Kültür

Arabistan'da 125 bin yıl önce zehirli av silahı kullanılmış olabilir

Suudi Arabistan'daki antik göl kıyısında bulunan taş uçlarda bitki zehrine işaret eden kimyasal izler saptandı; bölge salt bir geçiş yolu değildi.

15 Kasım 20263 dk okuma
Arabistan'da 125 bin yıl önce zehirli av silahı kullanılmış olabilir

Suudi Arabistan'ın bugün dünyanın en kurak yörelerinden biri olan Rub' al-Khali, yani Boş Çöl bölgesinde yürütülen yeni bir araştırma, yaklaşık 125 bin yıl önce burada yaşayan insanların sanıldığından çok daha gelişmiş teknolojiler kullandığını gösterdi. Bulgulara göre bu topluluklar birden çok malzemeden yapılmış bileşik av silahları üretiyor, bitki liflerini işliyor ve olasılıkla avlanırken bitkisel zehirden yararlanıyordu. Çalışma Science dergisinde yayımlanmak üzere kabul edildi.

Çölün ortasında bir göl kıyısı

İnceleme, Mundafan havzasında bulunan 'Uruq Aljelibah adlı iyi korunmuş tarih öncesi göl kıyısı yerleşimine odaklanıyor. Çalışmayı Griffith Üniversitesi, Kral Abdullah Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (KAUST) ile Suudi Miras Komisyonu birlikte yürüttü; ekipte Griffith'in İnsan Evrimi Avustralya Araştırma Merkezi'nden (ARCHE) araştırmacılar da yer aldı.

Reklam

Alan, Deniz İzotop Evresi 5e olarak bilinen nemli bir döneme ait nadir bir yaşam kesiti saklıyor. Ekip, 5 binden fazla taş eser ile fosilleşmiş hayvan kalıntısı çıkardı. Başrafta çalışan Christopher Clarkson, yerleşimin tatlı su gölünün hemen yanında bulunduğunu belirtti. KAUST'tan Frans van Buchem ise göl kıyısının, suyun, otlakların ve ağaçların insanları ve bol yaban hayatını beslediği çok farklı bir Arabistan'ı koruduğunu söyledi.

Taş uçlar ne anlatıyor?

Araştırmanın en çarpıcı bulgusu, bazı taş uçların saplanarak kullanılan av silahı olması. Clarkson'a göre bu, insanların elde tutulan basit taş aletlerle yetinmeyip birden fazla malzemeyi birleştirerek silah yaptığını düşündürüyor. Birkaç uçta büyük hayvanların avlanmasıyla uyumlu çarpma hasarı görüldü. Mikroskobik incelemede uçlara yakın bölgelerde hayvan dokusu izleri, uçların tabanında ise bitki reçinesi ve lifleri saptandı.

Bazı uçlarda ayrıca ok zehiri ağacı olarak bilinen Acokanthera schimperi ile ilişkilendirilen kimyasal biyobelirteçler bulundu. Bu bitki, tarihsel olarak zehirli kalp glikozitleriyle tanınıyor. Araştırmacılar silah uçlarında başka potansiyel olarak zehirli bitki bileşikleri de belirledi. Griffith'ten Carney Matheson'a göre kalıntılar, silahların nadiren günümüze ulaşan kısımlarına dair ipuçları veriyor ve bazı silahların bitki zehri taşımış olabileceği ihtimalini güçlendiriyor. Yine de bulgular zehir kullanımını kesinleştirmiyor, yalnızca olası görüyor.

Av, avlanan hayvanlar ve bitkiler

Taş aletlerin dağılımı hayvan kemiği öbekleriyle yakından örtüşüyor. Bu durum göl kıyısının av hayvanlarının yakalandığı ve işlendiği merkezi bir nokta olduğunu düşündürüyor. Fosil kanıtlar bölgede su aygırı, manda, deve, ceylan ve oryks yaşadığını gösteriyor.

