması şaşırtıcı sayılmaz, ama bunu kimyasal kanıtla göstermek önemli bir adım.
Neden önemli?
Bulgu, dinozorların yalnızca kara bitkileri ya da kara hayvanlarıyla beslenen canlılar olarak düşünülmemesi gerektiğini gösteriyor. Kıyıdaki türler için okyanus, günlük diyetin tamamlayıcı bir parçası olabilir. Bu da eski ekosistemlerin sanılandan daha bağlantılı çalıştığını düşündürüyor.
Ayrıca yöntem, başka bölgelerdeki ve başka zamanlardaki fosil topluluklarına da uygulanabilir. İzotop verilerini yorumlarken karasal bitkilerin yanı sıra deniz kaynaklarını da hesaba katmak, dinozor beslenmesine dair önceki yorumları yeniden değerlendirmeye yardımcı olabilir.
Kaynak: Yudum — https://www.yudum.net/haber/dinozorlarin-menusunde-deniz-yosunu-da-olabilir-fosil-disler-ipucu-veriyor.html — Yazdırma tarihi:




















