Superonline'dan Mynet'e: Türkiye'nin İlk Portalları ve Türkçe İnternetin Kapıları

Milliyet'in 15 haberli ilk ana sayfası, Superonline'ın Super Start'ı, Mynet'in yirmi kişilik ekibi, Kemal Sunal'lı e-kolay ve elle derlenen Netbul: Türkçe internetin ilk kapıları nasıl açıldı?

Sohbet 17 Eylül 2026 5 dk okuma 3 okunma

1990'ların sonunda tarayıcıyı açan birinin karşısına çıkan ilk sayfa çoğu zaman bir "portal"dı. Adı "kapı" demek: haber başlıkları, hava durumu, borsa, e-posta kutusuna giriş, sohbet odalarının bağlantısı, belki bir de günün fıkrası tek bir sayfada dururdu. İnternete giren kişi dünyaya bu kapıdan açılırdı.

Türkiye için bu kapıların ayrı bir önemi vardı. Mynet'in kurucusu Emre Kurttepeli, şirketin kuruluşunu anlattığı söyleşide, 1999'da internetteki içeriğe ulaşmak için İngilizce bilmek gerektiğini, Mynet'in temel amacının Türkçe içerik ve Türkçe servisler geliştirmek olduğunu söylüyor. İlk portallar, Türkçe konuşan bir internetin iskeletini kurdu.

Önce gazeteler geldi

Portallardan önce basın internete çıkmıştı. İletişim Fakültesi Dergisi'nde yayımlanan ve milliyet.com.tr'nin 12 yılını inceleyen akademik çalışma, önceki araştırmalara dayanarak şu sırayı veriyor: Türkiye'de internette ilk görünen yayın 1995'te Aktüel dergisi, internetten yayına başlayan ilk gazete yine 1995'te Zaman, gazetenin tamamını düzenli olarak internette veren ilk gazete ise 26 Kasım 1996'da Milliyet.

Aynı çalışma Milliyet'in ilk internet ana sayfasını da ölçmüş: 26 Kasım 1996'daki sayfada 15 haber, 4 fotoğraf ve 702 kelime vardı; hiç reklam yoktu. Siteye ilk reklam 26 Mayıs 1997'de, forum ve sohbet sayfaları ise 26 Ağustos 1998'de eklendi. Hürriyet de kendi kurumsal sayfasına göre hurriyet.com.tr'yi 1997'de açtı ve 2000'den itibaren siteyi yalnızca gazetenin internet baskısı olmaktan çıkarıp gün boyu güncellenen bir haber portalına dönüştürdü.

Superonline: servis sağlayıcıdan portala

İlk büyük portalların çoğu aslında internet servis sağlayıcılarının vitriniydi. Digital Age'in derlemesine göre Çukurova Holding 1995'te Superonline'ı kurdu, şirket 1997'de "Super Start" adlı ilk erişim paketiyle çok popüler oldu. İnternet Haftası'nın kilometre taşları listesi de Superonline'ı 1996'da kurulan ilk ticari servis sağlayıcılar arasında sayıyor.

Mantık basitti: kullanıcıyı internete bağlayan şirket, onun gördüğü ilk sayfayı da hazırlıyordu. Superonline daha sonra el değiştirdi; Türkçe Vikipedi'ye göre Mayıs 2009'da Turkcell grubundaki Tellcom ile birleştirildi ve hizmetler Superonline çatısı altında toplandı. Marka bugün Turkcell Superonline adıyla fiber internet sağlayıcısı olarak sürüyor.

Mynet: yirmi kişiyle başlayan Türkçe servisler

Mynet 1999'da Emre Kurttepeli tarafından kuruldu. Kurttepeli'nin anlatımına göre şirket yirmi kişiyle yola çıktı, iki yıl içinde kalabalık bir ekibe dönüştü ve başlangıçta e-posta, forum, sohbet ve oyun gibi on-on bir kadar servis sunuyordu. Kurttepeli o günlerde Türkiye'de yaklaşık yüz bin internet kullanıcısı olduğunu söylüyor; bu rakamın başka kaynaklardaki 1997 tahminleriyle örtüşmediğini, dönemin kullanıcı sayılarının büyük ölçüde tahmine dayandığını not etmek gerekir.

Türkçe Vikipedi'ye göre Mynet'in servisleri arasında sohbet odaları ve tarayıcıdan oynanan okey, tavla, pişti gibi çok oyunculu oyunlar da vardı. Site 2019 sonunda yaklaşık 26 milyon kullanıcıya ulaşmıştı. Aralık 2024'te Mynet'in medya ve oyun bölümleri Mediazone'a geçti.

e-kolay ve Kemal Sunal'lı reklamlar

Doğan Grubu'nun internet atılımı e-kolay 1999'da kuruldu. Hürriyet'in 30 Mayıs 2009 tarihli haberine göre marka ilk yıllarında Kemal Sunal'ın oynadığı reklam filmleriyle internet kullanmanın kolay olduğu mesajını veriyordu. e-kolay önce internete bağlanmak için bir kapı, yani servis sağlayıcı olarak çalıştı. Aynı habere göre Google, Gmail ve Microsoft'un e-posta servislerinin ücretsiz olmasıyla 2004 sonlarında servis sağlayıcılık işini bırakıp klasik bir portala dönüştü.