Bitkisel tarafta ise lifler, odun parçaları ve korunmuş palmiye dokusuna ait mikroskobik izler bulundu. Kesme, kazıma ve lif işleme belirtileri, topluluğun bitkilerden yiyecek, alet ve bağlama malzemesi olarak geniş ölçüde yararlandığını gösteriyor. Clarkson, bu kadar eski alanların av silahlarını, kasaplanmış hayvanları, bitki işlemeyi ve alet yapım alanlarını bir arada nadiren bu kadar eksiksiz koruduğunu vurguladı.

Arka plan

Arabistan Yarımadası, Afrika ile Avrasya arasındaki konumu nedeniyle insanlığın göç hikâyesinde uzun süre bir geçiş koridoru olarak görüldü. Bugünkü çöller bu fikri besleyen bir etkendi. Oysa iklim kayıtları, bölgenin geçmişte yağışın arttığı, göllerin ve nehirlerin oluştuğu, otlakların yayıldığı dönemler yaşadığını gösteriyor; bu evreler “Yeşil Arabistan” adıyla anılıyor.

Bileşik silah, bir taş ucun reçine ve lifler yardımıyla sapa veya şafta bağlanmasıyla yapılır. Bu yöntem hem ucun yenilenebilmesini hem de daha güçlü fırlatma ve saplanma sağlar. Kalp glikozitleri ise kalbin çalışmasını bozabilen bitki kaynaklı bileşiklerdir; bu nedenle zehirli ok geleneklerinde bilinen bir etken olarak anılırlar. Organik kalıntılar çok eski dönemlerde nadiren kalır, bu yüzden böyle izlerin yakalanması önemlidir.

Neden önemli?

Bulgular, Arabistan'ın nemli evrelerde insan topluluklarını yalnızca ağırlamadığını, karmaşık yaşam biçimlerinin gelişmesine de zemin hazırladığını gösteriyor. Daha önce Nature'da yayımlanan ayrı bir çalışma, son 8 milyon yıl boyunca Arabistan'da tekrarlayan nemli dönemler yaşandığını belgelemişti; yeni çalışma bu uzun çevresel çerçevenin içine insan davranışını yerleştiriyor.

ARCHE'den Michael Petraglia, Yeşil Arabistan'ın nemli evrelerde insanların yerleşmesi için gereken suyu ve kaynakları sağladığını, bu alanın da insanların silah yapımından bitki ve hayvan işlemeye kadar neler yaptığını anlamaya yardım ettiğini söyledi. Suudi Miras Komisyonu'ndan Faisal al-Jibrin ise uluslararası iş birliğinin, Afrika dışındaki insan yerleşimi öyküsünde Suudi Arabistan'ın yerini ayrıntılı biçimde araştırmayı mümkün kıldığını belirtti.

Haberi beğendin mi?
PaylaşWhatsAppXFacebook
Kültür Masası

Bu içerik, Yudum Kültür Masası editör ekibi tarafından derlenip yayına hazırlanmıştır. Güncel gelişmeler için haber akışını takip edebilirsiniz.

Reklam
50,2855,6066,65İstanbul11°

Yudum Dünyası

Kaf Dağı'nın eteğinde bir köy var.

Karakterini yarat, meydanda dolaş, buradakilerle yüz yüze tanış. Tarayıcında, ücretsiz.

  • 🧑 Karakterini yarat
  • 🎲 Kahvede bir el at
  • 🏠 Grubunla ev kur
Günün testiTürkiye coğrafya testi: memleketi ne kadar tanıyorsun?En uzun nehir, en yüksek dağ, peribacaları... 10 soruda bu toprakları ne kadar tanıdığını ölçüyoruz.
Günün burcuAkrepBugün Akrep burcu olarak içsel gücünün farkına varacağın, sezgilerinin her zamankinden daha keskin…

Günün sorusu

Basketbolda bir takım sahada kaç oyuncuyla oynar?

Haftanın düellosu

Bu bölümde

Yudum DünyasıKaf Dağı'nın eteğinde bir köy seni bekliyor.Ücretsiz katıl →