Portal modeli bir süre işledi: aynı haberde, e-kolay'ın da içinde bulunduğu Doğan Online'ın comScore ölçümünde Türkiye'de en çok kullanılan siteler arasında Google, Microsoft ve Facebook'un ardından dördüncü sırada olduğu yazıyor.

Netbul, Arabul ve elle derlenen dizinler

Bugün arama motoru denince aklımıza her şeyi otomatik tarayan sistemler geliyor. Oysa 2000'de durum farklıydı. Bigpara'nın 4 Kasım 2000 tarihli arama motorları rehberi, Türkçe siteler için Netbul, Arabul ve Turkvista'yı "editörün seçtikleri" grubunda sayıyor. Bu siteler web'i robotlarla taramak yerine, kaydı insanların elle yaptığı ve siteleri konu başlıklarına göre dizen birer rehberdi. Kendi sitesini oraya kaydettirmek için başvuru formu doldurup editörün onayını beklemek gerekirdi.

Hotmail ve Messenger: adresimiz @hotmail.com

Portal sayfalarının yanında bir e-posta adresi de o dönemin kimlik kartıydı. Hotmail 4 Temmuz 1996'da Sabeer Bhatia ve Jack Smith tarafından ticari olarak açıldı. İlk yazılışı "HoTMaiL"di; büyük harfler web sayfalarının dili HTML'ye göndermeydi. Microsoft servisi Aralık 1997'de, bildirildiğine göre yaklaşık 400 milyon dolara satın aldı.

Hotmail'in yaygınlaşmasında bir başka Microsoft ürününün payı büyüktü. MSN Messenger 22 Temmuz 1999'da yayına girdi ve bağlanmak için bir .NET Passport hesabı istiyordu; Hotmail hesapları da bu kimlikle kullanılabiliyordu. Milliyet'in 2014'teki geriye bakış yazısı, Hotmail'in MSN Messenger hizmetiyle birlikte internet kullanımında bir numara olduğunu yazıyor. Messenger 15 Mart 2013'te (Çin hariç) kapatılıp yerini Skype'a bıraktı. Hotmail ise 2012-2013 arasında Outlook.com'a taşındı.

Zaman çizelgesi

Yıl	Olay
1995	Aktüel dergisi ve Zaman gazetesi internette; Çukurova Holding Superonline'ı kurdu
1996	4 Temmuz: Hotmail açıldı. 26 Kasım: Milliyet tamamını internette yayımlamaya başladı
1997	hurriyet.com.tr açıldı; Superonline Super Start; Microsoft Hotmail'i satın aldı
1998	Milliyet'in sitesine forum ve sohbet sayfaları eklendi
1999	Mynet ve e-kolay kuruldu; MSN Messenger yayına girdi
2000	Netbul, Arabul, Turkvista gibi Türkçe dizinler kullanımda; hurriyet.com.tr gün boyu haber portalına dönüştü
2004	e-kolay servis sağlayıcılığı bırakıp portala dönüştü
2013	MSN Messenger kapandı; Hotmail'in Outlook.com'a geçişi tamamlandı

Kapı nereye gitti?

Portal fikri aslında ölmedi, dağıldı. Haber akışı sosyal ağlara, e-posta telefon uygulamalarına, arama tek bir kutuya, sohbet mesajlaşma uygulamalarına taşındı. Artık kimsenin tarayıcısı sabah tek bir sayfayla açılmıyor. Yine de o ilk portalların çözdüğü sorun, yani İngilizce bilmeyen birinin internette kendini evinde hissetmesi, bugün çok daha büyük ölçekte çözülmüş durumda. Açık soru şu: tek bir kapı yerine yüz ayrı uygulamaya dağılan internet, gerçekten daha mı özgür, yoksa sadece daha mı dağınık?

İnternet Nostaljisi serisinin diğer yazıları

Fotoğraf: Original version: Adrian Pingstone This version Marcusvox at en.wikipedia, Public domain, Wikimedia Commons

#Portal #İnternet Nostaljisi #MSN Messenger

Superonline'dan Mynet'e: Türkiye'nin İlk Portalları ve Türkçe İnternetin Kapıları

Yemek tarifleri

Nasıl yapılır rehberleri

Program arşivi

Sesli ve görüntülü sohbet